thumb|Pszczoły – królowa i robotnice Eusocjalność – najwyższa wśród zwierząt forma społeczności polegająca na tworzeniu trwałych, co najmniej dwupokoleniowych kolonii, w których rolę reproduktorek przejmuje tylko część samic, a pozostałe osobniki współdziałają w opiece nad ich potomstwem. Gatunki eusocjalne nazywane są także prawdziwie społecznymi dla odróżnienia od gatunków o mniejszym stopniu uspołecznienia (quasi-, semi- i subsocjalnych).

Definicja eusocjalności, od czasu jej wprowadzenia przez Suzanne Batra w 1966 roku, ulegała zawężaniu lub rozszerzaniu przez poszczególnych autorów. Zwykle przyjmuje się definicję Batry zmodyfikowaną przez Michenera i spopularyzowaną przez Wilsona. Ich zdaniem zwierzęta eusocjalne charakteryzuje jednoczesne spełnienie następujących cech: osobniki tego samego gatunku tworzą trwałą kolonię, w której występują co najmniej dwa pokolenia zdolne do wykonywania pracy na rzecz kolonii, w kolonii występuje podział na kasty – reprodukcyjną oraz niebiorącą udziału w procesie reprodukcji, występuje współdziałanie w opiece nad potomstwem.

Niższe poziomy organizacji społecznej zwierząt to (w kolejności od najniższego): organizmy podspołeczne organizmy gromadne organizmy niemal społeczne organizmy półspołeczne

Organizmy eusocjalne należą do rzadkości wśród zwierząt. Spotykane są tylko w kilkunastu rodzinach z różnych taksonów, co sugeruje, że eusocjalność rozwinęła się u tych zwierząt niezależnie. W większości są to owady (błonkoskrzydłe, termity, wciornastki, pluskwiaki i chrząszcze).

thumb|Synalpheus fritzmuelleri – eusocjalna krewetka Poza owadami eusocjalność stwierdzono u skorupiaków (krewetki z rodzaju Synalpheus) oraz u ssaków (kretoszczury z rodzajów Heterocephalus i Cryptomys).

Istnieje kilka hipotez wyjaśniających pochodzenie eusocjalności. Jedna z nich tłumaczy powstawanie społeczności eusocjalnych i ich spektakularny sukces ewolucyjny altruizmem i doborem krewniaczym. Osobniki rezygnujące z płodzenia własnego potomstwa specjalizują się w innych funkcjach niezbędnych dla funkcjonowania kolonii, przez co przyczyniają się do szybszego i skuteczniejszego osiągania wspólnych celów (budowa gniazd, zdobywanie pokarmu, obrona przed drapieżnikami). Wspólne działanie wszystkich blisko spokrewnionych ze sobą osobników zwiększa szanse na przeżycie przynajmniej części potomstwa.

Zobacz też Hierarchia dominacyjna

Uwagi

Przypisy (pdf) (pdf)

Kategoria:Socjobiologia