thumb|Medaliści mistrzostw Polski w szachach z roku 2004,od lewej: Iweta Radziewicz, Michał Krasenkow, Monika Soćko, Bartłomiej Macieja, Beata Kądziołka oraz Robert Kempiński. Indywidualne mistrzostwa Polski w szachach – najważniejszy turniej krajowy, mający na celu wyłonienie najlepszych szachistów w Polsce. W oparciu o wyniki (w głównej mierze) tego turnieju Polski Związek Szachowy wyłania kadrę narodową, a z niej – olimpijską.
Pierwszy turniej o mistrzostwo Polski mężczyzn rozegrany został w roku 1926, natomiast pierwszy turniej kobiet – w roku 1935, oba – w Warszawie. W okresie międzywojennym rozegrano cztery finały mężczyzn i dwa kobiet. Po II wojnie światowej turnieje o mistrzostwo kraju odbywały się (z nielicznymi wyjątkami) corocznie. W przeważającej większości rozgrywane były systemem kołowym (turnieje męskie najczęściej z udziałem 14-16 zawodników, zaś kobiece – z udziałem 12-14 zawodniczek), system szwajcarski zastosowano w dziewięciu finałach mężczyzn (1975, 1976, 1977, 1979, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014) oraz siedmiokrotnie w turniejach kobiet (1959, 1965, 1966, 1975, 1976, 1977, 1978). W 2010 r. mistrzostwa kobiet odbyły się systemem pucharowym. Dwukrotnie (1937, mężczyźni oraz 1962, kobiety) turnieje finałowe rozegrano w obsadzie międzynarodowej, w roku 1962 medale przyznając jednak tylko zawodniczkom polskim (w turnieju tym zwyciężyła Margareta Perevoznic przed Évą Karakas i Milunką Lazarević)W.Litmanowicz, J. Giżycki, Szachy od A do Z, tom I, Warszawa 1986, str. 654-655.
W 1958 r. nie odbył się finałowy turniej mężczyzn. W latach 1960 i 1963 odbyły się tylko mistrzostwa mężczyzn, zamiast finałów mistrzostw Polski, kobiety rozegrały 6-osobowe, dwukołowe turnieje kadry, będące eliminacjami do turniejów strefowych (eliminacji mistrzostw świata kobiet); w 1960 r. w Łodzi zwyciężyła Henryka Konarkowska, przed Haliną Szpakowską i Mirosławą Litmanowicz, natomiast w 1963 r. w Myślenicach – Henryka Konarkowska, przed Mirosławą Litmanowicz oraz Krystyną Radzikowską.
Dwukrotnie, w latach 2008 i 2013, turnieje kobiet i mężczyzn kończyły się zwycięstwem małżonków, Moniki i Bartosza SoćkówZŁOTO DLA SOĆKÓW!.
Wielokrotni mistrzowie i mistrzynie Polski Zawodnicy, którzy zdobyli min. 2 tytuły7Włodzimierz Schmidt1971 – 19946Bogdan Śliwa1946 – 19605Tomasz MarkowskiRadosław Wojtaszek1993 – 2007 2005 – 20224Mateusz BartelAleksander Sznapik2006 – 20121976 – 19913Kazimierz PlaterBartosz Soćko1949 – 19572008 – 20232Witold BalcerowskiZbigniew DodaRobert KempińskiJerzy KostroMichał KrasenkowBartłomiej MaciejaKrzysztof PytelKsawery TartakowerAleksander WojtkiewiczKacper Piorun1962 – 19651964 – 19671997 – 20011966 – 19702000 – 20022004 – 20091972 – 19731935 – 19371989 – 19952017 – 2020Zawodniczki, które zdobyły min. 2 tytuły9Krystyna Radzikowska (Hołuj)1951 – 19698Monika Soćko (Bobrowska)Iweta Rajlich (Radziewicz)1995 – 20171999 – 20196Grażyna Szmacińska1975 – 19885Hanna Ereńska-RadzewskaAnna Jurczyńska1971 – 19801962 – 19784Agnieszka BrustmanJolanta Zawadzka1982 – 19962006 – 20183Joanna Dworakowska1997 – 20012Regina GerleckaRóża HermanHenryka KonarkowskaMichalina Rudzińska1935 – 19371949 – 19501958 – 19642022 – 2023
Medaliści mistrzostw Polski mężczyzn Lp Rok Lokalizacja 1 miejsce 2 miejsce 3 miejsce11926WarszawaDawid PrzepiórkaPaulin FrydmanStanisław Kohn21927ŁódźAkiba RubinsteinKsawery TartakowerKazimierz Makarczyk31935WarszawaKsawery TartakowerMieczysław NajdorfPaulin Frydman41937JurataKsawery TartakowerGideon StåhlbergMieczysław Najdorf51946SopotBogdan ŚliwaJan GadalińskiKazimierz Plater61948KrakówKazimierz MakarczykStanisław GawlikowskiBogdan Śliwa71949PoznańKazimierz PlaterAlfred TarnowskiEdward Arłamowski81950BielskoWiktor BalcarekKazimierz PlaterKazimierz Makarczyk91951ŁódźBogdan ŚliwaEdward ArłamowskiHenryk Szapiel101952KatowiceBogdan ŚliwaKazimierz MakarczykAleksander Szymański111953KrakówBogdan ŚliwaHenryk SzapielMarian Ziembiński121954ŁódźBogdan ŚliwaStefan WitkowskiEdward Arłamowski131955WrocławJózef GromekRoman DworzyńskiAndrzej Pytlakowski141956CzęstochowaKazimierz PlaterAdam DzięciołowskiWacław Łuczynowicz151957WarszawaKazimierz PlaterBogdan ŚliwaJerzy Kostro161959ŁódźStefan WitkowskiJózef GromekJerzy Kostro171960WrocławBogdan ŚliwaZbigniew DodaRyszard Drozd181961KatowiceAlfred TarnowskiBogdan ŚliwaRyszard Drozd191962PoznańWitold BalcerowskiZbigniew DodaWłodzimierz Schmidt201963GłuchołazyJacek BednarskiKazimierz PlaterStefan Brzózka211964WarszawaZbigniew DodaJacek BednarskiStefan Witkowski221965LublinWitold BalcerowskiZbigniew DodaAndrzej Sydor231966RzeszówJerzy KostroBogdan PietrusiakJózef Gromek241967SzczecinZbigniew DodaBogdan ŚliwaWłodzimierz Schmidt251968ŁódźRomuald GrąbczewskiJan AdamskiWłodzimierz Schmidt261969LublinJerzy LewiJan AdamskiAndrzej Sydor271970Piotrków Tryb.Jerzy KostroJan AdamskiWłodzimierz Schmidt281971PoznańWłodzimierz SchmidtJerzy KostroAndrzej Filipowicz291972WrocławKrzysztof PytelAleksander SznapikJacek Bednarski301973GdyniaKrzysztof PytelAndrzej MaciejewskiJan Adamski311974Zielona GóraWłodzimierz SchmidtAleksander SznapikJan Adamski321975PoznańWłodzimierz SchmidtJan AdamskiJacek Bednarski331976BydgoszczAleksander SznapikJerzy PokojowczykWłodzimierz Schmidt341977Piotrków Tryb.Ryszard SkrobekWłodzimierz SchmidtAleksander Sznapik351978KrakówAdam KuligowskiAleksander SznapikWłodzimierz Schmidt361979TarnówJan PrzewoźnikKrzysztof PytelWłodzimierz Kruszyński371980ŁódźAleksander SznapikWłodzimierz SchmidtAdam Kuligowski381981WarszawaWłodzimierz SchmidtAleksander SznapikJerzy Pokojowczyk391982Zielona GóraJan AdamskiArtur SygulskiPaweł Stempin401983Piotrków Tryb.Zbigniew SzymczakJacek FlisPiotr Staniszewski411984PoznańAleksander SznapikPaweł StempinPiotr Staniszewski421985GdyniaIgnacy NowakJan AdamskiPiotr Staniszewski431986BytomMarek HawełkoStefan DejkałoRobert Kuczyński441987WrocławRobert KuczyńskiRoman TomaszewskiMarek Hawełko451988LublinWłodzimierz SchmidtRobert KuczyńskiAleksander Sznapik461989SłupskAleksander WojtkiewiczRobert KuczyńskiAleksander Sznapik471990WarszawaWłodzimierz SchmidtPaweł StempinZbigniew Jaśnikowski481991CetniewoAleksander SznapikKlaudiusz UrbanKrzysztof Pańczyk491992CzęstochowaJacek GdańskiAleksander WojtkiewiczAleksander Sznapik501993CzęstochowaTomasz MarkowskiMirosław GrabarczykRobert Kuczyński511994GdańskWłodzimierz SchmidtMarek MatlakPaweł Jaracz521995WarszawaAleksander WojtkiewiczMirosław GrabarczykTomasz Markowski 531996Brzeg DolnyKlaudiusz UrbanBogdan GrabarczykAleksander Wojtkiewicz541997SopotRobert KempińskiMichał KrasenkowJacek Gdański551998KsiążTomasz MarkowskiBartłomiej MaciejaRobert Kempiński561999Polanica-ZdrójTomasz MarkowskiRobert KempińskiBartłomiej Macieja572000PłockMichał KrasenkowTomasz MarkowskiBartłomiej Macieja582001WarszawaRobert KempińskiMichał KrasenkowŁukasz Cyborowski592002WarszawaMichał KrasenkowBartłomiej MaciejaTomasz Markowski602003WarszawaTomasz MarkowskiBartosz SoćkoMichał Krasenkow612004WarszawaBartłomiej MaciejaMichał KrasenkowRobert Kempiński622005PoznańRadosław WojtaszekBartosz SoćkoRobert Kempiński632006KrakówMateusz BartelBartosz SoćkoRadosław Wojtaszek642007OpoleTomasz MarkowskiBartosz SoćkoMateusz Bartel652008LublinBartosz SoćkoBartłomiej MaciejaRadosław Wojtaszek662009ChotowaBartłomiej MaciejaRadosław WojtaszekAleksander Miśta672010WarszawaMateusz BartelRadosław WojtaszekJacek Gdański682011WarszawaMateusz BartelPaweł JaraczRadosław Wojtaszek692012WarszawaMateusz BartelBartłomiej MaciejaKamil Mitoń702013ChorzówBartosz SoćkoGrzegorz GajewskiMateusz Bartel712014WarszawaRadosław WojtaszekGrzegorz Gajewski Jan-Krzysztof Duda722015PoznańGrzegorz GajewskiMaciej KlekowskiJacek Tomczak732016PoznańRadosław WojtaszekKacper PiorunMateusz Bartel742017WarszawaKacper PiorunJacek TomczakGrzegorz Gajewski752018WarszawaJan-Krzysztof DudaDuda wins 1st Polish ChampionshipKacper PiorunJacek Tomczak762019WarszawaKamil DragunKacper PiorunBartosz Soćko772020WarszawaKacper PiorunDaniel SadzikowskiGrzegorz Gajewski782021BydgoszczRadosław WojtaszekWojciech MorandaBartosz Soćko792022KruszwicaRadosław WojtaszekKacper PiorunBartosz Soćko802023WarszawaBartosz SoćkoRadosław WojtaszekSzymon Gumularz812024RzeszówRadoslaw WojtaszekJacek TomczakMateusz Bartel822025KrakówPaweł TeclafJakub KosakowskiRadosław Wojtaszek832026WarszawaSzymon GumularzJakub KosakowskiŁukasz Licznerski
Medalistki mistrzostw Polski kobiet