thumb|Eisenhower z żoną w San Antonio (1916) thumb|Gen. Dwight „Ike” Eisenhower z wizytą u żołnierzy z 502 pułku 101 DPD (1944) thumb|Dwight Eisenhower z sekretarzem stanu Johnem Dullesem (1956) thumb|Dwight Eisenhower z prezydentem elektem Johnem Kennedym (1960) Dwight David Eisenhower, ps. „Ike” (ur. 14 października 1890 w Denison, zm. 28 marca 1969 w Waszyngtonie) – amerykański dowódca wojskowy, 34. prezydent Stanów Zjednoczonych (1953–1961).
Generał armii Stanów Zjednoczonych, uczestnik II wojny światowej, Naczelny Dowódca Alianckich Ekspedycyjnych Sił Zbrojnych (1943–1945), polityk.
Dzieciństwo i młodość David Dwight Eisenhower urodził się 14 października 1890 roku w Dennison, jako syn Davida Jacoba i Idy Elizabeth Eisenhowerów. Odwrócił jednak kolejność swoich imion na Dwight David, a prywatnie nazywany był „Ike”. Jego bratem był Milton Eisenhower. W młodości mieszkał w Abilene, gdzie w 1909 roku ukończył szkołę średnią. Dwa lata później wstąpił do Akademii West Point, którą ukończył po czterech latach w stopniu podporucznika.
Kariera wojskowa Po ukończeniu szkoły wojskowej został przydzielony do Fort Sam Houston w San Antonio. W czasie I wojny światowej nie został skierowany na front. W 1922 roku służył pod dowództwem generała w strefie Kanału Panamskiego, który zachęcił go do pogłębienia wiedzy wojskowej. Z tego powodu, w 1925 roku podjął studia w Akademii Sztabu Generalnego w Fort Leavenworth, które ukończył po roku. Już wówczas Departament Wojny zwrócił na niego uwagę, kierując go do Army War College, a następnie do Army Industrial College. W 1935 roku rozpoczął służbę pod generałem Douglasem MacArthurem na Filipinach (samemu mając stopień majora). W 1940 roku powrócił do kraju, a rok później otrzymał awans na generała brygady.
Po ataku na Pearl Harbor Eisenhower rozpoczął pracę w sztabie generała George’a Marshalla. 25 czerwca 1942 mianowano go dowódcą frontu europejskiego, a 8 listopada – dowódcą sił alianckich w śródziemnomorskim teatrze działań wojennych. Udane operacje w Afryce Północnej, na Sycylii i we Włoszech sprawiły, że w wigilię Bożego Narodzenia 1943 został mianowany naczelnym dowódcą alianckich wojsk ekspedycyjnych i powierzono mu zwierzchnictwo planowanego lądowania w Normandii. Sukcesy na froncie europejskim spowodowały zainteresowanie Eisenhowerem obu głównych partii politycznych. Mimo to kontynuował on swoją karierę wojskową dowodząc wojskami okupacyjnymi w Europie oraz szefując sztabowi wojsk lądowych. W 1945 w Moskwie spotkał się z Józefem Stalinem. Po spotkaniu, na konferencji prasowej powiedział Nie widzę w przyszłości niczego, co mogłoby uniemożliwić Rosji i Stanom Zjednoczonym stać się jak najbliższymi przyjaciółmi. W 1947 został szefem sztabu połączonych sił zbrojnych USA. 7 lutego 1948 odszedł na wojskową emeryturę, lecz trzy lata później został przywrócony do czynnej służby przez prezydenta Harry’ego Trumana. Eisenhower otrzymał wówczas zadanie organizacji sił zbrojnych NATO.
Zbliżające się wybory prezydenckie w 1952 roku ujawniły ponowne zainteresowanie Eisenhowerem bossów partyjnych. Generał nie przynależał do żadnej partii, lecz jego konserwatywne poglądy gospodarcze bardziej pasowały do Partii Republikańskiej. Eisenhower przyjął propozycję rywalizacji o nominację, za głównego przeciwnika mając senatora Roberta Tafta. 30 maja 1952 roku ponownie odszedł ze służby wojskowej, przekazując dowództwo wojsk NATO generałowi Matthew Ridgwayowi. Kontrkandydatem Eisenhowera z Partii Demokratycznej był Adlai Stevenson. W głosowaniu powszechnym republikanin zdobył niespełna 34 miliony głosów, wobec nieco ponad 27 milionów dla demokraty. Jeszcze przed zamknięciem punktów wyborczych prognoza komputera UNIVAC I przewidziała zwycięstwo Eisenhowera. W Kolegium Elektorów, Eisenhower uzyskał 442 głosy, przy 89 dla Stevensona. Został zaprzysiężony 20 stycznia 1953 roku, przez prezesa Sądu Najwyższego Fredericka Vinsona.
Awanse kadet, United States Military Academy: 14 czerwca 1911 40px|link=|porucznik podporucznik Regular Army – 12 czerwca 1915 40px|link=|porucznik porucznik Regular Army: 1 lipca 1916 40px|link=|kapitan kapitan Regular Army: 15 maja 1917 40px|link=|major major National Army – 17 czerwca 1918 40px|link=|podpułkownik podpułkownik National Army – 20 października 1918 40px|link=|kapitan kapitan Regular Army – 30 czerwca 1920 (przywrócony do stopnia czasu pokoju) 40px|link=|major major Regular Army – 2 lipca 1920 40px|link=|kapitan kapitan Regular Army – 4 listopada 1922 (zwolniony w stopniu majora i ponownie powołany w stopniu kapitana z powodu redukcji Sił Zbrojnych) 40px|link=|major major Regular Army – 26 sierpnia 1924 40px|link=|podpułkownik podpułkownik Regular Army – 1 lipca 1936 40px|link=|pułkownik pułkownik Army of the United States – 6 marca 1941 40px|link=|generał brygadier generał brygadier Army of the United States: 29 września 1941 40px|link=|generał major generał major Army of the United States: 27 marca 1942 40px|link=|generał porucznik generał porucznik Army of the United States: 7 lipca 1942 40px|link=|generał generał Army of the United States: 11 lutego 1943 40px|link=|generał brygadier generał brygadier Regular Army: 30 sierpnia 1943 (jako stały stopień czasu pokoju) 40px|link=|generał major generał major Regular Army: 30 sierpnia 1943 (jako stały stopień czasu pokoju) 40px|link=|generał armii generał armii – 20 grudnia 1944; na stałe w regularnej armii – 11 kwietnia 1946
Prezydentura Pierwsza kadencja W gabinecie Eisenhowera, pierwszym republikańskim rządzie od czasów Hoovera (20 lat wcześniej), znaleźli się m.in.: Sherman Adams – szef personelu Białego Domu, koordynujący relacje prezydenta i gabinetu, Charles Wilson – sekretarz obrony i John Foster Dulles – sekretarz stanu. Jedną z pierwszych decyzji jaką musiał podjąć nowy prezydent była sprawa trwającej wojny na Półwyspie Koreańskim. Jeszcze przed zaprzysiężeniem, na przełomie listopada i grudnia 1952 roku udał się do Korei Południowej, a po powrocie spotkał się z generałem Douglasem MacArthurem. Generał był gorącym zwolennikiem użycia bomby atomowej w konflikcie koreańskim, jednak został zdymisjonowany jeszcze przez Harry’ego Trumana. Eisenhower był umiarkowanym zwolennikiem użycia broni jądrowej, co rozważano na posiedzeniach Krajowej Rady Bezpieczeństwa w 1953 roku. Ostatecznie 26 lipca strony konfliktu podpisały rozejm, mimo sprzeciwów prezydenta Korei Południowej Rhee Syng-mana. Mimo to, prezydent wyrażał opinię, że broń atomowa jest bardziej skuteczna od konwencjonalnej i nakazał rozbudowę arsenału jądrowego. Przez osiem lat jego prezydentury liczba głowic nuklearnych wzrosła z 1000 do 18 000. Rozważał ewentualne ich użycie na Półwyspie Koreańskim (w wypadku złamania warunków rozejmu) i podobne stanowisko miał względem Chińskiej Republiki Ludowej. Pod koniec 1954 roku władze chińskie atakowały wyspy Kinmen i Mazu Liedao, gdzie rezydował Czang Kaj-szek, przywódca Tajwanu. Na początku 1955 wysłał wojska do Cieśniny Tajwańskiej, uważając, że stając przeciwko ChRL uchroni Azję Południowo-Wschodnią, Japonię i Filipiny przed komunizmem.
Jeszcze nie będąc prezydentem, w 1950 roku, Eisenhower był zwolennikiem remilitaryzacji Niemiec w ramach NATO. Stanowisko to poparł rok później, gdy przybył do Frankfurtu, a także w styczniu 1953, w korespondencji z kanclerzem Konradem Adenauerem. Poparł tam propozycję pomysłu Europejskiej Wspólnoty Obronnej, układy bońskie i paryskie i zalecił Bundestagowi ich ratyfikację.
Dział polityki zagranicznej prowadził przede wszystkim sekretarz stanu John Dulles. Był on zwolennikiem agresywnego kursu wobec komunizmu i Związku Radzieckiego. Mimo to, prezydent był zainteresowany rozmowami z ZSRR i w tym celu, w lipcu 1954 roku, udał się na konferencję do Genewy. Zaproponował tam, by oba mocarstwa wymieniły się planami wojskowymi i stosowały się do polityki „otwartego nieba”. Strona radziecka odrzuciła tę propozycję, uznając ją za próbę szpiegostwa. Poruszono tam także problem podzielonych Niemiec, które zdaniem Eisenhowera powinny mieć możliwość przystąpienia do Paktu Północnoatlantyckiego po zjednoczeniu. Podkreślił jednocześnie suwerenne prawo ZSRR do domagania się gwarancji bezpieczeństwa. Pomimo prób kompromisu, na konferencji nie udało się dojść do porozumienia w sprawie Niemiec, ani w kwestii bezpieczeństwa Europy. Ponowne spotkanie Eisenhowera z I sekretarzem KPZR Nikitą Chruszczowem odbyło się pięć lat później w Camp David, które doprowadziło do lekkiego polepszenia wzajemnych stosunków i ustalenia, że kwestia niemiecka będzie omówiona na szczycie w Paryżu w 1960 roku. Do ponownego spotkania przywódców jednak nie doszło.
W zakresie polityki wewnętrznej, 17 maja 1954 roku zapadł istotny wyrok Sądu Najwyższego w sprawie desegregacji rasowej. Orzeczenie głosiło, że podział rasowy w szkołach publicznych jest sprzeczny z Konstytucją. Trzy lata później, gubernator Arkansas wezwał Gwardię Narodową, by uniemożliwić czarnoskórym uczniom wejście do szkoły średniej w Little Rock. Wówczas Eisenhower wysłał spadochroniarzy, a Gwardię Narodową poddał ścisłej kontroli federalnej. Wojsko umożliwiło dzieciom wejście do szkoły. Pomimo że prezydent nigdy publicznie nie poparł stanowiska Sądu Najwyższego, to powołał Komisję Praw Obywatelskich, której zadaniami było pilnowanie nowego prawa o desegregacji. mały|Dwight Eisenhower w karykaturze Mariana Walentynowicza (1944) W sierpniu 1956 roku odbyła się konwencja Partii Republikańskiej w San Francisco przed zbliżającymi się wyborami prezydenckimi. Eisenhower oświadczył, że chce ubiegać się o reelekcję i delegaci nominowali go w pierwszym głosowaniu przez aklamację. Kontrkandydatem z Partii Demokratycznej był ponownie Adlai Stevenson. Urzędujący prezydent otrzymał 35,5 miliona głosów w głosowaniu powszechnym, czyli o 10 milionów więcej od głównego rywala. W Kolegium Elektorów kandydat republikanów zdobył 457 głosów, co stanowiło około 86%.
Druga kadencja W 1956 doszło do agresji Wielkiej Brytanii, Francji i Izraela na Egipt. Dzięki głosowaniu w ONZ, potępiającym strony atakujące, udało się zahamować wojnę sueską. 5 stycznia 1957, w przemówieniu do Kongresu, prezydent wygłosił tezy będące podstawą doktryny zwanej później „doktryną Eisenhowera”. Podkreślił, że w rejonie Kanału Sueskiego znajduje się 2/3 znanych zasobów ropy naftowej, przez co stanowi on podstawowe znaczenie dla dobrobytu Europy i Bliskiego Wschodu. Potępił także agresorów, zwłaszcza Izrael. Stwierdził także, że państwa Bliskiego Wschodu są zagrożone komunizacją ze strony Związku Radzieckiego i trzeba podjąć kroki zapobiegawcze. Prezydent przedstawił cztery propozycje: przystąpienie USA do pomocy krajom bliskowschodnim, zgoda Kongresu na pomoc militarną, skierowanie wojsk do państw Bliskiego Wschodu, które będą walczyć z krajem komunistycznym oraz przeznaczenie 200 milionów dolarów rocznie na wsparcie militarne. Zdaniem sekretarza stanu, propozycje prezydenta stanowią kontynuację doktryny Trumana, planu Marshalla i Paktu Północnoatlantyckiego. W ramach nowej doktryny, w lipcu 1958 Stany Zjednoczone wysłały piechotę morską do Libanu. Eisenhower utrzymywał, że dokonał tego na prośbę prezydenta Kamila Szamuna.
Gdy rewolucja kubańska zwyciężyła dyktaturę Fulgencia Batisty, rząd amerykański chciał podporządkować nowe władze wpływom USA. Kiedy się to nie udało, Eisenhower zerwał stosunki dyplomatyczne z Kubą i przygotował operację wojskową, dokonaną przez Centralną Agencję Wywiadowczą w kwietniu 1961, czyli trzy miesiące po ustąpieniu gabinetu republikanów.