mały|Saper Legii Nadwiślańskiej oraz trębacz, dobosz i dwaj saperzy 4 Pułku Piechoty Księstwa Warszawskiego, mal. Chełmicki mały|Od lewej: fizylier, grenadier, woltyżer. Umundurowanie wz. 1807. mały|Od lewej: saper, dobosz, kapitan. Umundurowanie wz. 1807. 4 pułk piechoty – oddział piechoty Armii Księstwa Warszawskiego.

Formowanie i zmiany organizacyjne 4 pułk piechoty sformowany był głównie z rekrutów departamentów warszawskiego i płockiego. W 1808 stacjonował w Płocku. Po kampanii galicyjskiej włączono doń dużą grupę rekrutów z departamentu lubelskiego oraz kilkuset Polaków z Galicji, którzy uciekli ze służby austriackiej bądź zostali wzięci do niewoli w 1809. W pułku służyło też kilkudziesięciu Czechów, Węgrów, Ślązaków i Niemców, wziętych do niewoli w walkach z Austriakami w 1809. Według etatu z 1810 roku, pułk składał się ze 27 osobowego sztabu i trzech batalionów piechoty po 6 kompanii. Sztaby batalionów liczyć miały 4 osoby, a kompanie 136 żołnierzy. W sumie w pułku powinno służyć 2487 żołnierzy. Faktycznie stan osobowy oddziału był nieco mniejszy.

W czasie przygotowań do inwazji na Rosję 1812 roku pułk włączony został w struktury 28 Dywizji gen. Girarda.

Już w Niemczech Napoleon nakazał utworzyć z resztek 4., 7. i 9 pp nowy 4 pułk piechoty pod dowództwem płk. Michała Cichockiego i z początkiem lipca 1813 roku przyłączył go do Dywizji Jana Henryka Dąbrowskiego.

Po abdykacji Napoleona, car Aleksander I wyraził zgodę na odesłanie oddziałów polskich do kraju. Miały one stanowić bazę do tworzenia Wojska Polskiego pod dowództwem wielkiego księcia Konstantego. 13 czerwca 1814 roku pułkowi wyznaczono miejsce koncentracji w Radomiu.

Działania zbrojne Pierwsza wojna polska W pierwszej wojnie polskiej epoki napoleońskiej świeżo sformowany 4. pułk brał w sile jednego batalionu udział od 1 maja do 9 lipca 1807 roku w oblężeniu twierdzy Grudziądz bronionej przez wojska pruskie. 06.06.1807 – potyczka pod Parskiem i Nową WsiąAndrzej Ziółkowski "Polskie formacje wojskowe epoki napoleońskiej w malarstwie Jana Chełmińskiego", str.77

Drugi batalion pełnił służbę garnizonową w Serocku przy przeprawie na Narwi i w Pułtusku. 25.05.1807 – potyczka pod Zatorami 18.06.1807 – potyczka pod Popowem.

Wojna w Hiszpanii W pierwszej części wojen napoleońskich w Hiszpanii, w latach 1808–1810 pułk 4 brał udział w następujących bitwach i potyczkach: Puente del Almaraz (24.12.1808, manewr na La Coruña ) Consuegra, bitwa pod Ciudad Real (27 marca 1809, manewr na La Coruña) Kastylia Nowa i Stara, Asturia, Królestwo Leon, potyczka pod Moro, bitwa pod Talavera de la Reyna (28 lipca 1809) obrona Toledo bitwa pod Almonacidem (11 sierpnia 1809) bitwa pod Ocañą (19 listopada 1809) bitwa pod Fuengirolą (15 października 1810) Coien, Monbella (9 grudnia 1810) potyczka w Rondzie potyczka w Valez obrona Alhaurinu zdobycie Marbelli Pod koniec 1809 roku pułk liczył 2241 żołnierzy.

4 pułk piechoty stoczył bitwę pod Fuengirolą na wybrzeżu Morza Śródziemnego w pobliżu Malagi. Wydarzenia te rozegrały się jesienią 1810, kiedy to Brytyjczycy (m.in. 89 Pułk Piechoty im. Księżnej Wiktorii) podjęli próbę dywersji, by powstrzymać francuską ofensywę w Portugalii. Czterystu żołnierzy 4 pułku piechoty musiało stawić czoła siedmiokrotnie liczniejszemu przeciwnikowi, który dysponował potężnym wsparciem artylerii okrętowej i mógł liczyć na pomoc hiszpańskich partyzantów.

W drugiej części wojen napoleońskich(1811-1814), w roku 1811 bierze udział w bitwach i potyczkach: bitwa pod Albuerą (udział 2 kompanii grenadierskich w batalionie kombinowanym). Ximena de la Frontiera (25 września 1811) Czaszniki, Krasnoje (16 listopada 1812) oblężenie Spandawy (kwiecień 1813) Zimą 1811/1812 pułk 4 piechoty Księstwa Warszawskiego z całą Dywizją Księstwa Warszawskiego wrócił do kraju.

Druga wojna polska bitwie nad Berezyną.mały|Odwrót spod Berezyny Julian Fałat W 1812 pułk nie wszedł w skład polskiego V Korpusu Wielkiej Armii ks. Józefa Poniatowskiego, lecz jako jednostka Wielkiej Armii, pozostająca na żołdzie francuskim został przydzielony do 28 dywizji generała Jeana Girarda w IX Korpusie marszałka Claude Victor-Perrin. Z tego powodu był przydzielony do ochrony szlaków komunikacyjnych, stacjonując w Smoleńsku. Bił się w ostatniej części kampanii rosyjskiej 1812 roku w: bitwie pod Czaśnikami, bitwie pod Siennem, bitwie pod Smolańcami,

Kampania w państwach niemieckich W kampanii 1813 odtworzony pułk wszedł w skład dywizji gen. Dąbrowskiego. Walczył: w obronie Wittenberga (10 października 1813), w walkach pod Belzigiem, w walkach pod Jüterbogiem (6 września 1813), pod Düben w Bitwie narodów pod Lipskiem (16 i 18 października 1813).

Kampania we Francji W kampanii 1814 żołnierze pułku 4-go walczyli w składzie pułku piechoty nadwiślańskiej pod: obronie Soissons bitwie pod Arcis-sur-Aube

Po abdykacji Cesarza Francuzów Napoleona Bonaparte wrócili do Kraju, niosąc 2 sztandary i stanowiąc trzon dla 4 Pułku Piechoty Liniowej Królestwa Polskiego.

Czwartacy Dowódcy pułku mały|Porucznik Eustachy Chełmicki w mundurze z okresu Królestwa Polskiego 1815–1830

płk Feliks Potocki (1 stycznia 1807, wziął dymisję latem 11 sierpnia 1809) płk Maciej Wierzbiński, (16 września 1809 – 6 lutego 1810) Cyprian Zdzitowiecki, (6 lutego 1810 – maj 1810) płk Tadeusz Woliński (21 lipca 1809) – (18 stycznia 1813), Michał Cichocki (18 stycznia 1813) – (16 października 1813), Ignacy Dobrogoyski (16 października 1813) – do włączenia do pułku piechoty polskiej, Oficerowie pułku Ignacy Bronisz(szef batalionu), Eustachy Chełmicki Franciszek Młokosiewicz Józef Rudnicki Feliks Rylski (szef batalionu), Wincenty Hołownia

Chorągiew Chorągiew 4 pułku piechoty z 1807 roku Bławat z tkaniny jedwabnej karmazynowej o wymiarach 43 cm x 42 cm. Pośrodku haftowany nićmi jedwabnymi białymi orzeł polski z dziobem i nogami haftowanymi złotem oraz koroną, berłem i jabłkiem haftowanym nićmi srebrnymi. Pod orłem napis haftowany złotem: "Pułk 4".

Odwrotna strona chorągwi z tkaniny jedwabnej niebieskiej. Orzeł ma głowę zwróconą odwrotnie. U dołu napis haftowany złotem: "Pułk 4". Na brzegu przeciwległym do drzewca napis drobnymi literami: "Szyte ręką Zofii Potocki Żony Pierwszego Pułkownika Regimentu". Z trzech stron frędzla srebrna.

Odznaczenia czwartaków Pierwsze odznaczenia wręczono w 1808 roku podczas uroczystości w Płocku. Odznaczono żołnierzy pułku 4-go Krzyżami Wojskowymi Polskimi (Virtuti Militari). Żołnierzy pułku 4-go odznaczano także Legią Honorową Francuską, między innymi za bitwę pod Fuengirolą i bitwę narodów pod Lipskiem.

Tradycje i rekonstrukcja mały|GRH Pułk 4 Piechoty, rekonstrukcja bitwy pod Raszynem z 2006 r. mały|GRH 4 Pułk Piechoty, rekonstrukcja bitwy pod Raszynem z 2006 r.

Począwszy od 3 maja 2005 staraniem Fundacji 4 Pułku Piechoty Księstwa Warszawskiego z siedzibą w Rogowie pułk 4 piechoty jest rekonstruowany przez Grupę Rekonstrukcji Historycznej, skupiającą pasjonatów z całej Polski, początkowo z Łodzi i Warszawy a następnie od 2006 z Polic i od 2007 z Ostrołęki. Grupa należy do CENS (Centralno Europejskiego Stowarzyszenia Napoleońskiego) z siedzibą w Brnie w Czechach.

W 2006 Grupa Rekonstrukcji Historycznej Pułk 4 Piechoty Księstwa Warszawskiego otrzymała z rąk gen. Tadeusza Polki replikę historycznego sztandaru 4 pułku piechoty, znajdującego się w zbiorach Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie. Sztandar ten poświęcił w płockiej katedrze 3 maja 2007 ksiądz biskup Roman Marcinkowski.

3 maja 2010 Grupa Rekonstrukcji Historycznej Pułk 4 Piechoty Księstwa Warszawskiego otrzymała z rąk burmistrza Polic, Władysława Diakuna, replikę drugiego historycznego sztandaru 4 pułku piechoty, znajdującego się w zbiorach Muzeum Książąt Czartoryskich w Krakowie. Sztandar ten poświęcono w kościele Świętego Kazimierza w Policach 3 maja 2010.

Ikonografia pułku Jednym z bardziej znanych przedstawień jest obraz, który namalował January Suchodolski obrazujący bitwę pod Fuengirolą.

Pamiętniki i relacje Wśród relacji znajdują się: Pamiętniki kpt. Józefa Rudnickiego ogłoszone w Pimie Zbiorowym Wileńskiem relacja gen. Lorda Blayneya o bitwie pod Fuengirolą komentarz kpt. Franciszka Młokosiewicza do relacji gen. Lorda Blayneya o bitwie pod Fuengirolą Robert Bielecki – "Listy do żony z wojen Napoleońskich Antoniego Pawła Sułkowskiego"

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne Grupa Rekonstrukcji Historycznej Pułk 4 Piechoty Księstwa Warszawskiego (pl) (pl)

Kategoria:Pułki piechoty Księstwa Warszawskiego Kategoria:Polskie jednostki piechoty rozwiązane w 1813 Kategoria:Wojsko Polskie Księstwa Warszawskiego w Płocku Kategoria:Wojsko Polskie w Radomiu Kategoria:Oddziały 1 Dywizji (Księstwo Warszawskie) Kategoria:Oddziały Dywizji Polskiej Kategoria:Polskie jednostki piechoty utworzone w 1806