Jiří Menzel (ur. 23 lutego 1938 w Pradze, zm. 5 września 2020 tamże) – czeski reżyser, scenarzysta i aktor filmowy, laureat Oscara. W 1962 roku ukończył studia na Wydziale Filmowym i Telewizyjnym praskiej Akademii Sztuk Muzycznych.
Życiorys Zaczął kręcić filmy w połowie lat 60. XX wieku. Jego filmy często dotykając ważnych tematów, są jednocześnie poetyczne i dowcipne. Na początku kariery zdobył Oscara za film Pociągi pod specjalnym nadzorem (Ostře sledované vlaky, 1966) według minipowieści pod tym samym tytułem czeskiego pisarza Bohumila Hrabala. Jeden z czołowych twórców tzw. nowego kina czeskiego.
Przewodniczył jury konkursu głównego na 49. MFF w Wenecji (1992). Zasiadał w jury Złotej Kamery na 50. MFF w Cannes (1997). W 1996 otrzymał Czeskiego Lwa za długoletni wkład do tamtejszej kinematografii oraz został odznaczony Medalem Za Zasługi I stopnia.
Filmografia Reżyser Umřel nám pan Foerster, 1963 – Zmarł nam pan Foerster Zločin v dívčí škole, 1965 – Zbrodnia w żeńskiej szkole Perličky na dně, 1965 – Perełki na dnie Smrt pana Baltazára, 1965 – Śmierć pana Baltazara Ostře sledované vlaky, 1966 – Pociągi pod specjalnym nadzorem, według Bohumila Hrabala Rozmarné léto, 1967 – Kapryśne lato, według Vladislava Vančury Zločin v šantánu, 1968 – Zbrodnia w nocnym klubie, według Josefa Škvoreckiego Skřivánci na niti, 1969 (premiera 1990) – Skowronki na uwięzi, według Bohumila Hrabala Kdo hledá zlaté dno, 1974 – Kto szuka złotego dna Na samotě u lesa, 1976 – Na skraju lasu, według Zdeňka Svěráka i Ladislava Smoljaka Báječní muži s klikou, 1978 – Cudowni mężczyźni z korbką Postřižiny, 1981 – Postrzyżyny, według Bohumila Hrabala Slavnosti sněženek, 1983 – Święto przebiśniegu, według Bohumila Hrabala Vesničko má, středisková, 1985 – Wsi moja sielska, anielska, według Zdeňka Svěráka, nominacja do Oscara Konec starých časů, 1989 – Koniec starych czasów, według Vladislava Vančury Audience, 1990 (TV) – Audiencja, według Václava Havla Žebrácká opera, 1991, według Václava Havla Život a neobyčejná dobrodružství vojína Ivana Čonkina, 1993, według Włodzimierza Wojnowicza Ten Minutes Older: The Cello (Dalších deset minut II), 2002 – 10 minut później: Wiolonczela One Moment, 2002 – Chwila Obsluhoval jsem anglického krále, 2006 – Obsługiwałem angielskiego króla, według Bohumila Hrabala Donšajni – 2013
Scenarzysta Umřel nám pan Foerster, 1963 – Zmarł nam pan Foerster Zločin v dívčí škole, 1965 – Zbrodnia w żeńskiej szkole Smrt pana Baltazára, 1965 – Śmierć pana Baltazara Ostře sledované vlaky, 1966 – Pociągi pod specjalnym nadzorem, według Bohumila Hrabala Rozmarné léto, 1967 – Kapryśne lato, według Vladislava Vančury Skřivánci na niti, 1969 (premiera 1990) – Skowronki na uwięzi, według Bohumila Hrabala Kdo hledá zlaté dno, 1974 – Kto szuka złotego dna Báječní muži s klikou, 1978 – Cudowni mężczyźni z korbką Postřižiny, 1981 – Postrzyżyny, według Bohumila Hrabala Slavnosti sněženek, 1983 – Święto przebiśniegu, według Bohumila Hrabala Konec starých časů, 1989 – Koniec starych czasów, według Vladislava Vančury Žebrácká opera, 1991, według Václava Havla One Moment, 2002 – Chwila Obsluhoval jsem anglického krále, 2006 – Obsługiwałem angielskiego króla, według Bohumila Hrabala
Aktor Smrt pana Baltazára, 1965 – Śmierć pana Baltazara Ostře sledované vlaky, 1966 – Pociągi pod specjalnym nadzorem Rozmarné léto, 1967 – Kapryśne lato Skřivánci na niti, 1969 (premiera 1990) – Skowronki na uwięzi Báječní muži s klikou, 1978 – Cudowni mężczyźni z korbką Srdečný pozdrav ze zeměkoule, 1983 – Serdeczne pozdrowienia z Ziemi Utekajme, už ide!, 1987 – Uciekajmy, nadchodzi! Das lange Gespräch mit dem Vogel, 1992 – Długa rozmowa z ptakiem La Petite apocalypse, 1993 – Mała apokalipsa (film) Vsichni moji blizci, 1999 – Wszyscy moi bliscy Operacja Dunaj, 2009 Zamknięte drzwi, 2012
Nagrody Nagroda Akademii Filmowej Najlepszy film nieanglojęzyczny: 1967: Pociągi pod specjalnym nadzorem
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Absolwenci Akademii Sztuk Scenicznych w Pradze Kategoria:Czescy aktorzy filmowi Kategoria:Czescy reżyserzy filmowi Kategoria:Czescy scenarzyści XX wieku Kategoria:Czescy scenarzyści XXI wieku Kategoria:Reżyserzy filmów nagrodzonych Oscarem dla najlepszego filmu międzynarodowego Kategoria:Odznaczeni Medalem Za Zasługi Kategoria:Laureaci Czeskiego Lwa Kategoria:Ludzie urodzeni w Pradze Kategoria:Urodzeni w 1938 Kategoria:Zmarli w 2020