Wielka Synagoga Chóralna w Tallinnie (), również Nowa Synagoga w Tallinnie () – nieistniejąca synagoga, która znajdowała się w Tallinnie w Estonii, przy ulicy Maakri.
Budynek został wzniesiony w latach 1882–1885 według projektu Nikolaia Thamme w stylu neoromańskim i arkadowym. Podczas II wojny światowej synagoga służyła jako niemiecki magazyn, a następnie została zniszczona w pożarze w wyniku bombardowania radzieckiego w marcu 1944 roku. Ruiny rozebrano w 1947 roku w związku z budową Alei Zwycięstwa.
Historia Gmina żydowska w Tallinnie została utworzona w czasie, gdy w mieście zaczęła rosnąć liczba Żydów. W mieście znajdowały się już okresowo mniejsze synagogi w różnych lokacjach, jednak gmina żydowska, korzystając ze wsparcia biznesmena Schaje Levinovitša, postanowiła zbudować nowy budynek. Działka pod budowę została kupiona w 1876 roku. Kamień węgielny wkopano już w 1882 roku przed powstaniem projektu budynku, który został stworzony przez Nikolaia Thamme w 1883 roku. Budowę ukończono w 1885 roku.
W synagodze odbywały się uroczyste nabożeństwa, koncerty i wykłady, a sam budynek stał się jedną z atrakcji turystycznych, m.in. był uwieczniany na pocztówkach. W 1906 roku obok synagogi wzniesiono dwukondygnacyjny budynek mieszkalny, na parterze którego znajdowała się żydowska szkoła. Podczas niemieckiej okupacji Tallinna podczas II wojny światowej, niemieckie władze przekształciły synagogę w magazyn, w którym przechowywano niemieckie mundury wojskowe oraz mienie zrabowane zamordowanym Żydom.
Budynek synagogi, wraz z budynkiem szkoły, został zniszczony w pożarze podczas nocnego bombardowania miasta przez lotnictwo radzieckie 9 marca 1944 roku. W miesiącach po bombardowaniu, które spowodowało w mieście m.in. głód, w Tallinnie zaczęły krążyć pogłoski o przypadkach kanibalizmu. Wśród nich pojawił się antysemicki zarzut, według którego ruiny spalonej synagogi miały służyć Żydom do praktykowania kanibalistycznych obrzędów na dzieciach. Ruiny budynku pomimo możliwości ich odbudowy zostały rozebrane w 1947 roku ze względu na budowę Alei Zwycięstwa. mały|lewo|200x200px|Tablica informacyjna na miejscu synagogi W 2019 roku w miejscu, w którym znajdowała się synagoga, postawiono pamiątkową tablicę informacyjną z jej zdjęciem.
Architektura Projekt synagogi stworzony przez Nikolaia Thamme nawiązywał do synagogi wiedeńskiej i wykonany był w neoromańskim stylu arkadowym. Fasada frontowa budynku była zwrócona w stronę południa i była podzielona na trzy części, z których środkowa była najwyższa, wszystkie części były zwieńczone attykami z narożnymi wieżyczkami. Na każdej części znajdowały się okna w formie półkolistych łuków oraz dekoracyjne arkadowe fryzy i gzymsy. Kamienna fasada budynku została z czasem otynkowana. mały|lewo|200x200px|Aron ha-kodesz Wnętrze było podzielone na kilka naw, które przechodziły poprzecznie do aron ha-kodesz i bimy. Sklepienie nawy głównej było rytmicznie podzielone arkadami. Hala modlitewna była otoczona dwukondygnacyjnymi galeriami, które ją optycznie powiększały. Aron ha-kodesz umieszczony był na wschodniej ścianie, wewnątrz łuku, który przypominał łuk triumfalny.
Przypisy
Linki zewnętrzne Zdjęcia synagogi i jej ruin
Tallinn Kategoria:Obiekty sakralne w Tallinnie