Kościół św. Józefa w Gdańsku – kościół rektorski należący do parafii św. Brygidy archidiecezji gdańskiej. Do kościoła przylega kaplica, w której przez cały dzień odbywa się adoracja Najświętszego Sakramentu, w czasie której można też skorzystać z sakramentu pojednania. W czasach reformacji był to jednym z nielicznych działających w Gdańsku kościołów rzymskokatolickich (obok kościołów Dominikanów i Brygidek, a później Kaplicy Królewskiej). W czasach karmelitów kościół nosił wezwanie Matki Boskiej Śnieżnej oraz Świętych Założycieli Eliasza i Elizeusza.
Architektura Kościół wg pierwotnych planów miał być znacznie obszerniejszy i składać się z trzech naw. Całość budowli miała mieścić się w ramach obmurowania, a brama wejściowa na teren otaczający kościół miała być wejściem do świątyni. Karmelitom zabrakło funduszy na zrealizowanie tak dużego projektu i zbudowano jedynie prezbiterium i jedną nawę. Prezbiterium jest zamknięte prosto z dużym witrażem (wykonany w 1970 r. na podstawie projektu Barbary Massalskiej) i flankowane dwoma narożnymi wieżyczkami. Jest to jedyny w Gdańsku kościół z zewnętrznymi przyporami. Do kościoła przylega klasztor, który dawniej zajmowany był przez karmelitów („Białych Mnichów”), a obecnie jest siedzibą zakonu Oblatów.
Wnętrze W okresie I Rzeczypospolitej kościół karmelitów był miejscem licznych pochówków katolickich rodów szlacheckich, m.in. zmarłego w 1656 r. starosty tykocińskiego Wojciech Wessla, kasztelana gdańskiego Dymitra Wejhera (zm. 1628), kasztelanowej sierpeckiej Eleonory Niszczyckiej (zm. 1633), wojewodów pomorskich Ludwika Wejhera (zm. 1656) i Władysława Denhoffa (zm. 1683), wojewody brzeskokujawskiego Jana Jakuba Potulickiego (1707-1726), kasztelanowej słońskiej Anny Sierakowskiej (zm. 1792) i tablica ku czci jej męża senatora Kajetana Onufrego Sierakowskiego (zm. 1841). Zachowały się tylko dwa z tych epitafiów: barokowe epitafium Jana Jakuba Potulickiego i płyta nagrobna z herbem Wejherów. Ponadto z oryginalnego wyposażenia przetrwały dwa barokowe konfesjonały i chrzcielnica w nawie głównej oraz dwa ołtarze w Kaplicy Wieczystej Adoracji.
Rys historyczny 1467 – Karmelici obejmują jako odszkodowanie leprozorium św. Jerzego, po tym gdy musieli opuścić swój istniejący od 1395 roku klasztor w Młodym Mieście 1482 – położenie fundamentów pod prezbiterium 1483 – położenie fundamentów pod nawę 1493 – kościół pokryto dachówką 1496 – zbudowanie szczytu wschodniego 1523 – dewastacja kościoła 1576 – dewastacja kościoła i klasztoru w czasie konfliktu z królem Batorym 1623 – dobudowano zachodni korpus kościoła 1668 – pożar kościoła 1670 – zniszczenie kościoła przez protestantów 2 poł. XVII wieku – odbudowa po pogromie i rozbudowa kościoła i klasztoru do stanu obecnego – wystrój barokowy. 1681 – poświęcenie kościoła przez opata pelplińskiego Ludwika Łasia 1734–1835 – klasztor zajmują kolejno żołnierze: rosyjscy, francuscy, pruscy 1823 – władze pruskie skasowały Zakon karmelitów 1840 – powstaje parafia pod wezwaniem św. Józefa. Pierwszym proboszczem został ks. Józef Michalski. 1869 – władze pruskie skasowały nabożeństwa w języku polskim 1886 – przywrócenie polskich nabożeństwa lata 30. XX wieku – pięć ołtarzy z XVIII wieku przekazano do kościoła św. Antoniego w Brzeźnie 27 marca 1945 – żołnierze Armii Czerwonej, nie szanując prawa azylu w kościele, gdzie schroniło się ponad 100 osób, wtoczyli i podpalili beczki z płynem zapalającym. Wraz z kościołem spłonęli cywile szukający w nim schronienia. Kościół w wyniku pożaru stracił dachy i sklepienia oraz prawie całe wyposażenie wnętrzaSzczątki ofiar pożaru kościoła czekają na ekshumację.. 1947 – kościół objęli w opiekę Misjonarze Oblaci 1953 – poświęcenie kościoła odbudowanego przez Misjonarzy Oblatów Maryi Niepokalanej. Nowy witraż w oknie prezbiterium zaprojektowała Barbara Massalska 1964 – w kaplicy rozpoczęto odprawiać wieczystą adorację 2000 – poświęcenie pomnika „Ofiar Nieludzkich Systemów”Tajemnica tragedii w gdańskim kościele pw. św. Józefa cały czas niewyjaśniona. Zaskakujące wyniki badań odnalezionych szczątków ludzkich 2014 – prace konserwatorskie 2019 – zakończenie prac konserwatorskich 1 grudnia 2019 – rekonsekracja kościoła przez bp. Zbigniewa Zielińskiego
Galeria
Przypisy
Linki zewnętrzne Historia kościoła na stronie parafii A. Januszajtis Karmelici w Gdańsku – pierwsi w Polsce, Gazeta Wyborcza Trójmiasto 30.07.2011 Historia kościoła
Kategoria:Kościoły rzymskokatolickie w Gdańsku Kategoria:Dawne kościoły i klasztory karmelitów trzewiczkowych Gdańsk, kościół rektorski Kategoria:Zabytkowe kościoły Starego Miasta w Gdańsku Kategoria:Kościoły i klasztory misjonarzy oblatów w Polsce Kościół św. Józefa w Gdańsku Gdańsk Gdańsk Kategoria:Architektura I Rzeczypospolitej w Gdańsku Kategoria:Budynki w Polsce oddane do użytku w XV wieku