thumb|Konferencja inspektorów armii w Warszawie, początek 1926. Pierwszy rząd od lewej: gen. Mieczysław Norwid-Neugebauer, gen. Jan Romer, gen. Lucjan Żeligowski, gen. Edward Śmigły-Rydz, gen. Aleksander Osiński. Drugi rząd od lewej: NN, mjr Aleksander Prystor, gen. Józef Rybak, gen. Leonard Skierski, gen. Tadeusz Piskor, płk Tadeusz Kasprzycki thumb|Grobowiec Jana Romera Jan Edward Romer (ur. 3 maja 1869 we Lwowie, zm. 5 marca 1934 w Warszawie) – generał dywizji Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys Jan Edward Romer urodził się 3 maja 1869 we Lwowie, w rodzinie Edmunda (zm. 1895), starosty lwowskiego, i Ireny Körtvelyessy de Augusth (zm. 1913). Był starszym bratem profesora Eugeniusza Romera (1871–1954).

Kształcił się w c. k. Gimnazjum Wyższym w Nowym Sączu, gdzie przyjaźnił się m.in. z późniejszym wynalazcą Janem Szczepanikiem oraz poetą i tłumaczem Franciszkiem MirandoląLucyna Smoleńska, Mieczysław Sroka: Wielcy znani i nieznani „Polski Edison – Jan Szczepanik (1872–1926)”. Warszawa: Wydawnictwo radia i telewizji, 1988, s. 222–232.. Działał w tajnym ruchu niepodległościowym na obszarze Galicji.

Od 1887 służył w cesarskiej i królewskiej Armii. W 1890 ukończył w stopniu podporucznika Techniczną Akademię Wojskową w Wiedniu i jako oficer zawodowy przeszedł kolejne szczeble dowódcze i sztabowe. 1 listopada 1898 otrzymał awans na stopień kapitana. Od 1 lutego 1900 do 1 kwietnia 1907 służył w 19 Dywizji Piechoty. 1 maja 1908 mianowano go na majora, a 1 listopada 1911 na podpułkownika. 29 listopada 1913 został komendantem 32 pułku armat polowych. Na jego czele walczył w I wojnie światowej na froncie rosyjskim i włoskim. 1 sierpnia 1914 awansowano go na pułkownika. Od 1 maja 1916 do 15 lutego następnego roku na stanowisku dowódcy 50 Brygady Artylerii i 15 korpusu. Odznaczył się w walkach, otrzymał wysokie nagrody i ordery, a także był trzykrotnie ranny.

Od 10 lutego do 1 maja 1917 przebywał w Warszawie, w przewidywaniu objęcia dowództwa nad artylerią Legionów Polskich. Ponieważ nie został wyznaczony na to stanowisko, w pierwszej dekadzie maja powrócił na front włoski, gdzie objął dowództwo XVIII Brygady Artylerii Polowej. W listopadzie tego roku przez dwa tygodnie dowodził brygadą piechoty. 6 lutego 1918 awansowany na generała majora ze starszeństwem z dniem 1 listopada 1917 i wyznaczony na stanowisko dowódcy artylerii IX Korpusu. W następnym miesiącu został komendantem IX Brygady Górskiej. W czerwcu 1918 przez kilka dni dowodził 18 Dywizją Piechoty. Na początku października tego roku ponownie, tymczasowo, objął dowództwo tej dywizji. 3 listopada lekko ranny dostał się do niewoli angielskiej. Zwolniony z niewoli, 5 grudnia przybył do Krakowa.

27 listopada 1918 został przyjęty do Wojska Polskiego i wyznaczony na dowódcę Okręgu Generalnego „Łódź”. Stanowiska nie objął, a 21 grudnia 1918 został dowódcą Okręgu Generalnego „Lublin”. Następnie 2 stycznia 1919 objął dowództwo Grupy Operacyjnej „Bug”, powołanej rozkazem Naczelnego Dowództwa nr 982/Op., na czele której walczył w Małopolsce Wschodniej i Galicji w czasie wojny polsko-ukraińskiej. 10 stycznia wkroczył do Lwowa, przełamując pierścień okrążenia ukraińskiego na południu miasta, na odcinku od Brzuchowic do Dublan. Od 17 marca do 24 listopada 1919 był szef Polskiej Misji Wojskowej Zakupów w Paryżu. Następnie znowu na froncie wschodnim: grudzień 1919 – kwiecień 1920 dowódca 13 Dywizji Piechoty, kwiecień – maj 1920 dowódca Dywizji Jazdy na froncie ukraińskim, w czasie walk odwrotowych 6 i 1 Armii. Lipiec – wrzesień 1920 członek polskiej delegacji w sprawie rozejmu z Rosją Sowiecką, wrzesień 1920 – wrzesień 1921 szef Naczelnej Kontroli Wojskowej. 1 stycznia 1920 Józef Piłsudski, jako Naczelny Wódz, mianował go członkiem Kapituły tymczasowej orderu „Virtuti Militari” i nadał mu Krzyż Srebrny tego orderuRozkaz Naczelnego Wodza z 1 stycznia 1920 r. (Dziennik Rozkazów 1920 r. Nr 1, poz. 1).. 25 września 1921 został wyznaczony na stanowisko dowódcy Okręgu Korpusu Nr II w Lublinie. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu generała dywizji ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 8. lokatą w korpusie generałówLista starszeństwa oficerów zawodowych. Załącznik do Dziennika Personalnego Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 13 z 8 czerwca 1922 roku, Zakłady Graficzne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1922, s. 14.. W połowie lat 20. był przewodniczącym Komitetu Budowy Domu Żołnierza Polskiego w Lublinie. Z dniem 1 września 1924 minister spraw wojskowych powołał go na członka Rady Wojennej.

10 lipca 1926 mianowany został Inspektorem Armii. 13 maja 1932 został zwolniony ze stanowiska inspektora armii, a z dniem 31 lipca 1932 przeniesiony w stan spoczynku. Osiadł w Warszawie. Autor wspomnień (Pamiętniki, wyd. Lwów 1938).

Zmarł w poniedziałek 5 marca 1934, w godzinach wieczornych, w Szpitalu Ujazdowskim w Warszawie, po dłuższej chorobie„Polska Zbrojna” Nr 64 z 7 marca 1934 roku, s. 1, 4.. Został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera A 10-6-1/2).

Był żonaty i miał dwoje dzieci: Marię Annę (ur. 23 listopada 1909) i Jana Adama (ur. 22 listopada 1911).

Ordery i odznaczenia Krzyż Komandorski Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 5 – 24 listopada 1922 Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr IV – 1 stycznia 1920 Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski – 8 listopada 1930 „za zasługi na polu organizacji i wyszkolenia wojska”. Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski – 2 maja 1923 Krzyż Walecznych czterokrotnie (po raz pierwszy 1921)Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L. 1936 z 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 35, poz. 1763). Złoty Krzyż Zasługi – 17 marca 1930 „za zasługi na polu organizacji i wyszkolenia wojska”. Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Odznaka Pamiątkowa Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych – 12 maja 1936 Krzyż Wielki Orderu Korony Rumunii (Rumunia, 1929) Krzyż Wielki Orderu Zasługi I klasy (Węgry, 1931)Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 2 z 19.03.1931 r., s. 68. Wielki Oficer Orderu Legii Honorowej (Francja, 1929)Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 19 z 12.12.1929 r., s 360–361. Krzyż Wojenny I klasy (Belgia) Komandor Orderu Legii Honorowej (Francja) Krzyż Żelazny II klasy (Cesarstwo Niemieckie) austro-węgierskie Order LeopoldaJoanna Bartołd (red.): Generał Jan Romer. Pamiętniki. Warszawa: Muzeum Historii Polski, 2011, s. 41, 121, 144. Krzyż Wojskowy Karola Order Korony Żelaznej II i III klasy Krzyż Zasługi Wojskowej II i III klasy z dekoracją wojenną i mieczami Srebrny i Brązowy Medal Zasługi Wojskowej z mieczami Medal Jubileuszowy Pamiątkowy dla Sił Zbrojnych i Żandarmerii Krzyż Jubileuszowy Wojskowy Medal Pamiątkowy Bośniacko-Hercegowiński Krzyż Pamiątkowy Mobilizacji 1912–1913

Przypisy

Bibliografia

Zawartość dostępna pod linkiem https://web.archive.org/web/20170912102034/https://ngoteka.pl/handle/item/290

Kategoria:Absolwenci Technicznej Akademii Wojskowej Kategoria:Członkowie Kapituły Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Członkowie polskich organizacji niepodległościowych w zaborze austriackim Kategoria:Dowódcy 1 Armii (II RP) Kategoria:Dowódcy 6 Armii (II RP) Kategoria:Dowódcy 13 Kresowej Dywizji Piechoty Kategoria:Dowódcy Dywizji Jazdy (II RP) Kategoria:Generałowie dywizji II Rzeczypospolitej Kategoria:Inspektorzy armii Kategoria:Ludzie urodzeni we Lwowie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (czterokrotnie) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Odznaką Pamiątkową Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polacy – generałowie armii austro-węgierskiej Kategoria:Polacy – Komandorzy Legii Honorowej Kategoria:Polacy – Wielcy Oficerowie Legii Honorowej Kategoria:Polacy odznaczeni Krzyżem Wojennym (Belgia) Kategoria:Polacy odznaczeni Krzyżem Wojskowym Karola Kategoria:Polacy odznaczeni niemieckim Krzyżem Żelaznym Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Korony Rumunii Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Korony Żelaznej Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Leopolda (Austria) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Zasługi (Węgry) Jan Kategoria:Urodzeni w 1869 Kategoria:Wojskowi związani z Nowym Sączem Kategoria:Zmarli w 1934