thumb|Widok z Rysów mały|Staroleśny Szczyt i Sławkowski Szczyt (w głębi), widok z Małej Wysokiej. Lewa kulminacja to Klimkowa Turnia, prawa to Pawłowa Turnia, w środku Klimkowe Wrótka mały|Grań Staroleśnego Szczytu thumb|240px|Staroleśny Szczyt po lewej, w tle Gerlach. Widok ponad Doliną Staroleśną (z masywu Pośredniej Grani) mały|240px|Klimkowe Wrótka i Kwietnikowa Turnia Staroleśny Szczyt (także krótko Staroleśna, dawniej również Staroleśniański Szczyt, słow. Bradavica, niem. Warze, węg. Bibircs) – wybitny czterowierzchołkowy szczyt Tatr Wysokich, położony na terenie Słowacji, w bocznej grani odchodzącej na południowy wschód od grani głównej w zwornikowym szczycie Mała Wysoka (Východná Vysoká). Wznosi się na wysokość 2489 m n.p.m. (według wcześniejszych pomiarów 2492 lub 2476 m).

Nietypowy wierzchołek Kulminację Staroleśnego Szczytu tworzą dwie pary turni, układające się w dwa bloki szczytowe, oddzielone znacznym wcięciem Klimkowych Wrótek (2454 m). Zachodnia, niższa para turni to charakterystyczny dla wyglądu masywu i niemal monolityczny blok szczytowy o kierunku północny zachód – południowy wschód, który tworzą Pawłowa Turnia (2473 m, położona najbardziej na zachód, ściślej północny zachód) i Kwietnikowa Turnia (2476 m). Druga para turni leży od nich na wschód i tworzy drugi, mniej lity blok o kierunku wschód-zachód, układający się z poprzednim w rodzaj skośnej litery „T” (jako „noga” owej litery). Tę drugą parę stanowią Klimkowa Turnia (2489 m) i Tajbrowa Turnia (2489 m, położona najbardziej na wschód), upamiętniające Klimka Bachledę i Jana Bachledę Tajbra, pierwszych zdobywców szczytu. Za najwyższy wierzchołek masywu uważano Klimkową Turnię, ale najnowsze pomiary lidarowe potwierdziły, że minimalnie wyższa jest Tajbrowa Turnia.

W Staroleśnym Szczycie zbiegają się trzy granie, przy czym zwornik znajduje się w zachodnim bloku szczytowym, w pobliżu Kwietnikowej Turni.

Granie (Nazwy polskie i słowackie oraz układ terenu według dwóch głównych źródeł, zob. przypisNazwy polskie i słowackie według przewodnika Witolda H. Paryskiego, tom XIII, zob. bibliografia; Układ terenu według tegoż przewodnika i atlasu Tatry i Podtatrze, Atlas Satelitarny 1:15 000, Geosystems, strony 123 i 141, zob. bibliografia).

W odcinku grani bocznej łączącym Małą Wysoką i Staroleśny Szczyt, oddzielone od niego Zwodną Ławką (Zvodná lávka), znajdują się (licząc kolejno od tego ostatniego) Zwalista Turnia (Westerov štít) i Baniasta Turnia (Kupola). Grań ta rozdziela dwie doliny walne: położoną na północ i północny wschód Staroleśną (Veľká Studená dolina) oraz Wielicką (Velická dolina).

W Kwietnikowej Turni dotychczasowa grań dzieli się na dwa ramiona: krótsze, skierowane na południowy wschód i tworzące Granaty Wielickie (Granátové veže), rozpoczynające się za Kwietnikową Przełączką szczytem Rogatej Turni, oraz znacznie dłuższe i silniej rozczłonkowane ramię skierowane na wschód, na które składają się (wyliczając od szczytu na wschód): Nowoleśna Grań (słowackie Skrinica, Skrinicový hrebeň), z Warzęchowymi Turniami i innymi szczytami, m.in. Skrajną Nowoleśną Turnią (Východná Slavkovská veža), aż do Sławkowskiej Przełęczy, Sławkowską Grań (słow. Vareškový hrebeň), ze szczytami m.in. Sławkowską Kopą (Slavkovská kopa) oraz Sławkowski Szczyt (Slavkovský štít). We wschodniej grani najbliższym szczytem jest Zadnia Warzęchowa Turnia, oddzielona od Tajbrowej Turni Staroleśną Szczerbiną. W grani opadającej na Staroleśną Szczerbinę wyróżniają się od szczytu kolejno: Staroleśne Wrótka (Starolesnianska bránka), Staroleśna Kopa (Starolesnianska kopa), Wyżnia Staroleśna Szczerbina (Vyšná Starolesnianska štrbina), Staroleśna Igła (Ihla v Skriniciach).

Opisane dwa ramiona obejmują niewielką Dolinę Sławkowską (Slavkovská dolina), opadającą ku południowemu zachodowi.

Podsypana piargami ściana Staroleśnego Szczytu od strony Doliny Staroleśnej ma wysokość około 400 m i znana jest z lawin kamiennych.

Taternictwo Staroleśny Szczyt należy do Wielkiej Korony TatrAndrzej Marcisz, Wielka Korona Tatr. Przewodnik wspinaczkowy po 14 ośmiotysięcznikach tatrzańskich, Gliwice: wyd. Helion, 2020, .. Pierwsze odnotowane wejścia turystyczne: 14 sierpnia 1892 r. – Kazimierz Tetmajer, Tadeusz Boy-Żeleński, Edward Koelichen, Jan Koelichen, Franciszek Krzyształowicz i przewodnicy Klemens Bachleda, Jan Bachleda Tajber, Józef Haziak i Jan Obrochta Tomkowy. Klemens Bachleda w pojedynkę przed wszystkimi przepatrzył i pokonał końcowy odcinek drogi, a potem dopiero wprowadził resztę zespołu. Weszli tylko na Klimkową Turnię i Tajbrową TurnięZwięzła notatka z tej wycieczki w „Kurierze Zakopiańskim”, nr 7 z 21 sierpnia 1892, zatytułowana Wycieczka na Staroleśną, jest jedynym znanym opisem taternickim autorstwa Tetmajera. [Za:] Józef Nyka: Tatry Słowackie,... wydanie IV, 2002 (zob. bibliografia), na str. 164 zacytowano całą notatkę (nieobecną w następnych wydaniach).. Pierwsze odnotowane wejście na Kwietnikową Turnię: 11 lipca 1896 r. – Aemilius Hacker (przy okazji trzeciego w ogóle wejścia na główny szczyt). Pierwsze odnotowane wejście na Pawłową Turnię: 17 lipca 1896 r. – Paul Habel, Johannes Müller oraz przewodnicy Johann Breuer i Pavel Čižák (przy okazji czwartego w ogóle wejścia na główny szczyt). Pierwsze wejście zimowe: 15 lutego 1906 r. – Ernst Dubke, Alfred Martin i dwaj przewodnicy, Johann Breuer i Johann Franz (senior), przy czym weszli na wszystkie cztery kulminacje.

Nazwa Nazwa szczytu i leżącej poniżej jego ścian doliny pochodzi od spiskiej wsi Stara Leśna. W polskim piśmiennictwie pojawiła się od 1878 r. w różnych formach: Staroleśna, Staroleśniański Wirch, Staroleśnicka Turnia i in. Słowacka nazwa szczytu oznacza brodawkę i jest tłumaczeniem nazwy węgierskiej i niemieckiej. Dawniej Staroleśny Szczyt był nazywany Wysoką – stąd nazwa niższej od niej, nieodległej Małej WysokiejJózef Nyka w swoim przewodniku podaje w wątpliwość, by Staroleśny Szczyt nazywano niegdyś „Wysoką”. Według niego nazwa Małej Wysokiej jest pochodzenia ludowego. Zob. bibliografia, Józef Nyka: Tatry Słowackie..., wyd. IV, 2002, słowniczek, hasło „Mała Wysoka”, s. 361..

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne Internetowa Wielka encyklopedia tatrzańska, hasło Staroleśny Szczyt, według: Zofia i Witold H. Paryscy: Wielka encyklopedia tatrzańska (dostęp 2010-04-16).

Kategoria:Szczyty Tatr Wysokich Kategoria:Szczyty słowackich Tatr