thumb|Julian Nowak, pastel Stanisława Wyspiańskiego 1904 thumb|Tablica w murze Katedry Mikrobiologii Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie|alt= thumb|Grobowiec Juliana Nowaka na cmentarzu Rakowickim w Krakowie Julian Ignacy Nowak (ur. 10 marca 1865 w Okocimiu, zm. 7 listopada 1946 w Krakowie) – polski polityk, premier, lekarz i lekarz weterynarii, mikrobiolog, założyciel Unii Narodowo-Państwowej w 1922 rokuDeklaracja programowa. [Inc.:] Polska jako naród ani na chwilę nie przestawała istnieć [...]: 28 czerwca 1922 r. / [Unia Narodowo-Państwowa]., zastępca członka Wydziału Stronnictwa Prawicy Narodowej w 1910 rokuTrzecie walne zgromadzenie Stronnictwa Prawicy Narodowej: odbyte w dniu 7 maja 1910 roku w sali Rady powiatowej w Krakowie / Stronnictwo Prawicy Narodowej, Kraków 1910, s. 34..

Życiorys Julian Ignacy Nowak urodził się 10 marca 1865 r. w Okocimiu, pow. brzeskim, w Galicji, w Cesarstwie AustriackimLisiewicz, J. Sałkowski, A. Urbanowicz, Nowak Julian Ignacy, [w:] Polski Słownik Biograficzny, T. XXIII, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk 1978, s. 265.. Rodzicami Juliana byli: Kazimierz (zm. 1922), właściciel gospodarstwa rolnego o powierzchni kilkudziesięciu morgów, które odziedziczył po swoim ojcu Macieju. Matką natomiast była Teodozja z domu Siewakowska (1838–1914). Pochodziła ona z drobnoziemiańskiej rodziny, która wywodziła się z Królestwa Kongresowego, lecz Teodozja urodziła się w MałopolsceW. Dzwonkowski, Julian Nowak, [w:] Parlament Rzeczypospolitej Polskiej 1919–1927, red. H. Mościcki, W. Dzwonkowski, Warszawa 1928, s. 204.. Julian był najstarszym z dziesięciorga dzieci Kazimierza i TeodozjiJ. Lisiewicz, J. Sałkowski, A. Urbanowicz, Nowak Julian Ignacy, [w:] Polski Słownik Biograficzny, T. XXIII, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk 1978, s. 265..

W latach 1886–1893 studiował medycynę na UJ, uzyskując tytuł doktora. W 1896 uzyskał habilitację z anatomii patologicznej. Od 1899 piastował stanowisko profesora nadzwyczajnego Uniwersytetu Jagiellońskiego, a od 1906 profesora zwyczajnego. W 1912 uzyskał doktorat z medycyny weterynaryjnej na Akademii Medycyny Weterynaryjnej we Lwowie. W latach 1911–1912 był dziekanem Wydziału Lekarskiego, a w latach 1921–1922 był rektorem UJ.

Działał w stowarzyszeniach zawodowych. Był prezesem krakowskiego Towarzystwa LekarskiegoZ krakowskiego Towarzystwa lekarskiego Kurier Lwowski 1903 nr 350 s. 4.. Przyczynił się do budowy siedziby Towarzystwa – Domu Lekarskiego. Od 1931 był członkiem PAU.

W 1905 wszedł z listy „Czasu” do Rady Miejskiej Krakowa, w której pozostawał do 1935. Od 9 do 22 listopada 1914 pełnił funkcję komisarza rządowego dla Krakowa, a od grudnia 1914 do 1916 roku był pierwszym zastępcą prezydenta miasta Krakowa. Od 1903 działał w Krakowskim Towarzystwie Rolniczym, którego w latach 1921–1927 był wiceprezesem. Zastępca kierownika Oddziału Dochodowego Departamentu Skarbowego Sekcji Zachodniej Naczelnego Komitetu Narodowego w 1914 rokuDziennik Obwieszczeń Naczelnego Komitetu Narodowego. Sekcya Zachodnia, Kraków 24 sierpnia 1914 roku, rok I, nr 1, s. 4.. Był członkiem Stronnictwa Prawicy Narodowej.

W 1922 (od 31 lipca do 14 grudnia) był premierem pozaparlamentarnego gabinetu, a także od 31 lipca do 21 sierpnia tegoż roku ministrem Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. 11 grudnia 1922 wbrew protokołowi odmówił towarzyszenia w powozie Gabrielowi Narutowiczowi w drodze na jego zaprzysiężenie do Sejmu.

Sympatyzował z PSL „Piast” (nie zrywając jednocześnie kontaktów z konserwatystami krakowskimi), które w latach 1922–1927 reprezentował w Senacie RP. Zasiadał w senackiej komisji ds. Oświaty i Kultury.

Jako naukowiec zajmował się badaniem organizmów i chorób zakaźnych. Wydał m.in. „Atlas Mikrobiologiczny” (był autorem ponad 50 publikacji).

Miał dwie córki: Wandę i Krystynę. Został pochowany na cmentarzu Rakowickim, w pasie 15, płn.

Ordery i odznaczenia Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (11 listopada 1936) „za wybitne zasługi na polu nauki i wychowywania młodzieży w duchu patriotycznym położone w latach 1905–1918”. Order Korony Żelaznej III klasy (1914, Austro-Węgry)

Upamiętnienie Tablicę poświęconą pamięci tego wybitnego naukowca odsłonięto 28 marca 2016 przy ul. Czystej 18 w Krakowie. Wmurowano ją w ścianę kamienicy, w której 100 lat temu z inicjatywy prof. Juliana Nowaka otwarto Instytut Weterynarii i Medycyny Doświadczalnej Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz Zakład Produkcji Surowic i Szczepionek Weterynaryjnych. Fundatorem tablicy jest Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Okocimskiej.

Julian Nowak w filmie Julian Nowak to jeden z głównych bohaterów filmu Śmierć prezydenta w reżyserii Jerzego Kawalerowicza. Jego rolę grał Czesław Byszewski.

Przypisy

Bibliografia „Kto był kim w II Rzeczypospolitej”, pod red. prof. Jacka. M. Majchrowskiego. Warszawa 1994. „Poczet sołtysów, wójtów, burmistrzów i prezydentów Krakowa”; Kraków 2010; s. 791

Linki zewnętrzne Portret Juliana Nowaka autorstwa Stanisława Wyspiańskiego z 1904 [dostęp 2014-01-09] Publikacje Juliana Nowaka w serwisie Polona

Kategoria:Absolwenci Akademii Medycyny Weterynaryjnej we Lwowie Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu Jagiellońskiego (okres zaborów) Kategoria:Członkowie Polskiej Akademii Umiejętności Kategoria:Politycy Stronnictwa Prawicy Narodowej Kategoria:Polscy lekarze weterynarii Kategoria:Ministrowie II Rzeczypospolitej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Pochowani na cmentarzu Rakowickim Kategoria:Polscy mikrobiolodzy Kategoria:Ministrowie wyznań religijnych i oświecenia publicznego Kategoria:Politycy Unii Narodowo-Państwowej Kategoria:Premierzy II Rzeczypospolitej Kategoria:Rektorzy Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Senatorowie I kadencji (1922–1927) Kategoria:Radni Krakowa (zabór austriacki) Kategoria:Radni Krakowa (II Rzeczpospolita) Kategoria:Urodzeni w 1865 Kategoria:Urzędnicy Naczelnego Komitetu Narodowego (sekcja zachodnia) Kategoria:Zmarli w 1946 Kategoria:Biografie kanonu polskiej Wikipedii Kategoria:Ludzie urodzeni w Okocimiu