Stanisław Leon Żytkiewicz (ur. 6 czerwca 1889 w Boguchwale, zm. 4 kwietnia 1956 tamże) – polski duchowny katolicki, kapelan Legionów Polskich, proboszcz Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari.
thumb|Nagrobek ks. Stanisława Żytkiewicza thumb|Popiersie ks. Stanisława Żytkiewicza Życiorys Stanisław Żytkiewicz urodził się w wielodzietnej rodzinie organisty Wiktora. W latach 1896–1900 uczęszczał do Szkoły Ludowej w Boguchwale. Tam też w 1910 eksternistycznieZ powodu słabego stanu zdrowia i ciężkiej choroby płuc. ukończył I Gimnazjum w Rzeszowie. Po ukończeniu gimnazjum rozpoczął naukę w Seminarium Duchownym w Przemyślu. Święcenia kapłańskie przyjął w czerwcu 1914. Jako seminarzysta uczestniczył czynnie w rodzącym się ruchu niepodległościowym. Przyjaciel Leopolda Lisa-Kuli, był kapelanem rzeszowskiej Komendy Okręgowej Związku Strzeleckiego.
Po wybuchu wojny Leopold Lis-Kula zorganizował oddział Strzelców udający się w rejon koncentracji do Krakowa. 5 sierpnia 1914 Stanisław Żytkiewicz po uprzednim uzyskaniu zgody biskupa wyruszył z oddziałem. Oddział Lisa-Kuli dołączył jako 4 kompania batalionu Ryszarda Trojanowskiego. Stanisław Żytkiewicz rozpoczął z nim kampanię wojenną 14 sierpnia. Po decyzji o powstaniu Legionów Polskich przy Armii Austro-Węgierskiej na początku września 1914 Żytkiewicz został powołany na stanowisko Kapelana I Brygady Legionów. 4 września, przed wyruszeniem na front, w czasie pierwszej mszy świętej przyjął uroczystą przysięgę od ponad 3500 Legionistów. W uroczystości brali także udział członkowie Naczelnego Komitetu Narodowego, władze miasta Krakowa oraz dowództwo Komendy Kraków. W dniu następnym udał się z Komendą Legionów do znajdujących się w Kielcach polskich oddziałów. Tam powtórzono uroczystość zaprzysiężenia. Pod koniec września po 3 tygodniach prac organizacyjnych Stanisław Żytkiewicz w końcu ponownie dołączył do VI batalionu rzeszowskiego, którego został kapelanem. 9 października 1914 rozkazem komendanta Józefa Piłsudskiego razem z 134 żołnierzami otrzymał patent oficerski i stopień podporucznika Oleandry nr 14, Kielce, grudzień 2004..
W listopadzie 1914 udało się Żytkiewiczowi uzyskać bezpośredni przydział na stanowisko kapelana VI Batalionu przy oddziale dowodzonym przez Leopolda Lisa-Kulę. Z VI batalionem przeszedł cały legionowy szlak przez linię Nidy, Lubelszczyznę, Wołyń. Poświęcenie w pomocy rannym i duchowej posłudze żołnierzom zostało docenione przez Komendę Legionów. 15 września 1915 odznaczono księży kapelanów Stanisława Żytkiewicza i Władysława Antosza Krzyżami Zasługi WojskowejWedług Jana Lucjana Wyciślaka. August Krasicki podaje natomiast 25 września 1915, że w "Verordnungsblacie" z 15 września są wymienione następujące odznaczenia dekoracjami oficerów Legionów: order Żelaznej Korony III kl.: ppłk Sosnkowski Kazimierz, mjr Berbecki Leon. Krzyż Rycerski Franciszka Józefa: ks. kapelan Antosz Władysław i ks. Stanisław Żytkiewicz, dr Wojciech Rogalski. Krzyże Zasługi Wojskowej: mjr. Rylski Witold, ppłk Marian Januszajtis-Żegota, kom. szw. Brzeziński Jan, ppłk Bolesław Roja, kpt. Czesław Młot-Fijałkowski, por. Mieczysław Ścieżyński, Józef por. Suski, ppłk I Brygady Edward Śmigły-Rydz, kpt. Stanisław Burhardt-Bukacki.. Prawie rok później, 6 sierpnia 1916, otrzymał z rąk Komendanta najbardziej cenione przez legionistów odznaczenie ustanowione przez Józefa Piłsudskiego – odznakę „Za wierną służbę”.
Po odzyskaniu niepodległości ksiądz Stanisław Żytkiewicz został mianowany Dziekanem Okręgu. Od 1 lutego 1919 był proboszczem dywizji Grupy Gen. Jędrzejowskiego. W czasie walk z Ukraińcami na wiosnę 1919 ksiądz Stanisław pełnił funkcję kapelana załogi obrońców Lwowa. Był tam w momencie śmierci jego przyjaciela z lat rzeszowskich, pułkownika Lisa-Kuli. To właśnie ksiądz Stanisław odprowadził kondukt pogrzebowy na cmentarz w Rzeszowie. W 1920 w czasie wojny z bolszewikami był dziekanem Frontu Południowo-Wschodniego (10 lipca – 6 sierpnia), Frontu Środkowego (6–15 sierpnia), Grupy Uderzeniowej i 2 Armii (18 sierpnia –16 września). Walki z bolszewikami i ich okrucieństwo wpłynęło na psychikę Żytkiewicza.
16 grudnia 1921 został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 w stopniu proboszcza z 18. lokatą wśród kapelanów wyznania rzymskokatolickiego. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu proboszcza ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 i 18. lokatą w duchowieństwie wojskowym wyznania rzymskokatolickiego, a jego oddziałem macierzystym była wówczas Kuria Biskupia.
W latach 1922–1924 pracował na stanowisku dziekana Okręgu Korpusu Nr III. W latach 1927–1928 studiował filozofię na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Warszawskiego. Z czasem dawały się coraz mocniej we znaki tragiczne lata wojen 1914–1920. Stan zdrowia psychicznego księdza Stanisław systematycznie ulegał pogorszeniu. Niewiele pomagały kuracje lecznicze w Krynicy i we Włoszech. Jeszcze na krótko ksiądz Stanisław objął stanowisko Kapelana Kurii Polowej 1937. W tym samym roku w grudniu znalazł się w szpitalu psychiatrycznym. 31 stycznia 1938 został przeniesiony w stan spoczynku.
Po zakończeniu II wojny światowej powrócił do Boguchwały, gdzie żył w biedzie i zmarł w wyniku pożaru w nocy z 3 na 4 kwietnia 1956. Został pochowany na cmentarzu w Boguchwale w grobowcu miejscowego proboszcza ks. kan. Władysława Purzyckiego.
Upamiętnienie Uchwałą nr XLV.568.2017 z dnia 31 sierpnia 2017 Rada Miejska w Boguchwale ustanowiła ulicę ks. Stanisława Żytkiewicza. 11 listopada 2021 przy ulicy Przemysłowej w Boguchwale odsłonięto popiersie ks. Stanisława Żytkiewicza.
Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 7068 – 17 maja 1922 Krzyż Niepodległości – 13 kwietnia 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Krzyż Walecznych po raz pierwszy w 1921, nr 11961 Złoty Krzyż Zasługi – 6 marca 1934 „za zasługi na polu pracy duszpasterskiej w wojsku”. Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Odznaka „Za wierną służbę” (1916) Krzyż Legionowy Krzyż Zasługi Wojskowej (Austro-Węgry, 1915) Krzyż Kawalerski Orderu Franciszka Józefa (Austro-Węgry, 1915)
Przypisy
Bibliografia
Oleandry nr 14, Kielce, grudzień 2004. August Krasicki Dziennik z kampanii rosyjskiej 1914–1926, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa 1988. Felicjan Sławoj Składkowski, Moja służba w brygadzie. Pamiętnik polowy, Bellona Warszawa 1990. Jan Lucjan Wyciślak, Kapelan od Piłsudskiego .
Kategoria:Absolwenci I Liceum Ogólnokształcącego im. ks. Stanisława Konarskiego w Rzeszowie Kategoria:Absolwenci Wyższego Seminarium Duchownego w Przemyślu Kategoria:Członkowie Związku Strzeleckiego (1910–1914) Kategoria:Kapelani Legionów Polskich 1914–1918 Kategoria:Kapelani Wojska Polskiego w wojnie polsko-bolszewickiej Kategoria:Kapelani Wojska Polskiego w wojnie polsko-ukraińskiej Kategoria:Ludzie urodzeni w Boguchwale Kategoria:Ludzie związani z Rzeszowem Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Legionowym Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Odznaką „Za wierną służbę” Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Pochowani w Boguchwale Kategoria:Polacy odznaczeni Krzyżem Zasługi Wojskowej Kategoria:Polacy – odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Franciszka Józefa Kategoria:Proboszczowie Wojska Polskiego II Rzeczypospolitej Kategoria:Urodzeni w 1889 Kategoria:Zmarli w 1956