19 (Dolnosaksońska) Dywizja Pancerna (niem. 19. Panzer-Division) – niemiecka dywizja pancerna z okresu II wojny światowej.

Historia Sformowana rozkazem z dnia 1 listopada 1940 roku po przeformowaniu 19 Dywizji Piechoty. Początkowo stacjonowała na terenie Niemiec, wchodząc w skład 11 Armii.

W czerwcu 1941 roku w ramach przygotowań do ataku na ZSRR włączona została w skład 3 Grupy Pancernej Grupy Armii Środek. Atak na Związek Radziecki rozpoczęła z rejonu Suwałk 22 czerwca 1941 roku o godz. 9.00. Brała udział w walkach na środkowym odcinku frontu wschodniego do grudnia 1942 roku.

W styczniu 1943 roku przesunięta na południowy odcinek frontu wschodniego, początkowo wchodziła w skład Grupy Armii Don, a później Grupy Armii Południe. W lipcu 1943 roku w składzie 4 Armii Pancernej brała udział w bitwie na łuku kurskim, walcząc w rejonie Biełgorodu, gdzie poniosła ciężkie straty. W obawie dostania się do niewoli radzieckiej, dowódca 19 DP Gustaw Schmidt 7 sierpnia 1943 pod Borisowką popełnił samobójstwo. Następnie 19 DP walczyła na terenie Ukrainy pod Kijowem, Żytomierzem i Kamieńcem Podolskim. Po ciężkich walkach wydostała się z okrążenia i 7 kwietnia 1944 roku pod Lwowem połączyła się z armią niemiecką. Utraciła jednak znaczne ilości sprzętu ciężkiego. W lipcu 1944 roku wycofana została z linii frontu i skierowana do Holandii, lecz już w sierpniu 1944 roku ponownie skierowana została do walki z Armią Czerwoną, walcząc w składzie XXXX Korpusu Pancernego.

W sierpniu 1944 roku weszła w skład 9 Armii i brała udział w walkach w rejonie Warszawy. Brała udział w walkach o przyczółek warecko-magnuszewski i w bitwie pod Studziankami, niektóre jej pododdziały wzięły udział w tłumieniu powstania warszawskiego. Za „wybitne zasługi” położone w walce z polskimi powstańcami dowódca dywizji Hans Källner otrzymał Dębowe Liście z Mieczami do Żelaznego KrzyżaWojciech Borzobohaty, Jodła. Okręg radomsko-kielecki ZWZ-AK 1939-1945. Warszawa 1988, s. 463..

W listopadzie 1944 roku wycofana do odwodu OKH w rej. Klwaty – Dabrówka – Janiszów, z miejscem postoju sztabu w Radomiu, gdzie znajdowała się do rozpoczęcia ofensywy styczniowej w 1945 rokuWojciech Borzobohaty, Jodła. Okręg radomsko-kielecki ZWZ-AK 1939-1945. Warszawa 1988, s. 462..

W lutym 1945 roku została skierowana na Śląsk, gdzie brała udział w walkach w składzie 17 Armii, w rejonie Nysy i Otmuchowa. Następnie wycofała się na Morawy, gdzie po przekroczeniu amerykańsko-radzieckiej linii demarkacyjnej skapitulowała w maju 1945 roku. Jeńcy zostali przekazani przez Amerykanów Armii Czerwonej. Ocalali zostali zwolnieni z niewoli przez władze radzieckie w latach 1954–1955.

Oficerowie dowództwa dywizji Dowódcy dywizji gen. wojsk panc. Otto von Knobelsdorff (1940–1942) gen. por. Gustav Schmidt (1942–7.08.1943†) gen. por. Hans Källner (1943–1944) gen. por. Walter Denkert (1944) gen. por. Hans Källner (1944–1945) gen. mjr Hans-Joachim Deckert (1945)

Skład 1941 27 pułk pancerny (Panzer-Regiment 27) 19 Brygada Strzelców (Schützen-Brigade 19) 73 pułk strzelców (Schützen-Regiment 73) 74 pułk strzelców (Schützen-Regiment 74) 19 batalion motocyklowy (Kradschützen-Bataillon 19) 19 pułk artylerii (Artillerie-Regiment 19) 19 batalion rozpoznawczy (Aufklärungs-Abteilung 19) 19 dywizjon przeciwpancerny (Panzerjäger-Abteilung 19) 19 batalion pionierów (Pionier-Bataillon 19) 19 batalion łączności (Nachrichten-Abteilung 19)

1943 27 pułk pancerny (Panzer-Regiment 27) 73 pułk grenadierów pancernych (Panzer-Grenadier-Regiment 73) 74 pułk grenadierów pancernych (Panzer-Grenadier-Regiment 74) 27 pułk artylerii pancernej (Panzer-Artillerie-Regiment 27) 19 pancerny batalion rozpoznawczy (Panzer-Aufklärungs-Abteilung 19) 272 dywizjon artylerii przeciwlotniczej (Heeres-Flak-Artillerie-Abteilung 272) 19 dywizjon przeciwpancerny (Panzerjäger-Abteilung 19) 19 pancerny batalion pionierów (Panzer-Pionier-Bataillon 19) 19 pancerny batalion łączności (Panzer-Nachrichten-Abteilung 19)

Latem 1943 dywizja posiadała 81 czołgów.

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne Leksykon Wehrmachtu – 19 Dywizja Pancerna

Kategoria:Dywizje pancerne III Rzeszy Kategoria:Wojsko niemieckie w Radomiu Kategoria:Wojsko niemieckie w Warszawie Kategoria:Siły niemieckie w powstaniu warszawskim Kategoria:Niemieckie jednostki pancerne utworzone w 1940 Kategoria:Niemieckie jednostki pancerne rozwiązane w 1945