Międzynarodowy Turniej Młodych Fizyków () – jedna z konkurencji międzynarodowych z fizyki, łącząca w sobie elementy pracy naukowej i zespołowejWhat is IYPT?. iypt.pl [dostęp 2019-02-15].
Konkurs został zapoczątkowany przez Evgenya Yunosova w 1979 roku. Od tamtego czasu w zawodach wzięło udział 40 krajów i bezpośrednio około 2500 uczniów szkół ponadgimnazjalnych. Zawody międzynarodowe trwają tydzień i są poprzedzane przez wydarzenia krajowe. Dokładna liczba osób, które rozwiązują zadania turniejowe i styka się z turniejem nie jest znana.
Cechami szczególnymi IYPT jest otwartość zadań, długi czas przeznaczony na ich rozwiązanie i brak ograniczeń. Zagadnienia są publikowane na rok przed właściwym konkursem, są otwarte i często nie można udzielić na nie jednoznacznej odpowiedzi. Uczniowie zorganizowani w drużyny opracowując zadania mogą korzystać z dostępnych źródeł oraz konsultować się z pracownikami naukowymi.
Polska uczestniczy w IYPT, zwanym także mistrzostwami świata w fizyce, od 1989 rokuTurniej Młodych Fizyków – Warszawa. tmfwarszawa.pl [dostęp 2019-02-15].
Zadania konkursowe Co roku Międzynarodowy Komitet Organizacyjny (International Organizing Committee, IOC) wybiera 17 problemów badawczych z fizyki, z którymi uczniowie będą się zmagać przez najbliższy rok. Dotyczą one różnych dziedzin fizyki, najczęściej spotyka się zadania związane z hydrodynamiką, termodynamiką, elektromagnetyzmem, mechaniką klasyczną lub optyką. Zadania często dotyczą nowo odkrytych zjawisk lub są związane z obecnymi badaniami w fizyce. Wszystkie problemy na turnieju są otwarte i nie posiadają jednego konkretnego rozwiązania. Aby rozwiązać zadanie, należy samodzielnie przeprowadzić badania. Większość jest możliwa do przeprowadzenia w szkolnej pracowni fizycznej, jednak niemalże co roku w zestawie zadań znajduje się takie, w którym potrzebne jest zastosowanie zaawansowanego sprzętu lub zorganizowanie wyprawy do miejsca, gdzie badane zjawisko występuje. W przygotowywaniu rozwiązań kluczowa jest praca zespołowa, wspólne starania członków zespołu oraz ich opiekuna. Ponieważ wykonanie zadań jest czasochłonne, publikowane są one rok przed terminem konkursuRegulamin rozgrywek Turnieju Młodych Fizyków. tmf.org.pl (pdf) [dostęp 2019-02-15]O Turnieju. tmwarszawa.pl [dostęp 2019-02-15].
Organizacja konkursu w Polsce Każdy z krajów biorących udział w zawodach IYPT ma za zadanie wyłonić drużynę go reprezentującą. Sposób wyboru drużyny zależy od kraju. W Polsce reprezentację wybiera się w trakcie zawodów eliminacji krajowych organizowanych przez Instytut Fizyki Polskiej Akademii Nauk w Warszawie przy współpracy z Polskim Towarzystwem Fizycznym. Składają się one z Etapu korespondencyjnego, Półfinałów i Finału. Opis każdego z tych etapów znajduje się poniżej.
Etap korespondencyjny Jest to pierwszy etap eliminacji krajowych Turnieju Młodych Fizyków. W jego trakcie drużyny przygotowują opracowania 10 wybranych przez siebie problemów w formie pisemnej. Każde opracowanie powinno mieścić się na nie więcej niż 6 stronach A4 i mieć formę zbliżoną do publikacji naukowej. Drużyny swoje prace przesyłają do Sekretarza Turnieju Młodych Fizyków na adres Instytutu Fizyki PAN w Warszawie. Drużyna sama deklaruje w którym okręgu będzie brać udział w zawodach półfinałowych. Prace oceniane są przez recenzentów w skali od 1 do 10 punktów. Do zawodów półfinałowych klasyfikowane jest 4–6 drużyn, które uzyskały największą sumaryczną liczbę punktów.
Półfinały Przedmiotem zawodów półfinałowych jest wszystkie 17 problemów bieżącego turnieju. Zawody półfinałowe odbywają się w trzech okręgach (Warszawskim, Katowickim i od 2015 roku we Wrocławskim). Drużyny przystępują do bezpośredniej rywalizacji. Opracowania są prezentowane w postaci 10-minutowych prezentacji multimedialnych po polsku. Drużyny na przemian przyjmując rolę Referenta, Oponenta, Recenzenta lub Obserwatora. Wystąpienia drużyn są oceniane przez jury w skali od 1 do 10 punktów. Zazwyczaj odbywają się dwie potyczki, tak aby każda drużyna mogła przyjąć każdą z ról dwa razy. Po dwie drużyny z każdego okręgu, które uzyskają największą liczbę punktów, są kwalifikowane do zawodów finałowych.
Finały ogólnopolskie Zawody finałowe przebiegają podobnie, jak zawody półfinałowe a rozgrywane są w Instytucie Fizyki PAN w Warszawie. Ich przedmiotem jest 10 zadań wybranych na podstawie preferencji zakwalifikowanych w półfinałach drużyn. Rozgrywki odbywają się w języku angielskim. Drużyna, która wygra zawody, reprezentuje Polskę podczas zawodów międzynarodowych.
Przebieg konkursu Każdy etap konkursu składa się z pojedynczych potyczek. W każdej potyczce biorą udział 3 drużyny, każda z nich wyłania osobę, która będzie ją reprezentowała. W każdej potyczce są trzy role: Referent Oponent Recenzent
Innymi słowy jedna z drużyn przedstawia rozwiązanie jednego z zadań, druga zadaje pytania mające na celu zweryfikowanie poprawności tego rozwiązania oraz stopień zrozumienia problemu, trzecia zaś podsumowuje referenta i oponenta. Na koniec potyczki sędziowie oceniają wszystkie trzy wystąpienia w skali od 1 do 10 – z ocen tych wyciągana jest średnia, która jest wynikiem danej drużyny. Wybór referowanego zadania należy do Oponenta – drużyna referująca może albo zaakceptować wyzwanie, albo je odrzucić. Odrzucenie zadania więcej niż trzy razy w ciągu całego etapu Turnieju obniża liczbę punktów przyznaną drużynie Referenta.
Zawody międzynarodowe Każdego dnia turnieju odbywa się kilka walk, w których biorą udział po 3-4 drużyny. W sumie każda drużyna bierze udział w 5 walkach (dawniej, gdy mniej krajów brało udział w turnieju, walk tych było mniej), w których może zdobyć w sumie 300 punktów. Ostatniego dnia trzy drużyny z najwyższą liczbą punktów biorą udział w walce finałowej.
Ścisły Finał Trzy drużyny z najwyższym wynikiem po pięciu rudach eliminacji walczą w ścisłym finale. Finał jest przeprowadzany podobnie jak normalna potyczka z dwiema różnicami:
Każda drużyna sama wybiera zadanie, które będzie prezentować. Każdy członek drużyny może wystąpić tylko raz podczas ścisłych finałów
Najlepsza drużyna zawodów finałowych wygrywa turniej. Pozostali uczestnicy ścisłego finału otrzymują złoty medal (do 2009 roku był to srebrny medal). Drużyny, które uplasowały się w górnej połowie stawki otrzymują medale brązowe i srebrne. Ilość medali jest określona przez organizatorów bieżącego turnieju (Local Organizing Committee – LOC). Często liczba srebrnych i brązowych medali jest równa.
Udział Polski w Turnieju Młodych Fizyków Drużyny z Polski biorą udział w Turnieju od roku 1989. W ostatnich latach Polskę reprezentowały drużyny: Grupa Twórcza Quark, XIV LO im. Stanisława Staszica z Warszawy oraz Klub Naukowy Fenix. Poniżej jest przedstawiona szczegółowa tabela. (Dane z lat 1989–2000 pochodzą z archiwum IYPTIYPT Archive , dane z okresu 2001–2016 są zweryfikowane przez archiwum IYPT i TMFwarszawaStrona drużyny z Warszawy )
Rok№Gospodarz Afiliacja drużynyCzłonkowie drużynyOpiekun drużynyWynik 1989 2 ZSRR XVIII LO im. Jana Zamoyskiego w Warszawie? Andrzej de Flassilier, Jacek Pietruczanis, Piotr Poncyljusz, Krzysztof Szereda, Jarek Żygierewicz Maciej Jenike? 1990 3 ZSRR Grupa Twórcza Quark Marcin Braun (kapitan), Weronika Białkowska, Andrzej Kudlicki, Marek Bukowy Urszula Woźnikowska-Bezak3 1991 4 ZSRR VIII LO w Katowicach? Przemysław Repetowicz (kapitan), Robert Wróbel, Paweł Raj Bogusław Lanuszny2 1992 5 Rosja ? Marek Kaczorowski (kapitan), Artur Gajda, Kamila Misiak, Krzysztof Kuźnik, Anna Muszyńska Zenona Stojecka ?19936 Rosja Grupa Twórcza Quark Bartłomiej Bezak (kapitan), Tomasz Przebieracz (cptn?), Tadeusz Cichy, Łukasz Rauer, Adrian Tkacz Przemysław Repetowicz,