thumb|Jan Gaca thumb|Jan Gaca thumb|Jan Gaca Jan Gaca (ur. 1933 w Przystałowicach Małych, zm. 23 sierpnia 2013) – muzykant, skrzypek ludowy z regionu Radomszczyzny, okolic Przysuchy.
Życiorys Uczył się u swoich braci Piotra (skrzypka) i Władysława (harmonisty) oraz okolicznych muzykantów. Grał od 16. roku życia na zabawach i weselach w okolicach Potworowa, Sadów i Nieznamierowic jako bębnista. Od lat 90., kiedy zrezygnował z funkcji kościelnego w parafii w Sadach, powrócił do skrzypiec. Stał się muzykantem bardzo znanym z grania na wielu weselach, uroczystościach rodzinnych i imprezach plenerowych okolicy Przysuchy i całej ziemi radomskiej. Sam nie pamiętał na ilu weselach grał, ale w przybliżeniu podał liczbę ponad 1000. Znał bardzo dużą liczbę melodii mazurków, oberków, polek i melodii weselnych, podawał, że „ma ich tyle, jak tych liści na drzewie”Film dokumentalny „Jan Muzykant”, autor Marcin Kaliński (2012)..
Wykształcił wielu młodych kontynuatorów, muzykantów grających na skrzypcach, basach, bębenku, którzy podtrzymują istnienie dawnych melodii ludowych, grając je w wielu miejscach Polski, a także za granicą. Spośród jego uczniów wyróżnić można Macieja Żurka i Marka Ruczko z Olsztyna oraz Ewę Grochowską z Lublina. Wielokrotnie zapraszany do grania na potańcówkach i koncertach przez Stowarzyszenie „Dom Tańca” z Warszawy czy Stowarzyszenie „Tratwa” z Olsztyna.
Uczestnik przeglądów i festiwali muzyki ludowej. Wielokrotny laureat Festiwalu Kapel i Śpiewaków Ludowych w Kazimierzu Dolnym. Laureat Nagrody im. Oskara Kolberga. Współpracował z zespołem śpiewaczym „Zakukała kukułecka” z Gałek Rusinowskich, grywał z harmonistą Marianem Pełką z Kłudna i kuzynem Stefanem Gacą – bębnistą.
Jan Gaca w 2013 roku został laureatem Dorocznej Nagrody Ministra MKiDN za całokształt twórczościDoroczne Nagrody Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego..
Filmografia Dyngus – film dok. w reż. Dariusza Gajewskiego (prod. Angel House dla TVP 2000) Biała Wstążka – film fab. w reż. Michaela Haneke Uniwersytet Jana Gacy film dok. w reż. Jagny Knittel.
Dyskografia 2 Tabor Domu Tańca – Chlewiska 2003 – składanka (edycja limitowana, wyd. In crudo Warszawski Dom Tańca)
Przypisy
Bibliografia Fiddle music of Poland by Stefan Puchalski, Port Townsend, WA, USA, 2000 (transkrypcje nutowe)
Kategoria:Polscy muzycy ludowi Kategoria:Laureaci Nagrody Kolberga Kategoria:Urodzeni w 1933 Kategoria:Zmarli w 2013