Aleksandr Aleksandrowicz Błok (; ur. w Petersburgu, zm. 7 sierpnia 1921 w Piotrogrodzie) – rosyjski poeta-symbolista epoki srebrnego wieku, dramaturg. Klasyk literatury rosyjskiej i jeden z największych poetów rosyjskich XX wieku.
Życiorys Rodzice poety żyli w separacji, ojciec był profesorem prawa Imperatorskiego Uniwersytetu w Warszawie, zmarł w Warszawie i został pochowany na prawosławnym cmentarzu na Woli. Matka, córka rektora Uniwersytetu w Petersburgu – Andrzeja Biekietowa, zajmowała się literaturą, po roku małżeństwa uciekła z Warszawy w połogu.
Pierwsze wiersze Aleksander Błok zaczął pisać w wieku pięciu lat. W 1898 roku wstąpił na Wydział Prawa Uniwersytetu Petersburskiego, a w 1901 rozpoczął naukę na Wydziale Filologicznym, który ukończył w 1906. W 1903 roku, w wieku lat 23 ożenił się z Lubow Mendelejewą, córką wybitnego chemika. W tym samym roku debiutował w piśmie symbolistów „Nowyj put'” (Новый Путь).
W czasie wojny służył jako podoficer służby inżynieryjno-budowlanej. Od maja 1917 był naczelnym redaktorem literackich protokołów Nadzwyczajnej Komisji Śledczej, powołanej przez Rząd Tymczasowy.
Poszukujący harmonii we wczesnej twórczości poeta, w jej fazie dojrzałej skierował się ku kulturze i cywilizacji w postaci buntu przeciw współczesności. Rozwinął wiersz toniczny, wprowadził system powtórzeń zdań, zwrotów, dźwięków. Twórczość Błoka w sposób zwarty realizowała program estetyczny rosyjskich symbolistów, co dało mu miejsce zarówno odrębne, jak wybitne.
Fascynacje Błok traktował kultowo malarstwo prerafaelickie, jego mistrzami byli Fra Angelico i Giovanni Bellini – ideał sztuki bezpośredniej i nastrojowej. Identyfikował harmonię z kobiecością, symbolikę taką zawarł w Przepięknej Pani. Inspirowany baśniowym malarstwem Wiktora Wasniecowa i cerkiewno-ruskimi obrazami Michaiła Niestierowa. Przemożny wpływ miała na Błoka muzyka (Modest Musorgski), ale melodię liryki kształtowały też romanse cygańskie i sentymentalne pieśni uliczne.
Wybrana twórczość Poematy 1910 – Odwet (ros. Возмездие) 1915 – Ogród słowiczy (ros. Соловьиный сад) 1918 – Dwunastu (ros. Двенадцать) 1918 – Scytowie (ros. Скифы)
Zbiory wierszy, cykle 1898–1900 – Ante lucem (ros. Ante Lucem) 1901–1902 – Wiersze o Przepięknej Pani (ros. Стихи о Прекрасной Даме) 1904–1908 – Miasto (ros. Город) 1904–1905 – Pęcherze ziemi (ros. Пузыри земли) 1906 – Nocny fiołek (ros. Ночная Фиалка) 1907 – Śnieżna maska (ros. Снежная маска) 1906–1908 – Faina (ros. Фаина) 1907 – Ziemia pod śniegiem (ros. Земля в снегу) 1907 – Niespodziewana radość (ros. Нечаянная радость) 1907 – Wolne myśli (ros. Вольные мысли) 1907–1914 – Jamby (ros. Ямбы) 1907–1916 – Ojczyzna (ros. Родина) 1908–1916 – Harfy i skrzypce (ros. Арфы и скрипки) 1909 – Wiersze włoskie (ros. Итальянские стихи) 1909–1916 – Straszny Świat (ros. Страшный мир) 1911 – Nocne godziny (ros. Ночные часы) 1914 – Carmen (ros. Кармен)
Dramaty liryczne 1906 – Buda jarmarczna (ros. Балаганчик) 1907 – Nieznajoma (ros. Незнакомка) – monodram 1908 – Król na placu (ros. Король на площади) 1908 – Pieśń przeznaczenia lub Pieśń losu (ros. Песня судьбы) 1913 – Róża i krzyż (ros. Роза и крест)
Publicystyka 1907–1908 – kierownictwo działu krytycznego periodyku „Złote runo” 1910 – O współczesnej sytuacji symbolizmu rosyjskiego 1920 – Ostatnie dni caratu (ros. Последние дни Императорской власти) Inteligencja i rewolucja
Bibliografia Źródła w języku angielskim
Źródła w języku rosyjskim
Źródła w języku polskim
Linki zewnętrzne Dzieła Aleksandra Błoka w bibliotece Polona
Kategoria:Absolwenci i studenci Cesarskiego Uniwersytetu Petersburskiego Kategoria:Ludzie urodzeni w Petersburgu Kategoria:Pisarze rosyjskojęzyczni Kategoria:Pisarze związani z Petersburgiem Kategoria:Pochowani na Literatorskich Mostkach Kategoria:Rosyjscy dramaturdzy XX wieku Kategoria:Rosyjscy poeci XX wieku Kategoria:Rosyjscy publicyści Kategoria:Symboliści (pisarze) Kategoria:Urodzeni w 1880 Kategoria:Zmarli w 1921