Pełnomocnik Federalny do spraw Materiałów Państwowej Służby Bezpieczeństwa NRD (tzw. Urząd Gaucka, niem. Bundesbeauftragte für die Unterlagen des Staatssicherheitsdienstes der ehemaligen Deutschen Demokratischen Republik, BStU) – dawny niemiecki wyższy urząd federalny z centralą w Berlinie i oddziałami w „nowych” krajach związkowych, którego zadaniem było badanie akt oraz dokumentów Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego NRD (tzw. „Stasi”) i zarządzanie nimi poprzez udostępnianie ich poszkodowanym. Założony 3 października 1990, funkcjonował do 16 czerwca 2021. Po jego rozwiązaniu, zgromadzone akta trafiły do Archiwum Federalnego.

Pierwszym pełnomocnikiem został Joachim Gauck. Instytucja dysponowała kartoteką ok. 6 mln osób, zatrudniając 3100 pracowników, posiadając 185 km bieżących dokumentów pochodzących z archiwów Ministerstwa Spraw Wewnętrznych NRD, ponad milion kaset wideo oraz 200 tys. taśm dźwiękowych.

Pierwsi obywatele uzyskali możliwość wglądu do swoich teczek w styczniu 1992 r., a do 31 grudnia 2020 z możliwości tej skorzystało ponad 7 mln osób. Rocznie o dostęp do akt instytutu zgłaszało się 100 tys. ludzi. Urząd prowadził również działalność naukową i edukacyjną oraz sprawdzał, czy w archiwach znajdują się informacje wskazujące na współpracę ze „Stasi”. Czynił to na zlecenie instytucji publicznych, jak i prywatnych.

W Niemczech obowiązkowej lustracji podlegają pracownicy instytucji publicznych i kandydaci na te stanowiska. Od 2005 r. Instytut Pamięci Narodowej i BStU związane były układem o współpracy. Są to dwie największe instytucje tego typu w Europie.

Kierownictwo 1990–2000: Joachim Gauck 2000–2011: Marianne Birthler 2011–2021: Roland Jahn

Zobacz też Miejsce Pamięci Berlin-Hohenschönhausen Muzeum Stasi w Berlinie

Przypisy

Linki zewnętrzne Strona internetowa Łukasz Perzyna: „Niemiecki ślad”, Tygodnik Solidarność, nr 7 (960) z 16.02.2007 r.

Kategoria:Niemieckie instytucje naukowe Kategoria:Historia Niemieckiej Republiki Demokratycznej Kategoria:Archiwa w Niemczech Kategoria:Lustracja osób pełniących funkcje publiczne