WWE Raw

WWE Raw (również WWE Monday Night Raw lub Raw) – program telewizyjny o tematyce wrestlingowej, emitowany na żywo co poniedziałek na amerykańskiej stacji Netflix. Nazwa programu używana jest też w odniesieniu do brandu Raw, do którego przypisana jest większa część zawodników WWE. Pierwsza emisja Raw odbyła się 11 stycznia 1993 i od tego czasu program uznawany jest za najważniejszą tygodniówkę WWE.

Raw zostało przeniesione z USA Network na TNN (późniejsze Spike TV) we wrześniu 2000. 3 października 2005, WWE Raw powróciło na stację USA Network, za pośrednictwem której transmitowane było do 30 grudnia 2024, gdzie od 6 stycznia 2025 roku, przeniesie się na platformę streamingową Netflix, która ma nadawać program przez okres co najmniej 10 lat. Sieć WWE Network zakończyła działalność w Stanach Zjednoczonych 5 kwietnia 2021 roku, a cała zawartość została przeniesiona do Peacock, który obecnie ma większość poprzednich odcinków Raw, z wyłączeniem treści, które zostały ocenzurowane lub usunięte przez dział standardów i praktyk Peacock.

Od pierwszego odcinka, Raw transmitowano na żywo z 209 różnych aren w 172 miastach jedenastu różnych krajów (Stany Zjednoczone, Wielka Brytania, Kanada, Afganistan, Irak, Południowa Afryka, Niemcy, Japonia, Włochy, Indie, Meksyk, Arabia Saudyjska).

Historia thumb|left|145px|Vince McMahon, właściciel WWF (obecnie WWE), twórca Raw i komentator programu w latach 1993–1997

USA Network (1993–1999) thumb|200px|Jerry Lawler, komentator Raw w latach 1995–2015 mały|Logo Raw w latach 1993–1997 Pierwszy odcinek WWF Monday Night Raw został wyemitowany 11 stycznia 1993 na USA Network. Nowy program miał zastąpić Prime Time Wrestling, które było emitowane na kanale przez osiem lat. Raw stało się pionierem profesjonalnego wrestlingu w telewizji. Do tej pory, gale wrestlingu nagrywane były w małych halach z niewielką widownią lub na nieco większych arenach. Format Raw różnił się od formatów ówczesnych, nagrywanych z wyprzedzeniem weekendowych gal WWF (Superstars i Wrestling Challenge). Zamiast nagrywania walk, komentarza i monologów wrestlerów z wyprzedzeniem, całość Raw nadawana była na żywo.

Pierwotnie, Raw transmitowane było co tydzień z Grand Ballroom at Manhattan Center Studios, małego teatru w Nowym Jorku. Połączenie przytulnych aren i akcji na żywo przyniosło zyski federacji, lecz po pewnym czasie, cotygodniowe gale na żywo spowodowały straty finansowe w WWF. Od wiosny 1993 do wiosny 1997, po jednym Raw na żywo (zazwyczaj po gali pay-per-view) nagrywano kilka kolejnych odcinków. WWF nagrało kilkanaście gal Raw w Mid-Hudson Civic Center w Poughkeepsie w stanie Nowy Jork (w latach 1984–1986, w Civic Center nagrywano inną tygodniówkę WWF – Championship Wrestling). W listopadzie 1993 nagrano pierwszy odcinek Raw spoza Nowego Jorku (gala odbyła się w Bushkill w Pensylwanii). Wkrótce Raw opuściło Manhattan Center, a kolejne odcinki programu produkowane były w różnych miastach w Stanach Zjednoczonych.

Kolejną cechą charakterystyczną Raw były walki pomiędzy ważniejszymi zawodnikami federacji (Shawn Michaels, Bret Hart, Mr. Perfect, Doink the Clown, The Undertaker, Yokozuna czy 1-2-3 Kid). Wcześniej, większość walk w cotygodniowych programach WWF była „squashami” (krótkimi walkami znanych zawodników z nieznanymi lokalnymi wrestlerami). Jedynie na Saturday Night’s Main Event i The Main Event organizowano walki podobne do tych z Raw, lecz, w przeciwieństwie do poniedziałkowego programu, te dwie gale odbywały się nieregularnie. Na Raw odbywały się również walki rozwijające wizerunki wrestlerów i rywalizacje między nimi.

Vince McMahon, „Macho Man” Randy Savage i Rob Bartlett byli pierwotnymi gospodarzami show; brali też udział w komentowaniu gali. Bartlett – komik nieznający się na wrestlingu – został wkrótce zastąpiony przez Bobby’ego Heenana. Heenan opuścił federację w grudniu 1993, zaś Savage pożegnał się z WWF w październiku 1994. McMahon stał się głównym prowadzącym Raw. W kwietniu 1995, do McMahona dołączył Jerry Lawler, który rolę komentatora pełnił aż do stycznia 2015.

Raw is War i Monday Night Wars (1995–1999) We wrześniu 1995, główny rywal WWF – federacja World Championship Wrestling (WCW) – rozpoczęła transmitować na żywo swoją tygodniówkę, WCW Monday Nitro. Godzina transmisji Raw i Nitro zaczęła się pokrywać 11 września 1995. Przez to, że Raw nadal było nagrywane na zapas, komentator Nitro i wicedyrektor WCW Eric Bischoff często ujawniał widzom wyniki walk nagrywanych gal odcinków Raw. Przyczyniło się to do spadku oglądalności tygodniówki WWF.

Do połowy 1996, Raw i Nitro dorównywały sobie pod względem oglądalności. Stan rzeczy zmienił się jednak w maju 1996, kiedy to WCW rozpoczęło storyline związany z ugrupowaniem New World Order. Dzięki temu storyline’owi, Nitro zaczęło wygrywać w poniedziałkowej wojnie o oglądalność. mały|lewo|243x243px|Michael Cole – komentator Raw w latach 1997–1999 i 2008–obecnie Kontrowersje wzbudził odcinek Raw z 4 listopada 1996, podczas którego Brian Pillman wyciągnął broń i wycelował w Steve’a Austina podczas segmentu we własnym domu. Ponadto, Pillman zaczął przeklinać na wizji, a ponieważ Raw nadawane było na żywo, jego wypowiedzi nie zostały ocenzurowane. Kierownictwo USA Network nie było zadowolone z odcinka i zmusiło WWF i Pillmana do przeprosin za incydent. Kilka dni później, Pillman został wysłany do szpitala psychiatrycznego. Tej samej nocy zadebiutował znany wówczas jako Rocky Mavia Dwayne Johnson.

Kiepska oglądalność poniedziałkowej tygodniówki WWF w styczniu 1997 spowodowała wydłużenie czasu transmisji Raw do dwóch godzin. WWF zaczęło też częściej nadawać Raw na żywo. Od lutego, jedno Raw na żywo przeplatało się z jednym nagranym odcinkiem.

Wraz z wdrążeniem dwugodzinnego formatu rozpoczęła się tzw. Attitude Era. Na Monday Night Raw zaczęto przedstawiać ostrzejsze storyline’y, kierowane raczej do nastolatków i dorosłych, niźli, jak miało to miejsce do tej pory, do młodszej części widowni. Kolejną próbą przerwania dominacji Nitro była współpraca WWF z Extreme Championship Wrestling (ECW). Na wyzwanie ECW do walki przez Jerry’ego Lawlera odpowiedzieli Tazz, Mikey Whipwreck, Sabu, Tommy Dreamer, D-Vona Dudley i The Sandman, a także „reprezentant ECW” Paul Heyman. Reprezentanci ECW zaczęli pojawiać się i walczyć na galach organizowanych przez WWF.

Po tym, jak odcinek Raw z 3 marca 1997 został bardzo źle przyjęty przez fanów (zyskując oglądalność 1,9 mln, jedną z najniższych w historii WWF), postanowiono całkowicie zmienić wizerunek poniedziałkowej tygodniówki. Program otrzymał nowy set, nazwę (Raw is War) oraz motyw muzyczny („The Beautiful People” Marilyna Mansona). Odcinek z 17 marca 1997 ukazał ostrą kłótnię Breta Harta z Vince’em McMahonem; większość wyzwisk i wulgaryzmów użytych przez Harta nie objęto cenzurą.

W 1997 wprowadzono do Raw wiele kontrowersyjnych rywalizacji, storyline’ów i postaci: deklaracja walki Breta Harta i jego Hart Foundation ze stylem życia Amerykanów, debiut Kane’a i jego rywalizacja z własnym bratem i niedoszłym mordercą – The Undertakerem, wojny gangów pomiędzy Nation of Domination, Disciples of Apocalypse i Los Boricuas, rywalizacja Steve’a Austina z władzami WWF (w tym z właścicielem WWF – Vince’em McMahonem) oraz powstanie ugrupowania D-Generation X. Na gali Survivor Series w listopadzie miał miejsce niesławny Montreal Screwjob; sędzia walki o WWF Championship między Bretem Hartem a Shawnem Michaelsem, pod nakazem Vince’a McMahona przerwał starcie, ogłaszając Michaelsa nowym mistrzem WWF. Wydarzenie to wywołało chaos na zapleczu, ponieważ pracownicy WWF, w tym sam Bret Hart, nie wiedzieli o zmianie wyniku walki. Dzień po Survivor Series, Hart opuścił WWF na rzecz WCW. 17 listopada, McMahon, zapytany w wywiadzie o incydent w Montrealu wypowiedział słynne słowa „Bret Hart screwed Bret Hart”. mały|235x235px|Jim Ross, wieloletni komentator Raw Po WrestleManii XIV w marcu 1998, WWF zaczęło wygrywać w poniedziałkowej wojnie z WCW. Do przejęcia przewagi przyczyniły się gwiazdy takie jak Stone Cold Steve Austin, The Rock, Triple H, Mankind oraz The Undertaker. Uwagę fanów przyciągnęła rywalizacja między Vince’em McMahonem a faworytem publiczności Stone Coldem Steve’em Austinem. Odcinek Raw is War z 13 kwietnia 1998, na którym odbyła się walka pomiędzy Austinem i McMahonem, przerwał zwycięską serię Nitro. Roster WWF wypełniony był młodymi zawodnikami, w przeciwieństwie do rosteru WCW, w którym dominowali starsi wrestlerzy. 27 kwietnia 1998, D-Generation X udało się wozem wojskowym pod arenę, w której tego dnia miało odbyć się Nitro. Cały dzień ugrupowanie prowokowało WCW i przeprowadzało wywiady z fanami, którzy informowali ich, że bilety na Nitro otrzymali za darmo (WCW chciało wypełnić arenę rozdając niewykupione bilety). Cała „inwazja” D-Generation X została nagrana, a jej fragmenty opublikowane podczas transmisji Raw is War.

4 stycznia 1999, Mick Foley, wówczas znany jako Mankind, zdobył WWF Championship. Na polecenie Erica Bischoffa, komentator Nitro Tony Schiavone na żywo poinformował o wynikach wcześniej nagranego odcinka Raw is War. Co w zamierzeniach miało powstrzymać fanów od przełączenia kanału na Raw is War, przyniosło zupełnie odwrotne skutki. Zwycięstwo Mankinda odciągnęło od Nitro ponad 600 000 oglądających. Tej samej nocy, na Nitro odbyła się niesławna walka Hollywood Hogana z Kevinem Nashem, do wygrania której Hogan użył tylko jednego palca.

Odcinek Raw is War z 10 maja 1999 osiągnął najwyższy w historii programu wynik oglądalności – tego dnia WWF zgromadziło widownię 9,1 mln osób przed telewizorami.

Niedługo później, całym WWF wstrząsnęła tragedia, która wydarzyła się na gali Over the Edge, 23 maja 1999. Owej nocy, Owen Hart zginął, spadając z kilkunastu metrów wprost na narożnik ringu podczas wykonywania wejściówki. WWF zadedykowało mu następny odcinek Raw is War. Odcinek ten był drugim pod względem oglądalności epizodem Raw w historii, lecz przez wielu uznany został za niesmaczny.

The Nashville Network/The National Network/Spike TV (2000–2005) Kupno WCW (2000−2002) Podpisanie przez WWF nowego kontraktu telewizyjnego z Viacom spowodowało zmiany w emisji programów federacji. 25 września 2000, Raw zostało przeniesione z USA Network do TNN (późniejsze Spike TV).

W marcu 2001 WWF zakupiło wyniszczone stratami w przychodach i słabą oglądalnością WCW, zawodników, nagrania i prawa autorskie federacji. Ostatni odcinek Nitro odbył się 26 marca 2001. Na samym początku odcinka Vince McMahon ujawnił, że zakupił WCW. Ostatecznie okazało się, że nowym właścicielem WCW nie był Vince, a jego syn – Shane. Doprowadziło to do storyline’u z „The Invasion”, w której zawodnicy WCW rywalizowali z wrestlerami WWF. 1 października 2001, WWF zrezygnowało z nazwy Raw is War na rzecz dawnej nazwy – WWF Raw. mały|Logo Raw w latach 2002–2006

WWE Raw i podział na brandy (2002–2005)

W 2002 roku, WWF postanowiło podzielić swoich zawodników na dwa brandy. Brandy miały otrzymać własne programy, gale, storyline’y i zarząd. Pierwszy „WWE Draft” odbył się na Raw, 25 marca 2002. Każdy wrestler WWF został przypisany do Raw lub SmackDown!. 5 maja 2002, WWF zmieniło nazwę federacji na World Wrestling Entertainment (WWE).

Wrestlerzy mogli występować tylko na przypisanej tygodniówce, a jedynymi wyjątkami od tej zasady byli posiadacze WWE Undisputed Championship i Women’s Championship. W sierpniu 2002, WWE Undisputed Champion Brock Lesnar odmówił obrony tytułu na Raw, podpisując ekskluzywny kontrakt z brandem SmackDown!. Tydzień później, Generalny Menadżer Raw Eric Bischoff podarował World Heavyweight Championship ówczesnemu pretendentowi do WWE Undisputed Championship – Triple H’owi. Ponieważ WWE Undisputed Championship stało się ekskluzywne dla SmackDown!, straciło wyraz „undisputed” w nazwie. Niedługo później, WWE Women’s Championship stało się ekskluzywne dla Raw. Co roku odbywał się nowy WWE Draft, podczas którego brandy wymieniały się zawodnikami.

Powrót na USA Network (2005–2024)