Łasin

Łasin () – miasto w północnej Polsce, w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie grudziądzkim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Łasin, położone nad Jeziorem Łasińskim przy skrzyżowaniu drogi krajowej nr 16 z drogą wojewódzką nr 538.

W latach 1975–1998 miasto należało administracyjnie do województwa toruńskiego. Według danych GUS z 1 stycznia 2025 r. Łasin liczył 3004 mieszkańców.

Historia

thumb|Jezioro Zamkowe w Łasinie Położona nad jeziorem osada istniała już w czasach panowania Bolesława Chrobrego. Potwierdza to pierwsza historyczna informacja o istnieniu osady o nazwie Łasin, która pochodzi z 1014.

Prawa miejskie Łasin otrzymał od Krzyżaków w 1298 roku. Nadania praw dokonał mistrz krajowy Meinhard z Querfurtu, który wydał przywilej na założenie miasta na prawie chełmińskim Janowi z Lasu (po łac. De Nemore) jako zasadźcy. W 1306 mistrz krajowy Konrad Sack powtorzył prawa miejskie.

Za panowania krzyżackiego Łasin należał do komturstwa (od 1333 r. tylko wójtostwa) rogozińskiego.

Krzyżacy otoczyli miasto murami, wałami i fosami, a przylegające do miasta jeziora i trzęsawiska naturalnie wzmacniały jego obronność. Podczas wojen Królestwa Polskiego z Krzyżakami Łasin był kilkakrotnie bezskutecznie oblegany przez Polaków (również pod wodzą króla Władysława Jagiełły). Pomimo zwycięstwa pod Grunwaldem Łasin nadal pozostał przy Zakonie. Dopiero w 1461 w dzień Wszystkich Świętych, kiedy to z uwagi na święto miasto nie posiadało należytej obrony, bramy stały otworem, a załoga była niekompletna, miasto zostało zdobyte, obrabowane i spalone.

Od 1466 do 1772 wraz z całą ziemią chełmińską miasto należało do Polski jako część Prus Królewskich.

Przynależność historyczna ziemi łasińskiej thumb|Ziemia chełmińska w pocz. XV w. Widoczna ziemia łasińska na północ od Osy.

W czasach piastowskich do Łasina sięgało prawdopodobnie osadnictwo słowiańskie. Jednak do XIII wieku ziemie na północ od rzeki Osy weszły w skład pruskiego terytorium plemiennego Pomezanii. Na południe od tej rzeki znajdowała się ziemia chełmińska.

Po podboju Prus pod koniec XIII wieku ziemię chełmińską powiększono o ziemię lubawską za Drwęcą oraz o ziemię łasińską za OsąWładysław Goliński Ziemia chełmińska w XIII wieku, Ustka 2017. Stąd historycznie Łasin zaliczany jest do ziemi chełmińskiej.

Kalendarium 1014 – pierwsza historyczna informacja o istnieniu osady o nazwie Łasin 1298 – nadanie praw miejskich na prawie chełmińskim 1306 – powtórzenie praw miejskich 1455 – oddziały krzyżackie z Kwidzyna i Łasina napadły na Grudziądz i spaliły jego przedmieścia oraz spichrze. 1461 – Łasin powrócił do państwa polskiego 16 lipca 1526 – Zygmunt I Stary potwierdził przywileje nadane miastu za czasów krzyżackich 1628 – miasto zostało spalone przez Szwedów 16 kwietnia"Geschichte des Graudenzer Kreises" Xaver Froelich 1719 – wielki pożar w mieście 1772 – na skutek I rozbioru Polski Łasin został przyłączony do Prus 1833 – utrata praw miejskich 1860 – odzyskanie praw miejskich 1886 – wybudowano linię kolejową łączącą Łasin z Gardeją 1892 – rozebrano mury miejskie 22 stycznia 1920 – powrót Łasina do Polski 1 września 1939, około godz. 11 – miasto zostało zajęte przez wojska niemieckie. 26 stycznia 1945 – miasto zostało zdobyte przez Armię Czerwoną.

Zabytki kościół pw. św. Katarzyny, zbudowany w 1328 na miejscu dawnego drewnianego kościoła. Archiprezbiterialny. Wielokrotnie przebudowywany w okresie od XVII do XX wieku. Obecny kościół zbudowany jest z czerwonej cegły w stylu gotyckim. Wystrój kościoła jest renesansowo-barokowy z pierwszej połowy XVIII wieku. Na chórze znajdują się organy z pierwszej połowy XIX wieku. W XIX wieku została zbudowana drewniana dzwonnica o wysokości ok. 10 m. Umieszczone są w niej trzy dzwony odlane w Gdańsku (duży w 1719 i dwa mniejsze w 1739). Kościół nigdy nie posiadał dzwonnicy murowanej. wieża ciśnień (1893) przy Ochotniczej Straży Pożarnej w Łasinie gmach magistratu miejskiego - ratusz (1900) Muzeum Pożarnictwa Ziemi Pomorskiej pomnik ofiar II wojny światowej pochodzących z Łasina i okolic zamordowanych przez Selbstschutz. Tzw. pomnik na „Magdalence” usytuowany na miejscu dawnego kościoła pod wezwaniem św. Marii Magdaleny, który został zniszczony podczas drugiej wojny szwedzkiej w 1670.

Muzeum Pożarnictwa Ziemi Pomorskiej, istniejące przy miejscowej OSP ŁasinOSP Łasin..

Edukacja Zespół Szkół Ponadpodstawowych im. Kazimierza Jagiellończyka. Zespół Szkół Publicznych w Łasinie Szkoła Podstawowa Przedszkole Miejskie w Łasinie

Sport W 1961 powstał Ludowy Zespół Sportowy „Piast Łasin”„Łasin Historia 1298 Teraźniejszość 1998 Przyszłość XXI w.” – Urząd Miasta i Gminy Łasin 1998 r.. Początkowo sekcja piłkarska uczestniczyła w rozgrywkach w klasie „B”. W sezonie 2013/2014 sekcja piłkarska występowała w grupie toruńskiej w klasie „A”, uzyskując awans do V ligi„Awans do V ligi uzyskali już: Tor Laskowice, Czarni Nakło, Piast Łasin i Pomowiec Kijewo Król. Dąb Barcin jest o krok od awansu. Nadal w grupie drugiej ma 2 punkty przewagi nad Notecią Gębice.” źródło: http://www.pomorska.pl/apps/pbcs.dll/article?AID=/20140608/PILKA22/140609308..

Sekcja tenisa stołowego w sezonie 2013/2014 uczestniczyła w rozgrywkach III ligi. 15 grudnia 2009 otworzono nowe boisko wybudowane w programie „Orlik 2012”.

Opieka zdrowotna mały|Szpital w Łasinie Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej im. Macieja z Miechowa w Łasinie Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej „MEDYK”

Bezpieczeństwo publiczne Komenda Miejska Policji w Grudziądzu Posterunek w Łasinie Ochotnicza Straż Pożarna w Łasinie

Religia Na terenie miasta działalność religijną prowadzi Kościół rzymskokatolicki, do którego należy parafii katolickiej pw. św. Katarzyny, parafia należy do Diecezji toruńskiej. Łasin jest siedzibą dziekana Dekanatu Łasińskiego. Od 25.02.1995 roku Łasinie znajduje się klasztor Sióstr Karmelitanek Bosych. Otrzymały one budynek klasztoru od sióstr Felicjanek (w Łasinie od 27 lutego 1922 roku). W Łasinie znajdowały się również neogotycki kościół i cmentarz ewangelicki przy ulicy Starej 1 oraz cmentarz żydowski.

Demografia Populacja

thumb|690x480px|center|Piramida wieku mieszkańców Łasina w 2014 roku

Ludzie związani z Łasinem

Zobacz też gromada Łasin Łasin-Wybudowanie Edward Kwiatkowski Stacja kolejowa Łasin Stacja kolejowa Łasin Pomorski Komisariat Straży Granicznej „Łasin” Placówka Straży Granicznej II linii „Łasin” Niemieckie represje wobec ludności Łasina (1939)

Przypisy

Bibliografia Grudziądz i okolice. Przewodnik, Grudziądzkie Towarzystwo Kultury, Biblioteka Miejska w Grudziądzu, Grudziądz, 1990 Łasin Historia 1298 Teraźniejszość 1998 Przyszłość XXI w. Urząd Miasta i Gminy Łasin, 1998

Linki zewnętrzne

Słownik historczny-geograficzny ziem polskich w średniowieczu

Kategoria:Miasta w województwie kujawsko-pomorskim Kategoria:Miasta w Polsce lokowane w XIII wieku