Henryk Szlajfer (ur. 7 listopada 1947 we Wrocławiu) – polski ekonomista i politolog, profesor nauk społecznych, nauczyciel akademicki Uniwersytetu Warszawskiego, ambasador RP przy Biurze ONZ w Wiedniu (2000–2004).
Życiorys Wykształcenie W 1973 ukończył studia na Wydziale Nauk Ekonomicznych UW. W 1977 doktoryzował się na Uniwersytecie Warszawskim, a w 2006 otrzymał w Polskiej Akademii Nauk stopień doktora habilitowanego nauk humanistycznych w zakresie nauk o polityce. W 2013 uzyskał tytuł profesora nauk społecznychPostanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 12 listopada 2013 r. nr 115-16-13 w sprawie nadania tytułu profesora ()..
Działalność opozycyjna i społeczna Od 1962 należał do Związku Młodzieży Socjalistycznej, z którego został wykluczony w marcu 1967. Od 1965 do czerwca 1967 był członkiem Klubu Babel. Uznawany za jednego z tzw. komandosów. W 1968 Szlajfer wraz z Adamem Michnikiem, wówczas studenci Uniwersytetu Warszawskiego, zostali za działalność opozycyjną relegowani z uczelni. W ich obronie 8 marca 1968 odbył się wiec, który stał się początkiem masowych protestów studenckich zwanych wydarzeniami marcowymi. 10 marca 1968 aresztowano go i osadzono w Areszcie Śledczym w Warszawie-Mokotowie. Został skazany na 2 lata więzienia. Zwolniony 18 lutego 1969. W latach 1980–1989 działał w NSZZ „Solidarność” oraz redagował prasę podziemną (m.in.: „Wolnego Związkowca”, „Krytyki”, „Tygodnika Wojennego”). W latach 1989–1990 był ekspertem Obywatelskiego Klubu Parlamentarnego w sejmowej komisji systemu gospodarczego i przemysłu.
Działalność zawodowa i naukowa Był zatrudniony jako robotnik w Drukarni Skarbowej w Warszawie (1969), referent w Polskiej Federacji Jazzowej (1969–1970), korektor stron polskich w „Fołks Sztyme” (1974–1975). Publikował także tam oraz w „Biuletynie Żydowskiego Instytutu Historycznego”. Wykładał m.in. na uniwersytetach w Coimbrze (1975–1976) i Dar es Salaam (1977–1979). Od sierpnia 1980 do września 1990 pracował jako adiunkt w Zakładzie Krajów Pozaeuropejskich Polskiej Akademii Nauk, a od 1990 do 2013 w Instytucie Studiów Politycznych PAN. Pracował w Polskim Instytucie Spraw Międzynarodowych jako zastępca dyrektora, a od końca 1991 do lipca 1993 p.o. dyrektora. W latach 2006–2018 także w Instytucie Ameryk i Europy UW.
W latach 1993–2008 zatrudniony w Ministerstwie Spraw Zagranicznych – był dyrektorem Departamentu Badań Strategicznych (po reorganizacji Departamentu Strategii i Planowania Polityki). W 1998 został mianowany ambasadorem ad personam. Ambasador Stały Przedstawiciel RP przy OBWE, MAEA i innych organizacjach międzynarodowych w Wiedniu od 2000 do 31 lipca 2004Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 26 maja 2004 r. nr Z. 110-16-2004 w sprawie odwołania Ambasadora Rzeczypospolitej Polskiej ().. Następnie do 2006 był dyrektorem Departamentu Ameryki MSZ, a od 2006 do 2008 dyrektorem archiwum MSZ. W 2005 sejmowa Komisja Spraw Zagranicznych zaakceptowała jego kandydaturę na ambasadora w Stanach Zjednoczonych. Zrezygnował z objęcia stanowiska, ponieważ IPN odmówił mu przyznania statusu pokrzywdzonego. W 2008 był doradcą szefa Agencji Wywiadu, a w latach 2009–2010 specjalnym doradcą ministra spraw zagranicznych ds. współpracy z USA.
Redaktor naczelny kwartalnika „Sprawy Międzynarodowe” (1992–2014) i jego angielskiej wersji „The Polish Quarterly of International Affairs”. Członek redakcji półrocznika „” (ISP PAN). W latach 90. w radzie redakcyjnej „” (Cambridge University Press).
W 1996 został odznaczony .
Publikacje The Faltering Economy. The Problem of Accumulation under Monopoly Capitalism (współred. John B. Foster), Monthly Review Press, New York 1984. From the Polish Underground. Selections from „Krytyka”, 1978–1993 (współred. Michael Bernhard), The Pennsylvania State University Press 1995. Europa Środkowo-Wschodnia i Ameryka Południowa 1918–1939: szkice o nacjonalizmie ekonomicznym (red.), PWN, Warszawa 1992. Dezintegracja przestrzeni eurazjatyckiej a bezpieczeństwo Europy Środkowej i Wschodniej, PISM, Warszawa 1993. Polacy–Żydzi: zderzenie stereotypów: esej dla przyjaciół i innych, Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, Warszawa 2003. Droga na skróty: nacjonalizm gospodarczy w Ameryce Łacińskiej i Europie Środkowo-Wschodniej w epoce pierwszej globalizacji: kategorie, analiza, kontekst porównawczy, ISP PAN, Warszawa 2005. Modernizacja zależności: kapitalizm i rozwój w Ameryce Łacińskiej, Ossolineum, Wrocław 1984. Nineteenth-century Latin America. Two Models of Capitalism: the Case of Haiti and Paraguay. Economic Nationalism and Globalization: Lessons from Latin America and Central Europe, Leiden–Boston: 2012.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Absolwenci Wydziału Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Ambasadorowie III Rzeczypospolitej Kategoria:Ambasadorowie Polski przy ONZ Kategoria:Członkowie Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” (1980–1989) Kategoria:Działacze Związku Młodzieży Socjalistycznej Kategoria:Ludzie relegowani z uczelni Polski Ludowej z przyczyn politycznych Kategoria:Ludzie urodzeni we Wrocławiu Kategoria:Ludzie związani z Wiedniem Kategoria:Polacy odznaczeni amerykańskimi orderami i odznaczeniami Kategoria:Polscy latynoamerykaniści Kategoria:Polscy politolodzy Kategoria:Polscy Żydzi Kategoria:Pracownicy Instytutu Studiów Politycznych PAN Kategoria:Pracownicy Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych Kategoria:Uczestnicy wydarzeń Marca 1968 Kategoria:Urzędnicy Ministerstwa Spraw Zagranicznych (III Rzeczpospolita) Kategoria:Więźniowie polityczni w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 1957–1989 Kategoria:Więźniowie więzienia mokotowskiego (Polska Ludowa) Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Urodzeni w 1947