29 pułk Strzelców Kaniowskich (29 pp) – oddział piechoty Wojska Polskiego II RP.
Pułk stacjonował w garnizonie Kalisz, a II batalion w Szczypiornie na terenie Okręgu Generalnego „Łódź” (1918–1921) i Okręgu Korpusu Nr VII (1921–1939). Oddział wchodził w skład XIX Brygady Piechoty (VII 1919–1921) i 25 Dywizji Piechoty (1921–1939). Święto pułku obchodzono 15 maja, w rocznicę wręczenia sztandaru.
Formowanie i zmiany organizacyjne 29 pułk piechoty Ziemi Kaliskiej zorganizowany został w listopadzie 1918 z trzech batalionów Okręgu Kaliskiego Polskiej Organizacji Wojskowej, utworzonych w Kaliszu, Kole, Koninie, Pyzdrach, Sieradzu, Słupcy, Szczypiornie i Turku.
10 listopada 1918 w Kaliszu utworzono Sztab Wojskowy Ziemi Kaliskiej; szefem sztabu został por. Juliusz Ulrych. 11 listopada por. Ulrych przejął od gen. Leo Sontaga dowództwo niemieckiego garnizonu; rozbrojono oddziały niemieckie, a 13 listopada Niemcy opuścili miasto. W kolejnych dniach rozbrojono oddziały niemieckie w innych miastach w Kaliskiem.
Pododdziały pułku współdziałały z powstańcami wielkopolskimi w wyzwoleniu ziemi gnieźnieńskiej. W styczniu 1919 III batalion udał się na front wschodni, gdzie toczył walki z Ukraińcami na Wołyniu. Pierwszy bój stoczył 24 lutego pod miasteczkiem Hołoby nad Stochodem. W kolejnych dniach obsadził 30. kilometrowy odcinek frontu nad rzeką. Stąd dokonywał wypadów na stację Perespa, uwieńczonych znacznymi zdobyczami wojennymi. W czasie dalszego pobytu na froncie stacza boje pod Kowlem, Policą, Sarnami, Czartoryskiem i Rafałówką. W czerwcu 1919 I i II batalion wzięły udział w walkach o Lwów. Działające początkowo w różnych grupach operacyjnych bataliony, połączyły się nad Gniłą Lipą i w grupie gen. Konarzewskiego staczały walki pod Janczynem, Dusanowem (gmina Janczyn) i Wólką. 28 czerwca pułk wkracza zwycięsko do Brzeżan a stamtąd przechodzi do Przemyśla i koleją udaje się pod Jazłowiec.
14 Pułk Strzelców Polskich został utworzony w Odessie, w ramach 4 Dywizji Strzelców Polskich gen. Lucjana Żeligowskiego. Wiosną 1919 pułk wraz z dywizją przeszedł do Rumunii, a pod koniec czerwca znalazł się na terytorium kraju w okolicach Stanisławowa. Tam w lipcu toczył walki z Ukraińcami.
29 pułk Strzelców Kaniowskich powstał 10 lipca 1919, w wyniku połączenia 29 pułku piechoty Ziemi Kaliskiej z 14 pułkiem Strzelców Polskich, wchodzącym w skład 4 Dywizji Strzelców Polskich.
W grudniu 1919 batalion zapasowy pułku stacjonował w Kaliszu.
Pułk w walce o granice Pułk stoczył cały szereg walk z cofającymi się wojskami ukraińskimi między innymi pod Koszyłowcami, Anielówką i Tłustem. Pod koniec lipca dotarł do Zbrucza. Przez dwa miesiące pełnił nad rzeką służbę kordonową i pod koniec września został przetransportowany do Wilna.
29 pułk Strzelców Kaniowskich wziął udział w wojnie z bolszewikami, najpierw na Litwie, a później w obronie Warszawy i na Białorusi. Podczas zawieszenia broni, do lutego 1921 obsadzał kordon wojskowy wzdłuż Bugu. 4 kwietnia 1921 pułk powrócił do Kalisza.
Mapy walk pułku w 1920
Kawalerowie Virtuti Militari lewo|66x66px|Order Virtuti Militari
Żołnierze pułku odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Wojskowego Virtuti Militari za wojnę 1918–1920kpt. Kazimierz Alexandrowicz nr 604por. Kazimierz Bunclerpchor. Franciszek Chociejstrzel. Franciszek Dankowskikpr. Michał Janiaksierż. Henryk Jaworskipor. Kazimierz Kordaszewiczpor. Antoni Kassianpor. Władysław Kosianowskipor. Józef Korzonpor. Stanisław Krausspor. Kazimierz Krahelskisierż. Franciszek Sępichowski vel Franciszek Krówkasierż. Józef Kubisstrzel. Kazimierz Lencplut. Wilhelm Łacisławkpt. Jan Łepkowskistrzel. Józef Marczakplut. Józef Matczakst. strzel. Feliks Nowakkpt. Stanisław Pelc nr 732st. strzel. Jerzy Pietruczekst. sierż. Stanisław Pogonowskist. sierż. Bronisław Przybylskist. sierż. Franciszek Przytułakpt. Feliks Pstrokońskipor. Stanisław Pstrokońskikpr. Władysław Radomskisierż. Józef Rendalskikpt. Jan II Rogowskistrzel. Jan Sikorapor. Stanisław Skarżyńskiplut. Józef Stanisławskipor. Jan Światowiecsierż. Stanisław Szablewskippor. Stanisław Szpiechstrzel. Franciszek Trojanmjr Juliusz Ulrychmjr Stefan Walterppor. Marian Waśkiewiczplut. Adam Wawrzyniakkpt. Ludwik Wilczyńskistrzel. Józef Wrzosekppor. Władysław Zielińskippor. Władysław Zychppor. Franciszek Żukowski
Pułk w okresie pokoju 200px|left thumb|Święto 29 pp w Kaliszu, uroczystość odsłonięcia pomnika poległych żołnierzy pułku; maj 1936 thumb|Święto 29 pp w Kaliszu, wmurowanie tablicy pamiątkowej w miejscu, gdzie Józef Piłsudski wręczył pułkowi sztandar
W okresie międzywojennym 29 pułk piechoty stacjonował na terenie Okręgu Korpusu Nr IV w garnizonie Kalisz. Wchodził w skład 25 Dywizji Piechoty.
Na podstawie rozkazu wykonawczego Ministerstwa Spraw Wojskowych do Departamentu Piechoty o wprowadzeniu organizacji piechoty na stopie pokojowej PS 10-50 z 1930 roku, w Wojsku Polskim wprowadzono trzy typy pułków piechoty. 29 pułk piechoty zaliczony został do typu I pułków piechoty (tzw. „normalnych”). W każdym roku otrzymywał około 610 rekrutów. Stan osobowy pułku wynosił 56 oficerów oraz 1500 podoficerów i szeregowców. W okresie zimowym posiadał batalion starszego rocznika, batalion szkolny i skadrowany, w okresie letnim zaś batalion starszego rocznika i dwa bataliony poborowych. Po wprowadzeniu w 1930 nowej organizacji piechoty na stopie pokojowej, pułk szkolił rekrutów dla potrzeb batalionu Korpusu Ochrony Pogranicza.
Obsada personalna i struktura organizacyjna w marcu 1939:StanowiskoStopień, imię i nazwiskoDowództwo, kwatermistrzostwo i pododdziały specjalnedowódca pułkuppłk Florian Piotr GrylI zastępca dowódcyppłk Władysław Roman Pazderskiadiutantkpt. Władysław Duczmalewskistarszy lekarzppłk dr Antoni Paczesnymłodszy lekarzvacatII zastępca dowódcy (kwatermistrz)ppłk Józef Stanisław Halutaoficer mobilizacyjnykpt. Władysław Julian Staszkiewiczzastępca oficera mobilizacyjnegokpt. Zbigniew Jerzy Witold Szafranoficer administracyjno- materiałowykpt. Wincenty Wiktor Witkowskioficer gospodarczypor. int. Józef Gregorowiczoficer żywnościowypor. Kazimierz Szalastoficer taborowykpt. tab. Teodor Foxkapelmistrzppor. adm. (kapelm.) Romuald Tuzikdowódca plutonu łącznościkpt. Ignacy Kurbeldowódca plutonu pionierówpor. Stanisław Kuśmierekdowódca plutonu artylerii piechotykpt. art. Tadeusz Zygmunt Scheurdowódca plutonu ppanc.por. Tadeusz Piotr Kurowskidowódca oddziału zwiaduppor. Włodzimierz GrzelakI bataliondowódca batalionumjr Leopold Krizardowódca 1 kompaniikpt. Stefan Woldańskidowódca plutonuppor. Henryk Grochowskidowódca 2 kompaniikpt. Henryk II Gorzechowskidowódca plutonuppor. Stanisław Burmajsterdowódca 3 kompaniikpt. Franciszek Sępichowskidowódca plutonuppor. Józef Marian Górskidowódca 1 kompanii kmkpt. Czesław Jan Jewasińskidowódca plutonuppor. Jerzy GerleckiII bataliondowódca batalionumjr Jan Aleksander Światowiecadiutant batalionuvacatlekarz batalionuppor. lek. Kazimierz Landerpomocnik dowódcy batalionu ds. gosp.vacatdowódca 4 kompaniip.o. por. Władysław Janusdowódca plutonuppor. Stanisław Drzymaładowódca 5 kompaniikpt. Józef Mojeckidowódca plutonuppor. Jerzy Bolesław Markwartdowódca 6 kompaniipor. Bernard Staierdowódca plutonuppor. Tadeusz Rukścińskidowódca 2 kompanii kmkpt. Jan Wultańskidowódca plutonuppor. Marian ZiemkiewiczIII bataliondowódca batalionumjr Stanisław Szczygiełdowódca 7 kompaniipor. Lucjan Stanisław Makowskidowódca plutonuppor. Tomasz Zdzisław Kozłowskidowódca 8 kompaniip.o. por. Zbigniew Majewskidowódca 9 kompaniikpt. Stefan Brykowiczdowódca plutonupor. Jan Chyladowódca plutonupor. Leon Senatorskidowódca plutonupor. Eligiusz Wójcikdowódca 3 kompanii kmpor. Tadeusz Sznajderdowódca plutonuppor. Jan Wacław Szumigalskidowódca plutonuppor. Tadeusz Słabyna kursiekpt. Roman RendeckiDywizyjny Kurs Podchorążych Rezerwy 25 DPdowódcamjr Bolesław Wojciech Wodeckidowódca plutonu strzeleckiegopor. Kazimierz Antoni Bieldowódca plutonu strzeleckiegopor. Zbigniew Solarekdowódca plutonu strzeleckiegopor. Józef Siemiątkowski[56 pp]dowódca plutonu kmpor. Zdzisław Jan Smekczyński29 obwód przysposobienia wojskowego „Kalisz”kmdt obwodowy PWkpt. adm. (piech.) Henryk Janowskikmdt powiatowy PW Kaliszppor. piech. kontr. Stefan Jendrasiakkmdt powiatowy PW Turekkpt. piech. Tadeusz Daniszewski
29 psk w kampanii wrześniowej Mobilizacja Częściową mobilizacje 29 pułk piechoty rozpoczął już 23 marca 1939 formując na etatach zbliżonych do wojennych w ramach ćwiczeń, osłonowy I batalion. Batalion ten został wysunięty na linię Psary, Gostyczyn, Śliwniki prowadził wspólnie z pododdziałami 25 batalionu saperów prace fortyfikacyjne, budując w rejonie projektowanego przedmościa „Kalisz” linię umocnień polowych, w postaci okopów, schronów drewniano-ziemnych i betonowych, rowu przeciwczołgowego oraz zasieków z drutu kolczastego. Mobilizację alarmowa 29 pułk Strzelców Kaniowskich rozpoczął w godzinach porannych 24 sierpnia w Kaliszu. W jej ramach zmobilizował:
W grupie żółtej, w czasie A+24: batalion strzelców nr 9. W grupie niebieskiej, 29 pułk Strzelców Kaniowskich na etatach wojennych, w czasie od A+24 do A+46, kompania km plot. typu A nr 14, w czasie A+48, kompania asystencyjna nr 173, w czasie A+52, park intendentury typ I nr 703, w czasie A+52, kompania sanitarna nr 703, w czasie A+56, batalion marszowy 29 pp, w czasie A+72, batalion marszowy 60 pp, w czasie A+72, uzupełnienie marszowe samodzielnej kompanii km i br. tow. nr 73, w czasie A+72. W ramach II rzutu mobilizacji powszechnej w Kielcach, w czasie do X+5 Ośrodek Zapasowy 25 Dywizji Piechoty. Dodatkowo pod względem mobilizacji materiałowej mobilizowano: dowództwo 25 DP, kompanię łączności 25 DP, Ośrodek Sapersko-Pionierski 25 DP i KRU Kalisz.
Mobilizacja przebiegła sprawnie i bez zakłóceń. Pułk i inne mobilizowane oddziały i pododdziały osiągnęły gotowość w przewidywanym terminie. Przysięga pułku i oddziałów zmobilizowanych odbyła się 28 sierpnia. Tego dnia 29 pSK wraz z 9 batalionem strzelców i III dywizjonem 25 pułku artylerii lekkiej objął odcinek obronny przebiegający do rzeki Prosna, Kościelna Wieś, Dobrzec Wielki, Szczypiorno, Sulisławice, rzeka Prosna, wzg. 173 Chełmce. W rejonie Kalisza i w mieście przebywały również podległe dowództwu dywizji: 25 dywizjon artylerii ciężkiej, 25 motorowa bateria artylerii plot. i 73 samodzielna kompania km i br. tow.. Od 29 sierpnia do 31 sierpnia pododdziały pułku rozbudowały pozycje obronne na przedmościu Kalisza. Działania bojowe Odwrót z Wielkopolski