Konklawe 20 grudnia 1565 – 7 stycznia 1566 – konklawe, które na następcę Piusa IV wybrało św. Piusa V.
Śmierć Piusa IV Pius IV zmarł 9 grudnia 1565 po blisko 6-letnim pontyfikacie. Dokończył on obrady soboru trydenckiego i z pomocą swojego siostrzeńca kardynała Karola Boromeusza rozpoczął wdrażanie w życie jego postanowień. Uroczystości pogrzebowe odbyły się 19 grudnia 1565Pastor, s. 5..
Oddziałami pilnującymi porządku w Rzymie podczas sediswakancji dowodził Hannibal von Hohenems, brat kardynała von Hohenems i siostrzeniec zmarłego papieżaPastor, s. 1..
Lista uczestników Kolegium Kardynalskie liczyło 70 członków, jednak tylko 53 uczestniczyło w konklawe, z czego jeden zmarł w trakcie obradEubel, s. 42.:
Francesco Pisani (nominacja kardynalska 1 lipca 1517) – kardynał biskup Ostia e Velletri; dziekan Świętego Kolegium Kardynałów; gubernator Civita Castellana Giovanni Girolamo Morone (2 czerwca 1542) – kardynał biskup Porto e Santa Rufina; subdziekan Świętego Kolegium Kardynałów; prefekt Świętej Kongregacji Soborowej; biskup Modeny; protektor Austrii Cristoforo Madruzzo; Kardynał z TrydentuOd XIV do XVI wieku (a sporadycznie nawet i jeszcze później) rozpowszechniony był zwyczaj nazywania kardynałów (nawet w oficjalnych dokumentach) nie według ich imion i nazwisk, lecz według pseudonimów nawiązujących najczęściej do miejsca pochodzenia, diecezji lub kościoła tytularnego danego kardynała. (2 czerwca 1542) – kardynał biskup Palestriny; biskup Trydentu i Brixen Alessandro Farnese (18 grudnia 1534) – kardynał biskup Frascati; komendatariusz kościoła prezbiterialnego S. Lorenzo in Damaso; archiprezbiter bazyliki watykańskiej; wicekanclerz Świętego Kościoła Rzymskiego; legat apostolski w Viterbo; administrator archidiecezji Monreale; komendatariusz opactw terytorialnych Farfa, S. Paolo fuori le mura i Tre Fontane; protektor Polski Tiberio Crispo (19 grudnia 1544) – kardynał biskup Sabiny, administrator diecezji Nepi e Sutri i Sessa Aurunca Fulvio della Corgna OSIoHieros; Kardynał z Perugii (20 listopada 1551) – kardynał prezbiter S. Angelo in Pescheria; biskup Perugii Giovanni Michele Saraceni (20 listopada 1551) – kardynał prezbiter S. Maria in Trastevere; prefekt Trybunału Sygnatury Łaski; arcybiskup Acerenza e Matera Giovanni Ricci; Kardynał z Montepulciano (20 listopada 1551) – kardynał prezbiter S. Vitale Giovanni Battista Cicala (20 listopada 1551) – kardynał prezbiter S. Agata in Suburra; administrator diecezji Sagony Scipione Rebiba; Kardynał z Pizy (20 grudnia 1555) – kardynał prezbiter S. Anastasia; tytularny patriarcha Konstantynopola; kamerling Świętego Kolegium Kardynałów Jean Suau; Kardynał z Rieumes (20 grudnia 1555) – kardynał prezbiter S. Prisca; prefekt Sygnatury Brewe Apostolskich Gianantonio Capizucchi (20 grudnia 1555) – kardynał prezbiter S. Clemente; biskup Lodi Antonio Michele Ghislieri OP; Kardynał z Alessandrii (15 marca 1557) – kardynał prezbiter S. Maria sopra Minerva; biskup Mondovì; Wielki Inkwizytor Świętej Kongregacji Rzymskiej i Powszechnej Inkwizycji Clemente d’Olera OFMObs; Kardynał S. Maria in Aracoeli (15 marca 1557) – kardynał prezbiter S. Maria in Aracoeli; biskup Foligno Giacomo Savelli (19 grudnia 1539) – kardynał prezbiter S. Maria in Cosmedin; wikariusz generalny diecezji rzymskiej; administrator archidiecezji Benewentu Giovanni Antonio Serbelloni (31 stycznia 1560) – kardynał prezbiter S. Maria degli Angeli; biskup Novary; legat apostolski w Umbrii i Perugii; gubernator Città della Pieve Luigi Cornaro OSIoHieros (20 listopada 1551) – kardynał prezbiter S. Marco; administrator diecezji Trogir; wielki przeor zakonu joannitów na Cyprze Ludovico Simonetta; Kardynał z Pesaro (26 lutego 1561) – kardynał prezbiter S. Ciriaco e Ss. Quirico e Giulitta; prefekt Trybunału Sygnatury Sprawiedliwości Alfonso Gesualdo (26 lutego 1561) – kardynał prezbiter S. Cecilia; arcybiskup Conzy Bernardo Salviati OSIoHieros (26 lutego 1561) – kardynał prezbiter S. Simeone; administrator diecezji Clermont; wielki przeor zakonu joannitów w Rzymie Pier Francesco Ferrero (26 lutego 1561) – kardynał prezbiter S. Anastasia Marco Antonio Amulio (26 lutego 1561) – kardynał prezbiter S. Marcello; biskup Rieti; bibliotekarz Świętego Kościoła Rzymskiego Girolamo di Corregio (26 lutego 1561) – kardynał prezbiter S. Stefano al Monte Celio Gianfrancesco Gambara (26 lutego 1561) – kardynał prezbiter S. Pudenziana; legat apostolski w Camerino Carlo Borromeo (31 stycznia 1560) – kardynał prezbiter S. Prassede; arcybiskup Mediolanu; przewodniczący Sekretariatu Papieskiego; penitencjariusz większy; legat apostolski w Bolonii i Romanii; legat a latere i wikariusz generalny dla całych Włoch; archiprezbiter bazyliki liberiańskiej; komendatariusz opactw terytorialnych Nonantola i S. Vincenzo al Volturno; gubernator Terracina; protektor Portugalii Markus Sitticus von Hohenems; Kardynał z Konstancji (26 lutego 1561) – kardynał prezbiter S. Giorgio in Velabro; biskup Konstancji; legat apostolski w Marchii Ankońskiej; gubernator Capranici, Fermo, Ascoli Piceno, Ankony i Norcii; archiprezbiter bazyliki laterańskiej Niccolò Caetani; Kardynał Sermoneta (22 grudnia 1536) – kardynał prezbiter S. Eustachio; arcybiskup Kapui Ippolito d’Este; Kardynał z Ferrary (20 grudnia 1538) – kardynał prezbiter S. Maria Nuova; administrator archidiecezji Arles; protektor Francji; gubernator Tivoli † Francesco Gonzaga; Kardynał z Mantui (26 lutego 1561) – kardynał prezbiter S. Lorenzo in Lucina; biskup Mantui; protektor Hiszpanii (zmarł 6 stycznia 1566) Innico d’Avalos d’Aragona OSIacobis; Kardynał d’Aragona (26 lutego 1561) – kardynał prezbiter S. Adriano Francisco Pacheco de Toledo; Kardynał z Burgos (26 lutego 1561) – kardynał prezbiter S. Croce in Gerusalemme Marco Antonio Colonna (12 marca 1565) – kardynał prezbiter Ss. XII Apostoli; arcybiskup Tarentu; komendatariusz opactwa terytorialnego Subiaco Tolomeo Gallio; Kardynał z Como (12 marca 1565) – kardynał prezbiter S. Pancrazio; główny sekretarz papieski; arcybiskup Manfredonii Angelo Nicolini (12 marca 1565) – kardynał prezbiter S. Callisto; arcybiskup Pizy Luigi Pisani; Kardynał z Padwy (12 marca 1565) – kardynał prezbiter bez tytułu; biskup Padwy Zaccaria Delfino (12 marca 1565) – kardynał prezbiter S. Maria in Aquiro; biskup Hvar Marcantonio Bobba (12 marca 1565) – kardynał prezbiter bez tytułu; biskup Aosty; komendatariusz opactw terytorialnych Caramagna Piemonte, S. Giusto di Susa i S. Maria di Pinerolo Alessandro Sforza; Kardynał S. Fiora (12 marca 1565) – kardynał prezbiter S. Maria in Via; biskup Parmy Flavio Orsini (12 marca 1565) – kardynał prezbiter S. Marcellino e Pietro; komendatariusz kościoła prezbiterialnego S. Giovanni a Porta Latina; biskup Spoleto Francesco Abbondio Castiglioni (12 marca 1565) – kardynał prezbiter bez tytułu; biskup Bobbio Guido Luca Ferrero; Kardynał z Vercelli (12 marca 1565) – kardynał prezbiter bez tytułu; biskup Vercelli; komendatariusz opactwa terytorialnego Chiusa di S. Michele Benedetto Lomellini (12 marca 1565) – kardynał prezbiter S. Sabina; biskup Luni-Sarzana Guglielmo Sirleto (12 marca 1565) – kardynał prezbiter S. Lorenzo in Panisperna Francesco Crasso (12 marca 1565) – kardynał prezbiter bez tytułu; gubernator Bolonii Giulio Feltre della Rovere; Kardynał z Urbino (27 lipca 1547) – kardynał diakon S. Pietro in Vincoli; protodiakon Świętego Kolegium Kardynałów; biskup Vicenzy Innocenzo Ciocchi del Monte; Kardynał del Monte (30 maja 1550) – kardynał diakon S. Maria in Portico Girolamo Simoncelli (22 grudnia 1553) – kardynał diakon Ss. Cosma e Damiano Vitellozzo Vitelli (15 marca 1557) – kardynał diakon S. Maria in Via Lata; kamerling Świętego Kościoła Rzymskiego; legat apostolski w Kampanii; gubernator Pontecorvo Ludovico d’Este; Kardynał d’Este (26 lutego 1561) – kardynał diakon S. Lucia in Silice; administrator archidiecezji Auch i diecezji Ferrary Ludovico Madruzzo; Kardynał Madruzzo (26 lutego 1561) – kardynał diakon S. Onofrio Ferdinando de’ Medici (6 stycznia 1563) – kardynał diakon S. Maria in Domnica; komendatariusz opactwa terytorialnego S. Cristoforo w Casteldurante Francesco Alciati; Kardynał z Città (12 marca 1565) – kardynał diakon S. Susanna; datariusz Jego Świątobliwości; biskup Città Gabriele Paleotti (12 marca 1565) – kardynał diakon Ss. Giovanni e Paolo
Oprócz Niemca von Hohenems, Hiszpana Pacheco i Francuza Suau wszyscy elektorzy byli Włochami. Aż trzydziestu jeden uczestników konklawe otrzymało kapelusz kardynalski od Piusa IV, sześciu od Pawła IV, siedmiu od Juliusza III, ośmiu od Pawła III, a jeden (dziekan Pisani) od Leona X.
Nieobecni Siedemnastu kardynałów było nieobecnych, w tym sześciu Włochów, siedmiu Francuzów, Portugalczyk, Hiszpan, Niemiec i Polak: Otto Truchsess von Waldburg; Kardynał z Augsburga (19 grudnia 1544) – kardynał biskup Albano; biskup Augsburga; protektor Rzeszy Niemieckiej Georges d’Armagnac (19 grudnia 1544) – kardynał prezbiter S. Nicola in Carcere Tulliano; protoprezbiter Świętego Kolegium Kardynałów; administrator archidiecezji Tuluza; kolegat apostolski w Awinionie; królewski gubernator Langwedocji Francisco Mendoza de Bobadilla; Kardynał z Corii (19 grudnia 1544) – kardynał prezbiter S. Eusebio; biskup Burgos Henryk z Portugalii; Kardynał z Lizbony (16 grudnia 1545) – kardynał prezbiter Ss. IV Coronati; arcybiskup Lizbony; generalny inkwizytor Portugalii; legat papieski w Portugalii; regent Królestwa Portugalii Charles de Lorraine-Guise (27 lipca 1547) – kardynał prezbiter S. Apollinare; arcybiskup Reims; komendatariusz opactwa terytorialnego Cluny Gianbernardino Scotti CRT; Kardynał z Trani (20 grudnia 1555) – kardynał prezbiter S. Matteo in Merulana; biskup Piacenzy Lorenzo Strozzi (15 marca 1557) – kardynał prezbiter S. Balbina; administrator diecezji Albi; komendatariusz opactwa terytorialnego Staffarda Charles de Bourbon-Vendôme (9 stycznia 1548) – kardynał prezbiter S. Crisogono; arcybiskup Rouen; administrator diecezji Carcassonne; legat apostolski w Awinionie; komendatariusz opactwa terytorialnego Saint-Pierre-de-Corbie Philibert Babou de la Bourdaisière; Kardynał z Angoulême (26 lutego 1561) – kardynał prezbiter S. Martino ai Monti; biskup Angoulême; administrator diecezji Auxerre; ambasador Francji wobec Stolicy Apostolskiej Stanisław Hozjusz; Kardynał z Warmii (26 lutego 1561) – kardynał prezbiter S. Teodoro; biskup Warmii Antoine Perrenot de Granvelle; Kardynał de Granvelle (26 lutego 1561) – kardynał prezbiter S. Bartolomeo all’Isola; arcybiskup Mechelen Prospero Santacroce (12 marca 1565) – kardynał prezbiter bez tytułu; biskup Kisamos Ugo Buoncompagni (12 marca 1565) – kardynał prezbiter S. Sisto; legat a latere w Hiszpanii Alessandro Crivelli (12 marca 1565) – kardynał prezbiter bez tytułu; biskup Cerenza e Cariati Antoine de Créqui Canaples (12 marca 1565) – kardynał prezbiter bez tytułu; biskup Amiens Giovanni Francesco Commendone (12 marca 1565) – kardynał prezbiter bez tytułu Louis de Guise (22 grudnia 1553) – kardynał diakon S. Tommaso in Parione
Sześciu mianował Paweł III, jednego Juliusz III, dwóch Paweł IV, ośmiu Pius IV.
Podziały, kandydaci W Kolegium Kardynałów wyróżniano następujące frakcje: Partia książąt – Francesco Gonzaga, Federico Gonzaga, Ippolito d’Este, Luigi d’Este, Giulio della Rovere, Salviati, Avalos d'Aragon; Partia wenecka – Francesco Pisani, Luigi Pisani, Cornaro; Partia toskańsko-hiszpańska – Sforza, Medici, Niccolini, Pacheco; Farnesianie – czyli kardynałowie mianowani przez Pawła III Farnese: Alessandro Farnese (wnuk Pawła III i lider frakcji), Crispo, Corregio, Gambara, Savelli, Paleotti, Orsini; Julianie – kardynałowie mianowani przez Juliusza III: Innocenzo del Monte, della Corgna, Ciocchi del Monte, Ricci, Saraceni, Simoncelli; Carafanie – Vitelli, Capizucchi, Suau, Rebiba, Ghislieri, d’Olera;