Bernard Grzędzicki (ur. 15 lutego 1898 w Pierszczewie, zm. 18 sierpnia 1973 w Kartuzach) – polski i kaszubski działacz społeczny, nauczyciel, autor monografii dotyczącej historii ziemi chmieleńskiej.
Życiorys Urodził się w kaszubskiej rodzinie chłopskiej Juliusza GransickiegoW roku 1938 Bernard Grzędzicki przywrócił właściwy zapis nazwiska rodowego, zniekształconego przez pruskiego zaborcę. (1853–1944) i Marianny z domu Machola (1862–1928). Brat Joanny Kullas (1882–1958), Marty (1884–1894), Emilii (1886–1969), Augustyna Józefa (1888–1914), Teresy Laury (1890–1894), Matyldy (1892–1894), Juliusza jr. (1895–1960), Roberta Józefa (1900–1939), Rozalii Albertyny Formeli (1903–2002), przyrodni brat Otona Augustyna von Grandzickiego (1875–1938). Naukę rozpoczął w jednoklasowej szkole w Pierszczewie, kontynuując w Kwidzynie i w Kościerzynie (wówczas w niemieckim seminarium nauczycielskim). Edukację przerywa wybuch I wojny światowej i wcielenie do armii zaborczych Niemiec, następnie w październiku 1918 roku dostaje się do niewoli francuskiej. W styczniu 1920 roku wraca na Kaszuby, do wolnej Polski, kończy naukę w polskim seminarium nauczycielskim w Kościerzynie i zdaje maturę. Zostaje nauczycielem w rodzinnym Pierszczewie, a od 1 lipca 1922 w Chmielnie. W październiku 1922 roku zawiera związek małżeński z Anielą z domu Lipkowską z Dębogórza, zaś 2 czerwca 1927 zostaje kierownikiem szkoły w Chmielnie. W latach 1931–1938 bierze udział w badaniach etnograficznych na Kaszubach prowadzonych przez naukowców Uniwersytetu Lwowskiego. Działał w organizacjach Towarzystwa Powstańców i Wojaków, Polskiego Białego Krzyża, Ochotniczej Straży Pożarnej, Towarzystwa Pszczelarzy i Związku Nauczycielstwa Polskiego. Dokształcał (poza godzinami pracy) przedpoborowych i żołnierzy Obrony Narodowej.
We wrześniu 1939 został rozstrzelany przez Niemców brat Grzędzickiego - Robert. Podczas okupacji niemieckiej pracował w gminnych strukturach administracyjnych w Chmielnie i w Sulęczynie. W roku 1942 zostaje członkiem ruchu oporu w ramach organizacji „Gryf Pomorski”. W 1943 roku w okupowanej Francji ginie najstarszy syn Grzędzickiego - Józef (ur. 1923), rozstrzelany przez Niemców za udział w konspiracji.
Po wojnie podejmuje kolejno pracę nauczycielską w szkołach w Reskowie (przez 17 lat pełnił obowiązki dyrektora szkoły) i Cieszeniu (do 1965) oraz obejmuje funkcję powiatowego instruktora metodycznego języka polskiego. Po przejściu na emeryturę w 1965 roku, pracuje nadal jako nauczyciel (w niepełnym wymiarze godzin) i zajmuje się popularyzacją Kaszub i kaszubskiej sztuki ludowej.
Zmarł w 1973 roku w Kartuzach, gdzie został pochowany.
Prace Chmielno. Wiadomości o środowisku wsi, Gdańsk: Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, 1980 (Monografia dotycząca okolic Chmielna) Chmielno i okoloce, Gdańsk: Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, 1969 (przewodnik) Ostatni Wangrzyn na Kaszubach, na łamach dwumiesięcznika „Pomerania” (R. XII: 1975 nr 2-4) Józef Pawlik Wspomnienia działaczy kaszubskich, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1973 (zawiera wspomnienia Grzędzickiego z okresu międzywojennego i z okresu okupacji niemieckiej)
Ordery i odznaczenia Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1970) Złoty Krzyż Zasługi (1956) Srebrny Wawrzyn Akademicki (1935) „za szerzenie zamiłowania do literatury polskiej” - jako Bernard Grausicki. Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” (1972) Złota Odznaka „Za opiekę nad zabytkami” (1972) Złota Odznaka ZNP Odznaka honorowa „Zasłużonym Ziemi Gdańskiej” Źródło:.
Przypisy
Bibliografia Na podstawie wstępu J. Borzyszkowskiego do monografii „Chmielno. Wiadomości o środowisku wsi”.
Kategoria:Członkowie Polskiego Białego Krzyża Kategoria:Kaszubi Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Zasłużonym Ziemi Gdańskiej” Kategoria:Odznaczeni odznaką „Za opiekę nad zabytkami” Kategoria:Odznaczeni odznaką „Zasłużony Działacz Kultury” Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Wawrzynem Akademickim Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Złotą Odznaką ZNP Kategoria:Polacy – żołnierze Armii Cesarstwa Niemieckiego w I wojnie światowej Kategoria:Polscy nauczyciele Kategoria:Urodzeni w 1898 Kategoria:Zmarli w 1973 Kategoria:Żołnierze Tajnej Organizacji Wojskowej Gryf Pomorski