Daniel Boone (ur. 2 listopada 1734 w Birdsboro (Pensylwania), zm. 26 września 1820 w Defiance (Missouri)) – amerykański podróżnik, osadnik i traper. Wytyczył przejście do Kentucky przez Appalachy. W roku 1775 założył osadę Boonesborough. Brał udział w wojnie o niepodległość Stanów Zjednoczonych, przyjaciel Simona Kentona i towarzysz broni George’a Rogersa Clarka. Był bohaterem literackim m.in. powieści Jamesa Fenimore’a Coopera.
Życiorys Dzieciństwo i młodość Był szóstym z jedenaściorga dzieci w kwakierskiej rodzinie Boone’ów. Ojciec, Squire Boone (1696–1765), przybył do Pensylwanii z małego miasteczka w hrabstwie Devon w Anglii w roku 1713. Rodzice Squire’a Boone’a – George i Mary – przyjechali za synem w 1717. W roku 1720, Squire, który pracował jako tkacz i kowal, ożenił się z Sarą Morgan (1700–1777), pochodzącą z kwakierskiej rodziny z Walii, i osiadł w miejscowości Towamencin. W roku 1731 Boone’owie zbudowali swój pierwszy drewniany dom w dolinie Oley w dzisiejszym hrabstwie Berks. Tam właśnie urodził się Daniel.
Daniel spędził swe młode lata na zachodnim skraju pogranicza Pensylwanii. W pobliżu znajdowały się liczne wioski Indian. Pacyfistycznie nastawieni kwakrzy mieli z reguły dobre stosunki z Indianami. Boone dostał swą pierwszą strzelbę w roku 1747, a sztuki strzeleckiej uczył się od białych i czerwonoskórych. Według jednej z opowieści młody Boone polował w lesie z innymi chłopcami. Nagłe miauknięcie pumy przeraziło chłopców, ale nie Boone’a, który spokojnie załadował swój dziecięcy sztucer, po czym trafił zwierzę w serce w chwili, gdy rzuciło się wprost na niego. Jak wiele innych opowieści o Boone’ie, historyjka może być zmyślona, ale nie powinna być lekceważonaFaragher, s. 9..
Gdy Boone był dzieckiem, jego rodzina stała się przedmiotem kwakerskich kontrowersji. W 1742 rodzice Boone’a musieli publicznie przepraszać za to, że ich najstarsza córka wyszła za Johna Wilcoxsona, nie-kwakra, będąc na dodatek w ciąży. Kiedy najstarszy brat Boone’a również poślubił nie-kwakerkę w roku 1747, Squire Boone stanął po stronie syna i w konsekwencji został usunięty ze społeczności kwakerskiej, aczkolwiek jego małżonka nadal brała udział w comiesięcznych zebraniach społeczności. Przypuszczalnie na skutek tego sporu Squire w roku 1750 sprzedał ziemię i przeniósł się z rodziną do Karoliny Północnej. Od tej pory Daniel Boone przestał uczęszczać do kościoła, ale do końca życia uważał się za chrześcijanina i wszystkie swoje dzieci kazał ochrzcić. Boone’owie osiedlili się nad rzeką Yadkin, w miejscu, które dzisiaj obejmuje hrabstwo Davie, około 3 km na zachód od miejscowości MocksvilleFaragher, s. 25–27 i 311..
Boone, który spędził swe dziecięce lata polując, nie posiadał w zasadzie żadnego wykształcenia. Zgodnie z tradycją rodzinną miejscowy nauczyciel zwrócił na to uwagę ojcu Daniela, ale ten zlekceważył sprawę mówiąc: „zostawmy dziewczętom ortografię, a Danowi strzelanie...” (ang. let the girls do the spelling and Dan will do the shooting…). W rezultacie chłopca uczyli czytać i pisać członkowie rodziny, ale jego znajomość języka pozostała na dość niskim poziomie. Historyk John Mack Faragher zauważył, że pogląd jakoby Boone był półanalfabetą jest krzywdzący i że Boone „posiadał wykształcenie na takim samym poziomie, jak większość jemu współczesnych”. Wiadomo, że Boone na swe wyprawy myśliwskie zabierał ze sobą książki – Biblia i Podróże Guliwera należały do ulubionych – i że częstokroć był jedynym potrafiącym pisać i czytać w całej grupie towarzyszących mu myśliwych. Czasami zabawiał swych towarzyszy czytając im przy wieczornym ogniskuFaragher, s. 16–17, 55–6 i 83..
Myśliwy, mąż i żołnierz Jako młody człowiek Boone posługiwał brytyjskiej armii podczas wojny z Indianami i Francuzami (1754–1763), walce o tereny położone za łańcuchem górskim Appalachów. W 1755 był woźnicą taborów generała Edwarda Braddocka podczas jego ofensywy mającej doprowadzić do wyparcia Francuzów z Ohio, co zakończyło się katastrofą w bitwie nad rzeką Monongahela. Boone po tej klęsce wrócił do domu i 14 sierpnia 1755 roku poślubił Rebekę Bryan, sąsiadkę z Doliny Yadkin. Młoda para zamieszkała początkowo w chatce na farmie ojca Boone’a. Mieli w sumie dziesięcioro dzieci. W roku 1759 wybuchł konflikt pomiędzy kolonistami a Indianami z plemienia Czirokezów, niedawnymi sprzymierzeńcami w wojnie z Francuzami. Gdy Dolina Yadkin stała się celem napaści Indian, wiele rodzin, w tym także Boone’owie, uciekło do Wirginii. Boone służył w milicji Karoliny Północnej w czasie tego „powstania Czirokezów”, a jego wyprawy daleko w głąb indiańskiego terytorium, poza Pasmo Błękitne, rozdzieliły go z żoną na prawie dwa lata. Według jednej z opowieści Boone’a nie było tak długo, że Rebeka uznała go za zmarłego i zaczęła współżyć z jego bratem, Edwardem („Nedem”), z którego to związku urodziła się córka Jemima (1762). Gdy koniec końców Boone wrócił, żona miała mu powiedzieć: „powinieneś siedzieć w domu i zrobić to sam”. Boone okazał się wyrozumiały i przebaczył Rebece. Niezależnie od tego, czy była to prawda, Boone wychowywał Jemimę jak własne, najbardziej ukochane z dzieci.
Myśliwski zawód Boone’a wiązał się właśnie z takimi długimi okresami pobytu poza domem. Prawie każdej jesieni Boone wyprawiał się na „długie łowy”, które zajmowały wiele tygodni, a nawet miesiące. Z niewielką grupą towarzyszy polował jesienią na zwierzynę płową, zimą na bobry. Wiosną myśliwi wracali i sprzedawali swoje skóry zawodowym handlarzom futer.
Ludzie pogranicza często wycinali swoje inicjały na pniach drzew lub na skalnych ścianach jaskiń; imię lub inicjały Boone’a znaleziono w wielu miejscach. Jednym z najbardziej znanych autografów Boone’a jest napis na pniu drzewa w dzisiejszym hrabstwie Washington, w stanie Tennessee: „D. Boon Cilled a. Bar [zabił niedźwiedzia] on [this] tree in the year 1760”. Podobny napis znajduje się w muzeum w „Filson Historical Society” w Louisville: „D. Boon Kilt a Bar, 1803”. Ponieważ jednak Boone zapisywał swoje nazwisko z „e” na końcu, te inskrypcje mogą być fałszerstwami, jako że Boone był postacią powszechnie znaną i podziwianą na pograniczuFaragher, s. 57–58..
W 1762 Boone z żoną i czwórką dzieci wrócił z Wirginii do Doliny Yadkin. W połowie lat sześćdziesiątych, po zawarciu pokoju z Czirokezami, znacznie zwiększył się napływ nowych osadników, w związku z czym Boone zaczął szukać nowego miejsca zamieszkania, bowiem konkurencja zmniejszała szanse na upolowanie dużej ilości zwierzyny, a to oznaczało kłopoty; często stawał przed sądem za niespłacanie zaciągniętych długów, a w końcu musiał sprzedać swój kawałek ziemi, by wywiązać się ze zobowiązań. Po śmierci ojca w 1765 roku Boone udał się z bratem Squire’em i grupą mężczyzn na Florydę, która stała się brytyjskim terytorium, by zbadać, jakie są tam możliwości osiedlenia się. Według przekazów rodzinnych Boone kupił ziemię w Pensacoli, ale Rebeka nie chciała przeprowadzić się tak daleko od przyjaciół i rodziny. W końcu Boone’owie przenieśli się w głąb Doliny Yadkin, a Boone zaczął polować na zachodzie, w górach Pasma BłękitnegoFaragher, s. 62–66..
Kentucky thumb|290px|Boone i Russell schwytani przez Indian, ryc. z 1859 Boone po raz pierwszy dotarł do Kentucky na jesieni 1767 roku, podczas długich łowów w towarzystwie brata. Kilka lat wcześniej, podczas nieszczęsnej ekspedycji Braddocka, Boone słyszał o żyznych ziemiach i obfitujących w zwierzynę lasach Kentucky od kolegi-woźnicy Johna Findleya, który jeździł tam handlować z Indianami. W roku 1768 Boone i Findley spotkali się przypadkiem znowu i Findley nakarmił Boone’a nowymi opowieściami o Kentucky. Zbiegło się to z wieścią o zawarciu traktatu pokojowego zawartego w Forcie Stanwix, na mocy którego Irokezi scedowali swe prawa do Kentucky na Brytyjczyków. To, jak również niepokoje w Karolinie Północnej w związku z powstaniem Regulatorów, pchnęły Boone’a do poszukiwania nowych terenówFaragher, s. 69–74; według niektórych wersji tej opowieści, Findley w roku 1768 przyjechał do Boone’a specjalnie, ale Faragher sądzi, że był to raczej przypadek..
W maju 1769 Boone rozpoczął dwuletnią wyprawę łowiecką do Kentucky. 22 grudnia został, wraz z drugim myśliwym, schwytany przez grupę Szaunisów, którzy skonfiskowali wszystkie zebrane przez nich skóry, kazali wynosić się i nigdy nie wracać. Szaunisi nie podpisywali traktatu w Stanwix, a uważając Kentucky za swoje tereny łowne, traktowali białych myśliwych jak kłusowników. Boone, jednakże, został w Kentucky polując i badając kraj aż do roku 1771, kiedy powrócił do Karoliny Północnej, po czym udał się tam ponownie w roku 1772.
25 września 1773 roku Boone zebrał swoją rodzinę i – na czele około 50 emigrantów – podjął pierwszą próbę założenia stałej brytyjskiej osady w Kentucky. Był w tym czasie przede wszystkim traperem i myśliwym; najbardziej znanym członkiem jego ekspedycji był William Russell, Wirgińczyk, przyszły szwagier Patricka Henry’ego.
9 października najstarszy syn Boone’a, James, wraz z grupą chłopców, którzy oddalili się od głównej grupy w poszukiwaniu żywności, został napadnięty przez grupę Delawarów, Szaunisów i Czirokezów. Po zawarciu pokoju w Forcie Stanwix, Indianie zamieszkujący te ziemie zastanawiali się co zrobić z napływem kolonistów. Grupa o której mowa zdecydowała się, zgodnie ze słowami historyka Johna Macka Faraghera, „wysłać osadnikom czytelną wiadomość, że Indianie są osadnictwu przeciwni…”. James Boone i syn Williama Russella Henry ponieśli śmierć w trakcie wymyślnych tortur. Wieść o brutalnym morderstwie rozniosła się po całym pograniczu, a grupa Boone’a wycofała się z KentuckyFaragher, s. 89–96..
Masakra była jednym z pierwszych epizodów wydarzeń znanych jako wojna Dunmore’a, walki pomiędzy Wirgińczykami a Szaunisami z Ohio o panowanie nad terytoriami, które dziś wchodzą w skład stanów Wirginia Zachodnia i Kentucky. Latem roku 1774 Boone wybrał się na ochotnika do Kentucky by powiadomić mierniczych o wybuchu walk. Wraz z jednym towarzyszem przemierzył ponad 800 km w ciągu dwóch miesięcy ostrzegając tych, którzy jeszcze nie uciekli. Po powrocie do Wirginii pomógł w obronie osad nad rzeką Clinch, otrzymując awans na kapitana milicji. Po krótkich zmaganiach, które zakończyły się zwycięstwem Wirgińczyków w bitwie pod Point Pleasant w październiku 1774, Szaunisi zrezygnowali ostatecznie ze swych praw do KentuckyFaragher, s. 98–106..
Po wojnie Dunmore’a Richard Henderson, znany sędzia z Karoliny Północnej, zgodnie z traktatem z roku 1775 odkupił od Czirokezów prawa do Kentucky, z zamiarem utworzenia tam kolonii o nazwie Transylwania. Henderson wynajął Boone’a dla wytyczenia tzw. dzikiej drogi, która poprzez Przełęcz Cumberland miała prowadzić do serca Kentucky. Na czele około trzydziestu drwali Boone wyznaczył szlak aż do brzegów rzeki Kentucky, gdzie założył osadę o nazwie Boonesborough. W tym samym czasie powstawały także inne osady, jak na przykład Harrodsburg. Nie zważając na powtarzające się ataki Indian, Boone wrócił do doliny rzeki Clinch i 8 września przeprowadził swą rodzinę i innych osadników do BoonesboroughFaragher, s. 74–76 i 348..
Wojna o niepodległość thumb|290px|Uwolnienie Jemimy Boone oraz Betsey i Fanny Callaway thumb|290px|Rytualna adopcja Boone’a przez Szaunisów thumb|290px|Boone polujący w Missouri thumb|290px|Portret Boone’a, mal. John James Audubon thumb|290px|Nagrobek Boone’a we Frankfort, Kentucky thumb|290px|Litografia z 1874: „Daniel Boone broni rodziny” Wraz z wybuchem wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych (1775–1783) Indianie stali się jeszcze bardziej niebezpieczni. Niezadowoleni ze straty Kentucky, w wojnie widzeli szansę na odzyskanie terytorium i pozbycie się kolonistów. Mieszkający na uboczu farmerzy, a także wędrowcy, stawali się częstymi celami ataków, co wielu białych zmusiło do opuszczenia Kentucky. Późną wiosną 1776 zostało ich mniej niż 200, przede wszystkim w ufortyfikowanych osadach jak Boonesborough, Harrodsburg, czy Logan’s StationFaragher, s. 130..