Złośliwe zapalenie ucha zewnętrznego () – szczególna postać zapalenia ucha zewnętrznego, mogąca zagrażać życiu chorego. Rozwija się ono na podłożu klasycznego zapalenia ucha zewnętrznego u osób szczególnie predysponowanych: niewyrównana (w tym utajona) cukrzyca ciężkie zaburzenia odporności AIDS podeszły wiek uszkodzenia tkanek po radio- i chemioterapii stany immunosupresji przeszczepy narządowe i tkankowe stany po rozległych operacjach ostre białaczki
Etiopatogeneza Zapalenie rozwija się z zapalenia ucha zewnętrznego, którego głównym patogenem jest pałeczka ropy błękitnej. Jest to bakteria charakteryzująca się dużą opornością na antybiotyki oraz zdolnością nabywania oporności w trakcie leczenia. Oporność tej bakterii na stosowane leczenie szczególnie się wzmaga podczas jednoczesnego stosowania preparatów wapnia i magnezu. Stan zapalny z przewodu słuchowego zewnętrznego rozszerza się na otaczające tkanki przez szczeliny w części chrzęstnej przewodu. Penetruje w głąb dołu zażuchwowego, a dalej do kości podstawy czaszki i wzdłuż nich do otworu szyjnego. W konsekwencji rozwija się zapalenie szpiku kości skroniowej i dochodzi do penetracji zakażenia do wnętrza jamy czaszki. Stan taki jest bezpośrednim zagrożeniem życia chorego. Naciek zapalny szerzy się w kości wzdłuż kanałów Haversa. Pałeczka ropy błękitnej ma zdolność do wywoływania zapalenia drobnych naczyń (łac. vasculitis) i tworzeniem w nich zakrzepów. Zakrzepica może wywoływać martwicę. Do martwicy mogą przyczyniać się także zatory bakteryjne.
Objawy ból ucha promieniujący do skroni i stawu skroniowo-żuchwowego ropny lub krwisto-ropny wyciek z ucha porażenie nerwu twarzowego w przypadku objęcia procesem zapalnym kości skroniowej w okolicy otworu rylcowo-sutkowatego. porażenia innych nerwów czaszkowych: IX, X i XI w przypadku zajęcia okolicy otworu żyły szyjnej wewnętrznej zakrzepowe zapalenie zatoki esowatej pogarszanie się stanu chorego ze wzrostem OB i rozwinięciem objawów posocznicy
Badanie otoskopowe: zaczerwienienie i obrzęk przewodu słuchowego zewnętrznego z gromadzeniem ziarniny zapalnej na granicy chrzęstnej i kostnej przewodu słuchowego zewnętrznego
Diagnostyka badanie TK kości skroniowych o wysokiej rozdzielczości (TK HR kości skroniowych) badanie scyntygraficzne kości skroniowych z użyciem Tc 99 lub Ga 67. Izotopy te ulegają nagromadzeniu w tkance kostnej objętej zapaleniem. wymaz z przewodu słuchowego zewnętrznego do badania mikrobiologicznego, przed rozpoczęciem antybiotykoterapii pobranie ziarniny zapalnej z przewodu słuchowego i przesłanie jej do badania histopatologicznego, celem wykluczenia innych patologii.
Różnicowanie nowotwór ucha zewnętrznego inne choroby przebiegające z tworzeniem się ziarniny: ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń grzybica ucha gruźlica dysplazja włóknista kości naciek nowotworowy szerzący się z części nosowej gardła lub ze ślinianki przyusznej
Leczenie Zawsze w warunkach szpitalnych na oddziale laryngologicznym. badanie mikrootoskopowe z dokładnym, systematycznym oczyszczaniem przewodu słuchowego zewnętrznego z ziarniny i wysięku zapalnego przepłukiwanie przewodu słuchowego (lub zakładanie na sączkach) 5% roztworu kwasu bornego. Pałeczka ropy błękitnej słabo rozmnaża się w zakwaszonym środowisku intensywna dożylna antybiotykoterapia głównie z grupy: cefalosporyn III i IV generacji karbenicylina tikarcylina ureidopenicyliny karbapenemy leczenie hiperbaryczne prowadzone w komorze hiperbarycznej leczenie operacyjne – zwykle kontrowersyjne, gdyż u chorego w ciężkim stanie ogólnym proces gojenia jest znacznie utrudniony. Jednak powinno się je zastosować celem usunięcia zakażonych martwaków kostnych i w przypadku procesu rozpływnego kości skroniowej. Wykonuje się także czasami szeroki drenaż przestrzeni zażuchwowej, dołu podskroniowego, obszaru przyuszniczego czy dołu skrzydłowo-podniebiennego. W przypadkach zakrzepicy żyły szyjnej wewnętrznej wykonuje się jej resekcję. Bardzo ważne jest też prawidłowe leczenie choroby predysponującej do wystąpienia zapalenia, na przykład cukrzycy.
Rokowanie Mimo stosowania antybiotyków, przy rozwiniętej chorobie i grożących powikłaniach jest zwykle niepewne.
Bibliografia Otolaryngologia praktyczna – podręcznik dla studentów i lekarzy. Tom I. red. G. Janczewski. Gdańsk 2005. W. Becker, H.H. Naumann, C. R. Pfalz. Choroby uszu, nosa i gardła. wyd. Bel Corp. Warszawa 1999
Kategoria:Otologia