Marta Eloy Cichocka (ur. 2 sierpnia 1973 w Krakowie) – polska poetka i fotografka, hispanistka, tłumaczka literatury pięknej, promotorka kultury, habilitowana badaczka literatury. Laureatka I nagrody w konkursie poetyckim im. Haliny Poświatowskiej (2004), Nagrody Krakowa Miasta Literatury UNESCO (2021) i Nagrody im. Wisławy Szymborskiej za najlepszy przekład poetycki (2026).
Życiorys Stypendystka Fundacji im. Michela d’Ornano, absolwentka Université de Caen Basse-Normandie, obroniła doktorat na Université Paris 8 Vincennes-Saint-Denis i rozprawę habilitacyjną na Uniwersytecie Pedagogicznym w Krakowie, gdzie pracuje od 1999 roku. Od 2006 roku jest adiunktem, od 2018 roku profesorem uczelni. W latach 2017-2024 pełniła funkcję Zastępcy Dyrektora Instytutu Neofilologii ówczesnego Uniwersytetu Pedagogicznego, gdzie kierowała Katedrą Literatury, Historii i Kultury Hiszpańskiego Obszaru Językowego oraz zespołem filologii hiszpańskiej. Absolwentka V Liceum Ogólnokształcącego w Krakowie, uczęszczała do klasy francuskiej m.in. wraz z aktorem Łukaszem Nowickim i prezesem linii lotniczych Sebastianem Mikoszem, którzy wspominają o niej w podcaście "Lotnictwo jest jak muzyka".
Debiutowała w 2003 zbiorem wierszy i fotografii pt. Wejście ewakuacyjne (Dęby Rogalińskie). Kolejne jej książki poetyckie, poza tomikiem Engramy (2017) i / obraz / może / zawierać / (2023) to także zbiory wierszy i fotografii, głównie z cyklu zatytułowanego „miksang”. Jej zdjęcia z tego cyklu można znaleźć również na okładkach płyt wydawanych przez wytwórnię For Tune, m.in. Fusk Sieben Acht, Gute Nacht, Jachna Tarwid Tarch Sundial, Janczarski & McCraven Quintet Travelling East West, Marcin Krzyżanowski Kenosis Music, Maria Pomianowska Warszawa Dakar, Wojciech Pulcyn Tribute to Charlie Haden, Trevor Watts & Veryan Weston At Ad Libitum, Ksawery Wójciński The Soul i in.
Jako dziennikarka związana przez dekadę z miesięcznikiem Biuletyn Fotograficzny, publikowała również m.in. w Pro Arte, Kursywie, Kulturze, Undergruncie, LiteRacjach, Dekadzie Literackiej, w miesięczniku Foto Pozytyw, w czasopiśmie Ha!art, magazynie Aktivist, a także w Dwutygodniku. Ma na koncie eseje i wywiady, teksty krytycznoliterackie, poezję, przekłady oraz teksty piosenek formacji grup undergroundowych (Wydział, Sound Q). W maju 2005 roku wraz z dziennikarzami Gazety Wyborczej deportowana z Kuby za kontakty z miejscową opozycją„Zatrzymani na Kubie Polacy wracają do kraju”, gazeta.pl, 20 maja 2005..
Jako poetka dąży do przekraczania formuły czytania poezji na rzecz aktywnego łączenia słowa z dźwiękiem i obrazem. Jej wiersze wraz z utworami Darka Foksa i Tomasza Różyckiego zainaugurowały Scenę Poezji Współczesnej przy Teatrze im. Juliusza Słowackiego w Krakowie (2004), kierowaną przez Radosława Krzyżowskiego. W jej projekcie „Huśtawki nastrojów” (2004) na scenie ówczesnego Teatru 38 w Krakowie wystąpił aktor Tomasz Cymerman, artysta wizualny Thomas Harzem oraz undergroundowy zespół Wydział, tworzony przez Michała Zadarę i Justynę Kowalską. Nagrania jej wierszy w wykonaniu Wydziału posłużyły jako ścieżka dźwiękowa do filmu „Marecki” (2004) w reż. Michała Zadary, w którym zagrała jeden z epizodów. Jest bohaterką jednego z odcinków programu „Wierszem” (2008) w reż. Andrzeja Wojciechowskiego (TVP Kultura)A. Wojciechowski, Wierszem: Marta Eloy Cichocka, TVP Kultura, 2008 https://www.youtube.com/watch?v=7rkMqLIaBDs.
Współpracowała z Teatrem Starym w Krakowie przy opracowaniu dramaturgicznym Fedry Jeana Baptiste’a Racine’a w reżyserii Michała Zadary (2006). Jest autorką nowego przekładu i adaptacji dramatu Życie to sen Pedro Calderona de la Barca w reżyserii Wojtka Klemma (2016), a także autorką tekstu i scenariusza sztuki Córki powietrza. Sen Balladyny, inspirowanej Calderonem i Słowackim, w reżyserii Ignacio Garcíi (premiera polska: Teatr im. Jana Kochanowskiego w Opolu, marzec 2019; premiera międzynarodowa: Festiwal Teatru Klasycznego w Almagro, Hiszpania, lipiec 2019). Współpracowała jako tłumaczka z Teatrem in. Jana Kochanowskiego w Opolu podczas prac nad powstawaniem spektaklu I'm Nowhere w reż. Norberta Rakowskiego, w koprodukcji z Teatros de Canal w Madrycie (premiera polska: wrzesień 2023; premiera międzynarodowa: październik 2023).
Jest laureatką I nagrody w konkursie poetyckim im. Haliny Poświatowskiej (2004), stypendystką Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w kategorii literatura (2007), laureatką Nagrody Krakowa Miasta Literatury UNESCO (2021) i laureatką Nagrody im. Wisławy Szymborskiej (2026), wraz z chilijskim poetą Raulem Zuritą, za najlepszą książkę poetycką przetłumaczoną na język polski (ZURITA). Była mentorką w europejskim programie Connecting Emerging Literary Artists (CELA) w latach 2019-2023. Jest pomysłodawczynią i koordynatorką cyklu MANUFAKTURA POEZJI, warsztatów translatorskich w obecności autorów, oraz serii polifonicznych recitali poetyckich pt. REPUBLICA POETICA. Jest pierwszą laureatką Międzynarodowego Stypendium Twórczego im. Antonio Machado (I Beca-Residencia Internacional SxS Antonio Machado), ufundowanego przez hiszpańskie miasta Sorię i Segowię. Gościła na festiwalach poetyckich w Polsce, Francji, Hiszpanii, Rumunii, Meksyku, Kolumbii, Chile, Argentynie, Peru, Kenii, Iraku oraz Indiach (m.in. Yapanchitra KIFALC Festival, Kalkuta; Babylon Festival; Kistrech Festival; Festival Internacional de Poesía FIP Santiago de Chile; Festival Internacional de Poesía de Medellín; Festival Vicente Huidobro, Santiago de Chile; Festival de Poesía Parque Chas, Buenos Aires; Festival POEMAD, Madryt; Festival de la Imagen y la Palabra, Tuluá; Międzynarodowy Festiwal Literacki im. Czesława Miłosza, Kraków; Międzynarodowy Festiwal Literatury im. Josepha Conrada, Kraków; Encuentro Internacional de Escritores, Monterrey, Meksyk; Festiwal Poznań Poetów w Poznaniu; Marché de la Poésie w Paryżu oraz interdyscyplinarny festiwalu ENCLAVE (2016) w mieście Meksyk, gdzie towarzyszył jej polski muzyk jazzowy Marcin Oleś).
Od 2016 roku Oleś i Cichocka wspólnie tworzą interdyscyplinarny projekt contraVERSOS (na kontrabas i głos ludzki): to spotkanie kontrabasisty i poetki, dialog muzyki i literatury, zderzenie dźwięku instrumentu strunowego z melodią głosu ludzkiego, poszukiwanie możliwości zamiany przypisanych przez naturę ról głosu (vox) i melodii (prima voce), kontrastu melodyki z semantyką, abstrakcji z narracją, uwypuklenie uniwersalności muzyki z kontrowersyjną nieprzetłumaczalnością słowa poetyckiego. Ten poetycko-muzyczny recital pokazywany był w Segowii na scenie teatru San Nicolas (2016), w sali koncertowej Akademii Muzycznej w Sorii (2016), w księgarnio-kawiarni literackiej Lokator w Krakowie (2017), na Festiwalu Expoesía w Sorii (2019), w ramach VI Festiwalu Cortejo de la Avutarda w Pinilla del Olmo (2019), na Festiwalu Poezji POEMAD w Madrycie (2019), w MOKSiR w Chełmku (2022) oraz w ramach Festiwalu „Poezja jest najważniejsza” w Częstochowie (2022), a także w ramach festiwalu poezji POEMAD w Madrycie (2019) z udziałem katalońskiego kontrabasisty Alberta Anguela i podczas festiwalu „Poesía en el Laurel” w La Zubii k. Granady (2025). .
Twórczość Wejście ewakuacyjne, zbiór wierszy i fotografii (Kraków, Dęby Rogalińskie 2003, ; posłowie: Łukasz Mańczyk) Lego dla ego, zbiór wierszy i fotografii (Warszawa, Bonobo 2005, ) Entre la nouvelle histoire et le nouveau roman historique: Réinventions, relectures, écritures (Paris, L’Harmattan 2007, ) Ślady opon na poduszce / Huellas de neumaticos en la almohada (Kraków, Lokator, 2016) Estrategias de la novela histórica contemporánea : pasado plural, postmemoria, pophistoria (Bern, Peter Lang, 2016) Engramy (Kraków, Lokator, 2017, ) En jaque. Poemas selectos 1999-2019 (Bogota, Domingo Atrasado, 2019) Encrucijada de cien caminos. Skrzyżowanie stu szlaków (Zaragoza, Olifante, 2019, ) / obraz / może / zawierać / (Kraków, Lokator 2023: ) / la imagen / puede / contener / (Santiago de Chile, RIL Editores 2025) صورة / ربما / تحتوي / على / [Sura rubbama tahtawi ala]; arabski przekład: Ammar Al-Shalah, red. Agnieszka Piotrowska i Subhi Musa (Ebjed for Translation, Publishing and Distribution, Babilon - Al Hilla 2025) হয়তো ছবিতে আছে [Hoyto Chobite Ache]; bengalski przekład: Srabani Gupta, wstęp: Prabal Kumar Basu (Yapanchitra, Kalkuta 2026)
Wystawy Wejście ewakuacyjne, Dekada Fotografii Krakowskiej, 2003 cross-roads, Camelot, Miesiąc Fotografii w Krakowie, 2003 Entrée de secours, Douai, 2004 w mieście, Dekada Fotografii Krakowskiej, 2004 Lieux communs na festiwalu Transphotographiques de Lille, 2005
Tłumaczenia Raúl Zurita, Zurita, tłum. M. E. Cichocka, Kraków, Lokator, 2025 (z hiszp.), Nagroda im. Wisławy Szymborskiej. Nidhi Zak/Aria Eipe, Przepowiednie pomniejszego bóstwa, tłum. M. E. Cichocka, Kraków, Lokator, 2025 (z ang.). Yolanda Castaño, Materia, tłum. M. E. Cichocka, Kraków, Lokator, 2025 (z hiszp.). Pablo Neruda, Dwadzieścia wierszy o miłości i jedna pieśń rozpaczy, tłum. M. E. Cichocka, Warszawa, Claroscuro, 2024 (z hiszp.). Manuel Iris, Descifrar lo invisible. Rozszyfrować niewidzialne, Sevilla, Editorial Ultramarina C&D, 2023 ( z hiszp.). Roland Topor, Chimeryczny lokator, tłum. M. E. Cichocka, Kraków, Lokator, 2022 (z franc.). Samantha Barendson, Korzenie. Roots. Racines, tłum. M. E. Cichocka, Gdańsk, Instytut Kultury Miejskiej, 2020 (z franc.). «Las nietas de Szymborska»: selección de poetas polacas contemporáneas”, wybór i tłum. M. E. Cichocka, Aerea. Revista Hispanoamericana de Poesía, Nr 14, Santiago de Chile, RiL Editores, 2020, str. 83-162 (na hiszp.). Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki, Quieres decir que estás solo / Chcesz powiedzieć że jesteś sam, Monterrey, Atrasalante, 2018 (na hiszp.) Olvido García Valdés, Obraz, który trwa tyle, co życie, tłum. M. E. Cichocka, Kraków, Lokator, 2018 (z hiszp.) , Poezja pionowa, Kraków, Lokator, 2018 (z hiszp.) Enrique Winter, Puste spacje (dwujęzyczna antologia), Kraków, Lokator, 2017 (z hiszp.) REPUBLICA POETICA 1.0: 111 wierszy, Kraków, Lokator, 2015 (z hiszp.) Edmundo Paz Soldán, Desencuentros, wybór 24 opowiadań; Międzynarodowy Festiwal Opowiadania, Wrocław 2014 (z hiszp.) Juan Gelman, Wiersze wybrane, tłum. C. Marrodán Casas, M.E. Cichocka, M. Kurek., M. Pawłowska, Kraków, EMG, 2013, 258 str. (z hiszp.) Pedro Calderón de la Barca, Życie to sen, przekład i adaptacja: M. E. Cichocka, reżyseria: Wojtek Klemm, Teatr Współczesny, Szczecin, premiera: 2 marca 2013 Abel Murcia, Desguace personal. Osobista rozbiórka, tłum. W. Charchalis, M.E. Cichocka, L. Engelking, C. Marrodán Casas, K. Rodowska, M. Szafrańska-Brandt, Warszawa, Czuły Barbarzyńca Press, 2012, 157 str. (z hiszp.) Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki, wiersze wybrane: La Otra. Revista de Poesía, Universidad Autónoma de Sinaloa, México; Año 3, núm. 13, octubre-diciembre 2011, str. 23-25; Posdata, Buró Blanco, Monterrey, México; Año 9, Número 1, 2011, str. 46 (z pol. na hiszp., współpraca: Abel Murcia) Ray Loriga, Najgorsze ze wszystkiego, Warszawa, Cyklady, 2006, 124 str. (z hiszp.) , Poezja pionowa & Okruchy pionowe, Kraków, Wydawnictwo Naukowe AP, 2006, 232 str. (z hiszp.). Jean Baptiste Racine, Fedra, współpraca translatorsko-dramaturgiczna: M. E. Cichocka, reżyseria: Michał Zadara, Narodowy Teatr Stary w Krakowie, premiera: 1 kwietnia 2006 (z franc.) Didier Van Cauwelaert, Objawienie, Kraków, Wydawnictwo Literackie, 2006, 201 str. (z franc.) Adam Zagajewski, „Posłowie autora / Postface d'auteur”, w Mistyka dla początkujących / Mystique pour débutants, Wydawnictwo Literackie, 2005, str. 167-169 (z pol. na franc.) Farah Pahlavi, Wspomnienia, Kraków, Wydawnictwo Literackie, 2004, 348 str. (z franc.) XAM, Charmille, Paris, Editions Au Même Titre, 1999, str. 110-117 (z franc. na hiszp. i ang.) Przypisy
Linki zewnętrzne Strona internetowa eloy.pl Notka biograficzna na www.literackie.pl Profil na stronie Stowarzyszenia Tłumaczy Literatury Profil na stronie Filologii Hiszpańskiej Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie