Kalifat Sokoto – dawniej jedno z najsilniejszych państw w Afryce, obecnie tytularny kalifat Nigerii.
Początki państwa sięgają 1774 roku, kiedy charyzmatyczny imam Usman dan Fodio rozpoczął wśród ludu Fulbe nawoływanie do dżihadu. W 1804 jego armie zajęły państwo miasto-państwo Gobir, ogłaszając go „wodzem wiernych”. W latach 1805–1808 armie Fodio opanowały większość okolicznych miast-państw ludu Hausa. W 1809 założono miasto Sokoto jako stolicę nowego imperium. W następnych latach Sokoto podbiło terytoria nad dolnym Nigrem, nad rzeką Benue i największe z regionalnych państw – Adamawę. Do połowy XIX wieku podjęto prawie 100 wypraw wojennych na terytoria dzisiejszego Nigru. U szczytu potęgi imperium Fulbe rozciągało się od terenów dzisiejszego Burkina Faso po Kamerun.
Administracyjnie Sokoto było federacją miast-państw, podlegających władzy kalifa.
Na przełomie lutego i marca 1903 roku stolicę Kalifatu zajęła ekspedycja brytyjska. Brytyjczykom udało się jednak przejąć wyłącznie kontrolę wojskową i podatkową (z wyłączeniem licznej szarej strefy), podczas gdy prawie każdy inny aspekt pozostawał nadal pod pełną władzą Kalifatu.
Wodzowie lub członkowie rodziny królewskiej nadal sprawowali swoje uprawnienia nad swoimi poddanymi. Zwrócono uwagę, że Brytyjczycy nie byli w stanie stworzyć administracji kolonialnej, chociaż byli zainteresowani czerpaniem korzyści importowych z nowych kolonii; żaden z tych aspektów nie miał wystarczających zasobów, by je sfinansować. Ta kwestia ekonomiczna, w połączeniu z niedoborem lub brakiem kadry europejskiej w Afryce, przekonały Brytyjczyków, do uznania niepodległych instytucji do osiągnięcia części celu. Kiedy na początku XX wieku Lugard i jego ludzie rozpoczęli walkę z Kalifatem Sokoto w północnej Nigerii, jego ograniczone zasoby ludzkie i finansowe uniemożliwiły mu opanowanie całego terytorium. Kalifat Sokoto posiadał wysoko rozwinięty i sprawny system administracji kierowany przez emirów, z sułtanem Sokoto jako najwyższym zwierzchnikiem, który nie był chętny do wojny z Wielką Brytanią. Hierarchiczny charakter struktury politycznej był idealny dla owego systemu ponieważ Brytyjczycy mogli korzystać z pomocy emirów, a emirowie z kolei mogli kontrolować swój lud.
Po wypowiedzeniu powiązań z Wielką Brytanią w 1960 kalifat zachował swój tradycjonalny i religijny charakter.
Kalifowie Sokoto 21 lutego 1804–1815: Imam Usman dan Fodio 1815/ formalnie 20 kwietnia 1817 – 26 października 1837: Muhammed Bello 26 października 1837 – listopad 1842: Abu Bakr Atiku listopad 1842 – 21 października 1859: `Aliyu Baba dan Bello "Mai Cinaka" = Ali bin Bello I "Mai Katuru" 21 października 1859 – 2 listopada 1866: Ahmadu `Atiqu dan Abi Bakar "Mai Cimola" = Ahmad bin Atiku I dan `Usuman 2 listopada 1866 – 20 października 1867: `Aliyu Karami dan Bello = Ali bin Bello II październik 1867 – marzec 1873: Ahmadu Rafaye dan `Usuman = Ahmad Rufa'i marzec 1873 – marzec 1877: Abu Bakar `Atiqu II dan Bello "na Rabih" = Abu Bakr bin Bello marzec 1877 – wrzesień 1881: Mu’azu Ahmadu dan Bello = Mu'adh bin Bello wrzesień 1881 – 25 marca 1891: `Umaru dan `Aliyu Baba = Umar bin Ali 25 marca 1891 – 10 października 1902: Abd ar-Rahman dan Abi Bakar "Mai Kano," "Danyen Kasko" 13 października 1902 – 15 marca 1903: Muhammadu Attahiru I dan Ahmadu marzec 1903 – czerwiec 1915: Muhammadu Attahiru II dan `Aliyu Baba 1915 – 1924: Muhammadu dan Ahmadu "Mai Turare" 1924 – styczeń 1931: Muhammadu dan Muhammadu "Tambari" 1931 – 1938: Hasan dan Mu'azu Ahmadu 17 czerwca 1938 – 1 listopada 1988: Alhaji Sir Abubakar III dan `Usuman as-Siddiq 6 listopada 1988 – 20 kwietnia 1996: Ibrahim Dasuki dan Khaliru 21 kwietnia 1996 – 29 października 2006: Muhammadu Maccido dan Abubakar 2 listopada 2006 – obecnie: Muhammed Sa'adu Abubakar
Przypisy
Kategoria:Historia Nigerii Kategoria:Historia Mali Kategoria:Historia Nigru Kategoria:Historia Kamerunu Kategoria:Historia Burkiny Faso Sokoto Sokoto Sokoto