Zaświadczenie lekarskie o czasowej niezdolności do pracy albo o konieczności osobistego sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny

mały|Formularz e-ZLA na platformie PUE ZUS Zaświadczenie lekarskie o czasowej niezdolności do pracy albo o konieczności osobistego sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny, ZUS ZLAArt. 54 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. () (potocznie: zwolnienie lekarskie, a także L4 od symbolu dawnego formularza) – dokument urzędowy potwierdzający orzeczoną czasową niezdolność do pracy lub służby.

Niezdolność ta może wynikać z choroby, pobytu w szpitalu (lub innym zakładzie leczniczym podmiotu wykonującego działalność leczniczą stacjonarną i całodobową) albo konieczności osobistego sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. Zaświadczenie wystawiane jest w podmiocie wykonującym działalność leczniczą przez upoważnionego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych lekarza, lekarza dentystę albo felczera.

Historia i forma dokumentu Do 1999 roku obowiązywał druk o symbolu L4. Został on zastąpiony formularzem ZUS ZLA. Początkowo funkcjonował on w formie numerowanych druków ścisłego zarachowania (bloczków), w których zaświadczenia wystawiano jako papierowy oryginał wraz z dwiema kopiami na papierze samokopiującym: oryginał przesyłany był do ZUS, pierwsza kopia przekazywana była zatrudnionemu (lub bezrobotnemu) celem okazania w miejscu zatrudnienia (lub powiatowym urzędzie pracy), druga kopia pozostawała u wystawcy (okres przechowywania wynosił 3 lata).

Od 16 stycznia 2016 roku wprowadzono możliwość wystawiania zaświadczeń w postaci elektronicznej (e-ZLA). Od 1 grudnia 2018 roku forma elektroniczna stała się obowiązkowa.

W systemie elektronicznym kopia zaświadczenia jest automatycznie przesyłana do płatnika składek (miejsca zatrudnienia) lub urzędu pracy. Dotyczy to pracowników, zleceniobiorców, rolników, funkcjonariuszy służb państwowych, żołnierzy czynnej służby wojskowej, sędziów (w tym sędziów Trybunału Konstytucyjnego), prokuratorów oraz bezrobotnych. W przypadku osób zatrudnionych w innych krajach Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub w Szwajcarii konieczne jest wydanie podpisanego i opieczętowanego wydruku zaświadczenia.

Fakt wystawienia zaświadczenia odnotowywany jest w dokumentacji medycznej pacjenta. Zwolnienie może zostać wystawione także po ustaniu ubezpieczenia chorobowego, jeżeli niezdolność do pracy powstała w ciągu 14 dni od dnia ustania ubezpieczenia i trwa nieprzerwanie co najmniej 30 dni.

Wpływ na świadczenia pieniężne Zasiłek chorobowy Zaświadczenie jest podstawą do wypłaty zasiłku chorobowego. Przysługuje on pracownikowi w wysokości 80% wynagrodzenia, z wyjątkiem sytuacji, gdy niezdolność do pracy: przypada w okresie ciąży, powstała na skutek wypadku w pracy, w drodze do pracy lub z pracy, wynika z poddania się badaniom lub zabiegom związanym z oddawaniem komórek, tkanek lub narządów. W powyższych przypadkach podstawa wymiaru zasiłku wynosi 100%.

Zasiłek chorobowy przysługuje przez okres trwania zwolnienia, nie dłużej jednak niż przez 182 dni. Przez pierwsze 33 dni w roku kalendarzowym świadczenie finansuje pracodawca (wynagrodzenie chorobowe), a od 34. dnia – Zakład Ubezpieczeń Społecznych. W przypadku pracowników, którzy ukończyli 50. rok życia, ZUS przejmuje finansowanie od 15. dnia niezdolności do pracy.

W przypadku zwolnień papierowych lub braku profilu elektronicznego płatnika, pracownik zobowiązany jest dostarczyć zwolnienie pracodawcy w terminie 7 dni. Przekroczenie tego terminu skutkuje obniżeniem zasiłku o 25% za okres od 8. dnia orzeczonej niezdolności do dnia dostarczenia zaświadczenia. Zawiadomienia można dokonać osobiście, przez osobę trzecią lub drogą pocztową (decyduje data stempla pocztowego)§ 2 ust. 2 rozporządzenia MPiPS z 15.05.1996 r. ().

W okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracownik nie może podejmować pracy zarobkowej i powinien stosować się do wskazań lekarskich.

Zasiłek opiekuńczy Zwolnienie lekarskie wystawiane jest również w celu sprawowania osobistej opieki nad chorym członkiem rodziny, co uprawnia do otrzymania zasiłku opiekuńczego. Dokument musi zawierać datę urodzenia osoby chorej oraz stopień pokrewieństwa z ubezpieczonym.

Limity okresu pobierania zasiłku opiekuńczego w roku kalendarzowym wynoszą: 60 dni – w przypadku opieki nad chorym dzieckiem do ukończenia 14. roku życia (limit niezależny od liczby dzieci), 14 dni – w przypadku opieki nad chorym dzieckiem powyżej 14. roku życia lub innym chorym członkiem rodziny.

Zasiłek (w wysokości 80% podstawy wymiaru) przysługuje m.in. na dzieci własne, dzieci małżonka, dzieci przysposobione oraz dzieci przyjęte na wychowanie. Świadczenie nie przysługuje, jeżeli we wspólnym gospodarstwie domowym znajdują się inni członkowie rodziny mogący zapewnić opiekę (nie dotyczy to opieki nad chorym dzieckiem w wieku do 2 lat)Zwolnienie lekarskie (L-4) na dziecko: kto, kiedy i na ile czasu może je otrzymać.

W sytuacji choroby dziecka podczas urlopu wypoczynkowego pracownika, urlop nie ulega przerwaniu. Pracownikowi nie przysługuje wówczas zasiłek opiekuńczy, gdyż zachowuje on prawo do wynagrodzenia za czas urlopu i może sprawować opiekęZwolnienie lekarskie na chore dziecko – kiedy przysługuje?. Prawo do zasiłku opiekuńczego nie przysługuje również w okresie urlopu bezpłatnego, wychowawczego oraz w czasie innej usprawiedliwionej nieobecności w pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzeniaZasiłek opiekuńczy – ile wynosi i komu się należy?.

Kontrola zwolnień lekarskich Przewidziane prawem procedury kontrolne obejmują weryfikację prawidłowości wykorzystania zwolnienia, zasadności jego wystawienia oraz prawidłowości formalnej samego zaświadczenia.

Prawidłowość wykorzystania zwolnienia Kontrola ta ma na celu sprawdzenie, czy osoba niezdolna do pracy nie wykonuje w tym czasie pracy zarobkowej lub nie wykorzystuje zwolnienia niezgodnie z jego celem. Uprawnionymi do jej przeprowadzenia są: dyrektor oddziału ZUS (lub osoba upoważniona), pracodawca lub zleceniodawca zgłaszający do ubezpieczenia chorobowego co najmniej 20 ubezpieczonych, inne uprawnione podmioty w zależności od grupy zawodowej (np. prezes sądu, prokurator, dowódca jednostki wojskowej, dyrektor urzędu pracy).

W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości sporządzany jest protokół.

Zasadność i prawidłowość wystawienia Kontrola zasadności orzeczenia o niezdolności do pracy leży w kompetencjach lekarzy orzeczników ZUS (lub odpowiednio lekarzy rzeczoznawców KRUS oraz komisji lekarskich służb mundurowych). Kontrola prawidłowości wystawiania zaświadczeń (aspekt formalny i medyczny po stronie wystawiającego) dokonywana jest wyłącznie przez lekarzy orzeczników ZUS.

Ochrona stosunku pracy Usprawiedliwiona nieobecność w pracy z powodu choroby chroni pracownika przed wypowiedzeniem umowy o pracę. Ochrona ta nie obejmuje rozwiązania umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika (tzw. zwolnienia dyscyplinarnego na podstawie art. 52 Kodeksu pracy), jeśli wystąpiły ku temu przesłanki (ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych).

Zobacz też Zasiłek chorobowy Zasiłek opiekuńczy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Medycyna pracy

Przypisy

Kategoria:Prawo pracy Kategoria:Ubezpieczenia społeczne