mały|grób Stanisława Nałęcza-Małachowskiego na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach Stanisław Oktawiusz Małachowski h. Nałęcz (ur. 1 stycznia 1882 w Białozórce, zm. 3 listopada 1971 w Santiago) – generał brygady Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys Syn Antoniego i Gabrieli z Wołoszynowskich, urodzony w „majątku Białozurka, ziemi Wołyńskiej". Do 1900 uczęszczał do szkoły realnej w Winnicy na Podolu. W 1902 został przyjęty do wojskowej szkoły w Kazaniu. Od 1903 był oficerem piechoty Armii Imperium Rosyjskiego. W trakcie I wojny światowej dowodził pułkiem, a w styczniu 1917 awansował na stopień pułkownika.
Po rewolucji lutowej i obaleniu caratu brał udział w Związkach Wojskowych Polaków w Rosji. Po przewrocie bolszewickim (rewolucji październikowej) wstąpił we wrześniu 1918 do tzw. Oddziału Polskiego utworzonego na Kubaniu przy Armii Ochotniczej generała Michaiła Aleksiejewa. Po przekształceniu w październiku 1918 oddziału w 4 Dywizję Strzelców Polskich wszedł w jej skład. Od listopada 1918 dowodził samodzielną Brygadą Strzelców Polskich. Po przetransportowaniu w grudniu 1918 4 Dywizji Strzelców do Odessy i jej reorganizacji został dowódcą 14 pułku strzelców, od marca 1919 zastępca dowódcy dywizji, generała Lucjana Żeligowskiego.
Wraz z dywizją poprzez Besarabię, Bukowinę przybył w połowie czerwca 1919 do Galicji Wschodniej. Uczestniczył w końcowej fazie wojny polsko-ukraińskiej, następnie w wojnie polsko-bolszewickiej. Od lipca 1919 do lutego 1920 dowodził XX Brygadą Piechoty, a od 1 marca do 10 września 1920 XIX Brygadą Piechoty. 28 września 1920 objął dowództwo 10 Dywizji Piechoty i sprawował je do 15 lipca 1927. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu pułkownika ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919, a 31 marca 1924 awansowany na generała brygady ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1923 i 20. lokatą w korpusie generałów. Od lipca 1927 do września 1934 był dowódcą Okręgu Korpusu IV w Łodzi. Zarówno w dywizji, jak i w DOK jego adiutantem był kpt. Kazimierz Czyhiryn. Od 31 grudnia 1934 Stanisław Małachowski w stanie spoczynku – osiadł w Łodzi.
Od stycznia 1924 do stycznia 1925 był prezesem Łódzkiego Okręgowego Związku Piłki NożnejMariusz Goss, Bożena Lidia Szmel, Łódzki OZPN. 80 lat. 1920–2000. Ludzie, fakty, kluby, wyd. gia, Katowice 2000, s. 169..
Posiadał status osadnika wojskowego i ziemię w osadzie Chlewiszcze (gmina Braszewicze).
Po napaści Niemiec na Polskę w 1939 roku zgłosił się do służby – zorganizował obronę Modlina i czasowo nią dowodził, a potem został zastępcą dowódcy obrony Modlina, generała Wiktora Thommée, do czasu kapitulacji. Za udział w obronie Modlina został odznaczony złotym krzyżem Virtuti Militari nr 230Zdzisław P. Wesołowski The Order of the Virtuti Militari and its cavaliers 1792-1992. Order Virtuti Militari i jego kawalerowie, 1992, s. 644. Po kampanii wrześniowej przebywał w niewoli niemieckiej (oflagi Murnau i Königstein) do roku 1945.
Po uwolnieniu udał się do Francji, a w 1952 do Chile. Tam pracował społecznie wśród Polonii i kombatantów i tam zmarł 3 listopada 1971. Zgodnie z życzeniem zwłoki zostały spopielone, sprowadzone do kraju i 15 lutego 1972 złożone na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera 28CII-2-1)Wyszukiwarka cmentarna – Warszawskie cmentarze..
Żona, z pochodzenia Szwedka, Anna-Lisa Pettersen–RiedbergMichał Haykowski, Szwedzkimi śladami w Polsce (cz. 14). Żona generała, matka Polaka; [w:] „Polonia”, nr 3/1997. i jedyny syn Raul.
Jego imię nosi jedna z łódzkich ulic.
Książka "Wspomnienia generała" wydana w 2003 przez Oficynę Bibliofilów oparta jest na wspomnieniach generała spisanych w 1968 roku w Chile.
Ordery i odznaczenia Krzyż Złoty Orderu Virtuti Militari nr 230 Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 1168 – 28 lutego 1921 Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski – 10 listopada 1928 „za zasługi na polu organizacji i wyszkolenia wojska”M.P. z 1928 r. nr 260, poz. 630Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych nr 15 z 11 listopada 1928. Krzyż Niepodległości – 17 marca 1932 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości” Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski – 2 maja 1923) Krzyż Walecznych Złoty Krzyż Zasługi – 19 marca 1931 „za zasługi na polu organizacji i wyszkolenia wojska”. Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Komandor Orderu Orła Białego (Jugosławia, 1925)Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych nr 12 z 4 lutego 1925. Komandor Orderu Chrystusa (Portugalia, 1931)Portugalskie odznaczenia: MALACHOWSKI Stanislas. Komandor Orderu Białej Róży Finlandii (Finlandia) Kawaler Orderu Legii Honorowej (Francja, 1921)Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L. 1717 z 28 maja 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 29, poz. 1208). Medal Pamiątkowy Wielkiej Wojny (Francja) Medal Zwycięstwa („Médaille Interalliée”)
Przypisy
Bibliografia Mieczysław Cieplewicz, Stanisław Oktawiusz Małachowski w: Polski Słownik Biograficzny, t. XIX Warszawa-Kraków-Wrocław –Gdańsk 1974, s. 423 wersja zdigitalizowana IPSB Tadeusz Kryska-Karski, Stanisław Żurakowski, Generałowie Polski Niepodległej. wyd.: Editions Spotkania, Warszawa 1991.
H.P Kosk, Generalicja Polska, wyd.: Oficyna Wydawnicza „Ajaks” Pruszków 1998.
Kategoria:Dowódcy 10 Dywizji Piechoty (II RP) Kategoria:Generałowie brygady II Rzeczypospolitej Kategoria:Jeńcy Oflagu VII A Murnau Stanisław Oktawiusz Małachowski Kategoria:Obrońcy Modlina (1939) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Złotym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Osadnicy wojskowi II Rzeczypospolitej Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polacy – Kawalerowie Legii Honorowej Kategoria:Polacy – oficerowie Imperium Rosyjskiego Kategoria:Polacy – żołnierze Armii Imperium Rosyjskiego w I wojnie światowej Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Pamiątkowym Wielkiej Wojny Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Zwycięstwa Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Białej Róży Finlandii Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Chrystusa (Portugalia) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Orła Białego (Serbia) Kategoria:Polscy jeńcy niemieckich obozów jenieckich Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1882 Kategoria:Zmarli w 1971 Kategoria:Żołnierze Armii Polskiej we Francji 1917–1919 Kategoria:Żołnierze Wojska Polskiego na emigracji w Chile po II wojnie światowej Kategoria:Oficerowie 14 Pułku Strzelców Polskich (AP we Francji)