Żniński Batalion Obrony Narodowej (batalion ON „Żnin”) – pododdział piechoty Wojska Polskiego II RP.
Organizacja i formowanie Batalion sformowany został wiosną 1939, w składzie Chełmińskiej Brygady ON, na podstawie etatu batalionu ON typ „S”.
Jednostką administracyjną i mobilizującą dla Żnińskiego batalionu ON był 62 pułk piechoty w Bydgoszczy.
W trakcie organizacji pododdziału zakładano, że wraz z Wągrowieckim i Bydgoskim batalionem ON utworzy Kujawską Brygadę ON. Dotychczasowa 3. kompania Kcyńskiego batalionu ON stacjonująca w Żninie została włączona do Żnińskiego batalionu ON, jako 1 kompania.
Żniński batalion ON w kampanii wrześniowej W kampanii wrześniowej jednostka walczyła w składzie 26 Dywizji Piechoty, a od 10 września w składzie Zgrupowania płk. Stanisława Siudy (Poznańska Brygada ON).
1 września 1939 batalion ON „Żnin” zajmował stanowiska obronne w rejonie Żnina na głównej pozycji obronnej 26 DP, jako załoga bezpieczeństwa z dowództwem batalionu w mieście. W mieście stacjonowały, jednostki 37 pułku piechoty oraz dowództwo batalionu były bombardowane przez lotnictwo niemieckie. Z uwagi na bombardowania dowództwo przeniosło się do wsi Murczyn. Batalion zajmował stanowiska obronne na odcinku Tonowo-Żnin-Dobrylewo. Zabezpieczał też przesmyk pomiędzy jeziorami Rzędowskim i Sobierajskim. W nocy 5/6 września rozkazem dowódcy 26 DP wraz z dywizją opuścił stanowiska obronne. Stoczył drobne potyczki z niemieckimi patrolami w rejonie Barcina. Dalsze działania batalionu odbywały się w składzie zgrupowania 37 pp. 6 września wraz ze zgrupowaniem 37 pp oraz batalionem ON „Wągrowiec” osłaniał 26 DP na linii jezior Wolickiego i Chomęckiego. Od 7 września wycofywał się po trasie Jadowniki-Janikowo-Kruszwica.
Od 12 września batalion wyszedł ze składu 26 DP i wszedł w skład Zgrupowania Obrony Narodowej płk. Stanisława Siudy, które weszło w skład Armii „Pomorze”. Bezpośrednio batalion podlegał dowódcy improwizowanego pułku ON mjr. Marianowi Kwiatkowskiemu. Od 12 września pułk mjr. Kwiatkowskiego stanowił odwód płk. Siudy i przeszło w rejon Kłodawy, w pobliżu miejsca postoju dowództwa zgrupowania ON. Zadaniem pułku była stała gotowość do wykonania przeciwuderzenia z rejonu Izbicy w kierunku północno-wschodnim. Zadaniem całego zgrupowania była osłona głównych sił obu armii prowadzących natarcie w kierunku południowym.
Nocą 12/13 września zgrupowanie ON zostało przegrupowane na nowe rubieże obrony. Batalion ON „Żnin” w składzie pułku mjr. Kwiatkowskiego zajął stanowiska na linii kolejki wąskotorowej Rybno od północnego skraju lasu Przedecza, las Rogoźno, po szosę Chrustowo-Chodecz. Pułk miał styczność z oddziałami nieprzyjaciela. Nocą 13/14 września nastąpiło dalsze przegrupowanie pułku, pułk mjr. Kwiatkowskiego stanął na postój jako odwód dowódcy zgrupowania ON płk. Siudy w rejonie lasów na północny wschód od folwarku Muchnice. Wieczorem 15 września wraz z całym zgrupowaniem batalion wycofał się na linię obrony Oporów-Żychlin-Dobrzelin, gdzie opóźniał oddziały niemieckie postępujące za batalionem. Stoczył tam walkę obronną z oddziałami niemieckimi. Poległ tam ppor. Henryk Lisiak, a wielu żołnierzy odniosło rany. W nocy 16/17 września nastąpiło dalsze przegrupowanie na rubież Lwówek-Luszyn. Batalion dotarł do rejonu Bud Starych, gdzie po wyczerpaniu amunicji większość batalionu dostała się do niemieckiej niewoli. Nieliczni przedarli się do Puszczy Kampinoskiej i Warszawy.
Obsada personalna i organizacja batalionu
Obsada personalna batalionu obsada dowództwa batalionu i pododdziałów: dowódca – mjr Stanisław Wultański adiutant - ppor. rez. Stanisław Kuczkowski dowódca oddziału (plutonu łączności) - NN dowódca plutonu ppanc. - NN dowódca plutonu broni towarzyszącej - NN dowódca drużyny pionierów - NN dowódca 1 kompanii km „Żnin” – por. Julian Soleżyński dowódca I plutonu strzeleckiego – ppor. rez. Henryk Kazimierz Lisiak dowódca II plutonu strzeleckiego – ppor. rez. Marian Edward Ratajski dowódca I plutonu km – ppor. rez. Stanisław Kuczkowski dowódca II plutonu km – ppor. rez. Alfons Joachimowski szef kompanii – st. sierż. Marciniak dowódca 2 kompanii km „Rogowo” – por. rez. kontr. Czesław Pluciński dowódca I plutonu strzeleckiego – NN dowódca II plutonu strzeleckiego - ppor. rez. Leon Śniegocki dowódca I plutonu km – ppor. rez. Władysław Kokocha dowódca II plutonu km - NN sierżant szef - NN dowódca 3 kompanii km „Janowiec” – kpt. Jan Mikołajczak dowódca I plutonu strzeleckiego – ppor. rez. Walter August Wojciech Kurek dowódca II plutonu – ppor. rez. Henryk Woźniak dowódca plutonu - ppor. rez. Bronisław Samulski dowódca plutonu - plut. pchor. rez. Marian Gabriel Grobelny (prawdopodobnie) sierżant szef - NN
Organizacja batalionu Batalion sformowany jako typu „S” odpowiadał w uproszczeniu częściowo organizacji batalionu karabinów maszynowych i broni towarzyszącej wojska regularnego. Był najsilniejszym typem batalionu formowanym w strukturach ON. Przewidziany był do obrony umocnionego odcinka obrony w oparciu o fortyfikacje stałe lub polowe. Powinien etatowo liczyć: 4 oficerów zawodowych, 16 oficerów rezerwy, 9 podoficerów zawodowych 129 podoficerów rezerwy 386 szeregowców rezerwy. łącznie 545 żołnierzy. Etatowo przewidziano uzbrojenie: 50 pistoletów,264 karabinki, 186 karabinów, 18 ckm, 2 moździerze i 3 armaty ppanc..
Organizacja batalionu przewidywała:
dowódca batalionu poczet dowódcy batalionu drużyna gospodarcza oddział (pluton) łączności drużyna pionierów, pluton broni towarzyszącej pluton przeciwpancerny trzy kompanie karabinów maszynowych w składzie: dowódca kompanii poczet dowódcy kompanii drużyna gospodarcza dwa plutony strzeleckie dwa plutony karabinów maszynowych. Uzbrojenie (faktyczne) 18 ciężkich karabinów maszynowych 3 działka ppanc. 37 mm 2 moździerze 81 mm 186 karabinów 264 karabinki 50 pistoletów 10 rakietnic, prawdopodobnie też po mobilizacji do każdej kompanii dodano po 4 rkm wz. 15 Chauchat (po 2 na pluton strzelecki).
Przypisy
Bibliografia
Żnin, Batalion ON Kategoria:Polskie jednostki obrony narodowej utworzone w 1939 Żnin, Batalion ON Kategoria:Historia Żnina