Józef Urbanowicz

thumb|Uroczystości z okazji 25-lecia wyzwolenia Kołobrzegu, 16 marca 1970, od prawej: Piotr Jaroszewicz, gen. Stanisław Popławski, Zenon Nowak i gen. Józef Urbanowicz thumb|Wizyta zastępczyni naczelnego dowódcy Narodowowyzwoleńczych Sił Zbrojnych Wietnamu Południowego Nguyen Thi Dinh u wiceministera obrony narodowej gen. broni Józef Urbanowicza, Warszawa 1976

thumb|Grób gen. broni Józefa Urbanowicza i jego żony Marii na cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie Józef Urbanowicz (ur. w Orle, zm. 6 lipca 1989 w Warszawie) – polski wojskowy i działacz polityczny, generał broni ludowego Wojska Polskiego, szef Głównego Zarządu Politycznego WP (1965–1971), wiceminister obrony narodowej PRL (1968–1984), działacz partyjny i państwowy, członek Komitetu Centralnego PZPR, poseł na Sejm PRL IV, V, VI, VII i VIII kadencji, ambasador PRL w Mongolii. Budowniczy Polski Ludowej.

Życiorys Był synem mieszkającego w Rydze robotnika Józefa Urbanowicza, zmobilizowanego po wybuchu I wojny światowej do armii rosyjskiej i Adeli z Gutakowskich, która uciekła z Łotwy do Rosji przed nacierającymi wojskami niemieckimi. W 1920 wrócił z rodzicami do Rygi, gdzie ukończył polską szkołę podstawową, a w 1932 krótko był uczniem w polskim gimnazjum w Rydze; naukę przerwał z powodu trudności materialnych rodziny. W latach 1932–1935 robotnik w Zakładach Mechanicznych w Rydze, w okresie 1934–1938 uczeń wieczorowy w Państwowej Szkole Morskiej w Rydze (Wydział Mechaniczny), w latach 1935–1938 – marynarz floty handlowej, w okresie 1938–1939 odbywał zasadniczą służbę wojskową w łotewskiej armii jako elew szkoły podoficerskiej w Alūksne; z powodu komunistycznych przekonań politycznych nie skończył szkoły i został zwolniony do rezerwy jako starszy strzelec. Robotnik-mechanik w fabryce tekstylnej w Rydze.

Po okupacji Łotwy przez Armię Czerwoną w czerwcu 1940 i jej aneksji przez Związek Radziecki został redaktorem naczelnym polskojęzycznej gazety w Rydze „Czerwony Sztandar”. Od 1941 oficer Armii Czerwonej. Walczył m.in. pod Moskwą, pod Starą Russą i na Froncie Północno-Zachodnim. Był trzykrotnie ranny i dwukrotnie kontuzjowany. W 1943 został skierowany do służby w Polskich Siłach Zbrojnych w ZSRR na stanowisko zastępcy dowódcy 4 Dywizji Piechoty im. Jana Kilińskiego do spraw politycznych. Wziął udział w zaślubinach żołnierzy 1 Armii WP z morzem.

Od 1945 na kierowniczych stanowiskach w aparacie partyjno-politycznym Wojska Polskiego. 5 kwietnia 1945 objął dowodzenie Grupą Organizacyjną Dowództwa Marynarki Wojennej. W latach 1945–1951 był zastępcą dowódcy Marynarki Wojennej do spraw politycznych – Szefem Zarządu Polityczno-Wychowawczego Marynarki Wojennej. Po dezercji do Szwecji okrętu hydrograficznego „Żuraw” otrzymał naganę i został przeniesiony do korpusu oficerów wojsk lądowych. Od 1951 do 1954 był zastępcą do spraw politycznych dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego – szefem Zarządu Politycznego okręgu. Od 1954 był zastępcą dowódcy Wojsk Lotniczych i Obrony Przeciwlotniczej Obszaru Kraju do spraw politycznych, a od 1957 zastępcą komendanta Akademii Sztabu Generalnego WP im. gen. Karola Świerczewskiego do spraw politycznych. W latach 1958–1960 był komendantem Wojskowej Akademii Politycznej im. Feliksa Dzierżyńskiego. Generał brygady od 1958. Generał dywizji od 1964. W latach 1960–1965 zastępca szefa, a w latach 1965–1971 szef Głównego Zarządu Politycznego WP. Jego zastępcami byli generałowie: Jan Czapla, Mieczysław Grudzień, Franciszek Księżarczyk, Władysław Polański, Edward Szpitel i Zbigniew Szydłowski.

W latach 1968–1984 – wiceminister obrony narodowej, od 1971 równocześnie zastępca ministra do spraw ogólnych. Generał broni od 1973.

Należał do Komunistycznej Partii Łotwy (1939–1940), Wszechzwiązkowej Komunistycznej Partii (bolszewików) (1940–1944), Polskiej Partii Robotniczej (1944–1948), a od 1948 – Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. W latach 1968–1971 – zastępca członka Komitetu Centralnego PZPR, a w latach 1971–1986 – członek KC PZPR.

W latach 1965–1985 poseł na Sejm PRL IV, V, VI, VII i VIII kadencji. Wieloletni wiceprezes Zarządu Głównego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację. W latach 1969–1984 przewodniczący Komitetu Redakcyjnego „Wojskowego Przeglądu Historycznego”. Wieloletni członek Rady Redakcyjnej organu teoretycznego i politycznego KC PZPR „Nowe Drogi”„Nowe Drogi” nr 3/1978, s. 2. 10 października 1983 został wyróżniony wpisem do Honorowej Księgi Czynów Żołnierskich.

W latach 1984–1987 ambasador PRL w Mongolii. Od 1988 w stanie spoczynku. W związku z zakończeniem zawodowej służby wojskowej pożegnany przez I sekretarza KC PZPR, Zwierzchnika Sił Zbrojnych PRL gen. armii Wojciecha Jaruzelskiego. Służył w Wojsku Polskim przez 45 lat, z czego aż 30 w stopniu generalskim.

Mieszkał i zmarł w Warszawie. W jego pogrzebie na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera B 4 rz. 7 m. 7)Wyszukiwarka grobów w Warszawie uczestniczył m.in. I sekretarz KC PZPR, przewodniczący Rady Państwa gen. armii Wojciech Jaruzelski, prezes Rady Naczelnej ZBoWiD prof. Henryk Jabłoński oraz minister obrony narodowej, członek Biura Politycznego KC PZPR gen. armii Florian Siwicki. Mowę pogrzebową w imieniu kierownictwa MON wygłosił wiceminister obrony narodowej – zastępca ministra do spraw ogólnych gen. broni dr Antoni Jasiński.

Życie prywatne Mieszkał w Warszawie. Od 1949 żonaty z Marią z domu Główka (1924–1986). Miał dwóch synówJ. Królikowski, Generałowie i Admirałowie Wojska Polskiego 1943–1990, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2010, tom IV: S–Ż, s. 170.

Ordery i odznaczenia

Przypisy

Bibliografia Leksykon Historii Polski, Wydawnictwo Wiedza Powszechna, Warszawa 1995 L. Grot, T. Konecki, E. Nalepa, Pokojowe dzieje Wojska Polskiego, Wojskowy Instytut Historyczny im. Wandy Wasilewskiej, Warszawa 1988 W. Jaruzelski, Stan wojenny, dlaczego, Dom Wydawniczy BGW, Warszawa 1992 H.P. Kosk – Generalicja polska, tom II, Oficyna Wydawnicza „Ajaks”, Pruszków 2001 L. Kowalski, Generał ze skazą, Wydawnictwo Rytm, Warszawa 2001 J. Królikowski, Generałowie i Admirałowie Wojska Polskiego 1943–1990, Wydawnictwo Adam Marszałek, 2010 (dane o odznaczeniach) Kto jest kim w Polsce 1984, Wydawnictwo Interpress, Warszawa 1984 A. Mazur, Order Krzyża Grunwaldu, Wyd. MON, Warszawa 1988 P. Martell, G.P. Hayes, World military leaders, Bowker, New York 1974 G. Sanford, Military Rule in Poland: The Rebuilding of Communist Power, 1981–1983, New York St. Martin’s, 1986 K. Sobczak, Lenino-Warszawa-Berlin: wojenne dzieje l Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki, Wydawnictwo MON, Warszawa 1988 J. Stroynowski, Who’s who in the socialist countries of Europe: a biographical encyclopedia of more than 12,600 leading personalities in Albania, Bulgaria, Czechoslovakia, German Democratic Republic, Hungary, Poland, Romania, Yugoslavia, Tom 3, K.G. Saur Pub., 1989 „Trybuna Ludu”, 7 lipca 1989, s. 9 Informacje w BIP IPN

Kategoria:Ambasadorowie Polski w Mongolii Kategoria:Ambasadorowie PRL Kategoria:Wiceministrowie obrony narodowej 1945–1989 Kategoria:Generałowie broni ludowego Wojska Polskiego Kategoria:Komendanci Wojskowej Akademii Politycznej Kategoria:Szefowie Głównego Zarządu Politycznego Wojska Polskiego Kategoria:Zastępcy szefa Głównego Zarządu Politycznego Wojska Polskiego Kategoria:Posłowie z okręgu Andrychów (PRL) Kategoria:Posłowie z okręgu Bielsko-Biała (PRL) Kategoria:Posłowie z okręgu Legnica (PRL) Kategoria:Posłowie z okręgu Lublin (PRL) Kategoria:Członkowie Komitetu Centralnego PZPR Kategoria:Zastępcy członków Komitetu Centralnego PZPR Kategoria:Polscy działacze KPZR Kategoria:Politycy PPR Kategoria:Członkowie ZBoWiD Kategoria:Polscy encyklopedyści Kategoria:Polacy na Łotwie Kategoria:Polacy i obywatele polscy wcieleni do Armii Czerwonej 1939–1945 Kategoria:Polscy żołnierze Armii Czerwonej podczas II wojny światowej Kategoria:Wyróżnieni wpisem do Honorowej Księgi Czynów Żołnierskich (1972–1989) Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem „Za zasługi bojowe” Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem 30-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem 40-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem im. Ludwika Waryńskiego Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Odznaczeni Medalem za Odrę, Nysę, Bałtyk Kategoria:Odznaczeni Medalem „Za udział w walkach o Berlin” Kategoria:Odznaczeni Medalem „Za umacnianie braterstwa broni” Kategoria:Odznaczeni Medalem za Warszawę 1939–1945 Kategoria:Odznaczeni medalem „Za Zasługi dla Ligi Obrony Kraju” Kategoria:Odznaczeni Medalem „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” Kategoria:Odznaczeni Medalem Zwycięstwa i Wolności 1945 Kategoria:Odznaczeni odznaczeniem im. Janka Krasickiego Kategoria:Odznaczeni Odznaką 1000-lecia Państwa Polskiego Kategoria:Odznaczeni Odznaką Grunwaldzką Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Za Zasługi dla Warszawy” Kategoria:Odznaczeni odznaką „Za Zasługi dla Obrony Cywilnej” Kategoria:Odznaczeni Odznaką „Za Zasługi dla ZBoWiD” Kategoria:Odznaczeni odznaką „Za zasługi w ochronie porządku publicznego” Kategoria:Odznaczeni odznaką „Za zasługi w obronie granic PRL” Kategoria:Odznaczeni odznaką „Zasłużony Działacz Kultury Fizycznej” Kategoria:Odznaczeni Orderem Budowniczych Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Krzyża Grunwaldu III klasy Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy I klasy Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy II klasy Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi dla Ojczyzny (NRD) Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem „Zasłużonym na Polu Chwały” Kategoria:Odznaczeni Złotą Odznaką Honorową Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polacy odznaczeni bułgarskimi orderami i odznaczeniami Kategoria:Polacy odznaczeni czechosłowackimi orderami i odznaczeniami Kategoria:Polacy odznaczeni Krzyżem Wojennym Czechosłowackim 1939 Kategoria:Polacy odznaczeni mongolskimi odznaczeniami Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Czerwonego Sztandaru Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Lenina Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Przyjaźni Narodów Kategoria:Polacy odznaczeni rumuńskimi orderami i odznaczeniami Kategoria:Żołnierze Łotewskich Sił Zbrojnych Kategoria:Ludzie urodzeni w Orle Kategoria:Urodzeni w 1916 Kategoria:Zmarli w 1989