Emil Jannings, właśc. Theodor Friedrich Emil Janenz (ur. 23 lipca 1884 w Rorschach, zm. 2 stycznia 1950 w Strobl) – niemiecki aktor teatralny i filmowy, jedna z największych gwiazd kina niemieckiego. Jako pierwszy w historii odebrał statuetkę Oscara dla najlepszego aktora (1927/1928) za role w filmach Niepotrzebny człowiek (1927 r.) i Ostatni rozkaz (1928 r.).
Życiorys Urodził się w szwajcarskim Rorschach; jego matka Margarethe była Niemką, a ojciec Emil Janenz – Amerykaninem. Karierę rozpoczynał jako aktor teatralny, na ekranie debiutował w 1914 r. Występował w kilkudziesięciu produkcjach niemieckich kina niemego, m.in. w filmach Ernsta Lubitscha. Przejściowo działał też w Hollywood, gdzie nakręcił kilka filmów w latach 1927–1929. Upowszechnienie filmu dźwiękowego zmusiło go (ze względu na niemiecki akcent) do powrotu do Europy. Wraz z Marleną Dietrich zagrał w filmie Błękitny anioł, filmowanym równocześnie w wersji angielsko- i niemieckojęzycznej. Uczestniczył w kilku pronazistowskich produkcjach, zyskując m.in. sympatię Josepha Goebbelsa. Związki z hitleryzmem przyczyniły się jednak do przedwczesnego zakończenia jego kariery – po wojnie ukarano go zakazem występowania w filmach. Resztę życia spędził w swym gospodarstwie w Austrii, gdzie zmarł 2 stycznia 1950 z powodu nowotworu wątroby.
Filmografia thumb|Z ministrem J. Goebbelsem (1938 r.) Wybrane filmy fabularne długo- i krótkometrażowe, w których występował Emil Jannings 1914: Im Schützengraben 1916 Pani Ewa/Arme Eva – jako mąż, fabrykant Der Morphinist Aus Mangel an Beweisen – jako dr Langer Passionels Tagebuch Im Angesicht des Toten – jako Paul Werner Die Bettlerin von St. Marien – jako baron Gelsburg Das Leben ein Traum – jako kusiciel 1917 Pawilon X cytadeli Unheilbar Stein unter Steinen (krótkometrażowy) – jako Göttlingk, czarny charakter Die Ehe der Luise Rohrbach – jako Wilhelm Rohrbach Nächte des Grauens Hoheit Radieschen (krótkometrażowy) Wenn vier dasselbe tun (krótkometrażowy) – jako Segetoff Gesühnte Schuld (krótkometrażowy) – jako Harold Hilbrich Der Ring der Giuditta Foscari Das fidele Gefängnis – jako Quabbe, der Gaoler Frau Eva Lulu – jako Alfredo, klaun Die Seeschlacht Das Geschäft – jako S. H. Haßler 1918 Oczy mumii Ma – jako Arab Radu Nach zwanzig Jahren (krótkometrażowy) – jako Horst Lundin/"Korn" Keimendes Leben, Teil 1 – jako James Fraenkel, makler giełdowy/John Smith, amerykański inżynier Fuhrmann Henschel 1919 Der Mann der Tat – jako Jan Miller Die Tochter des Mehemed – jako Vaco Juan Riberda, właściciel fabryki Vendetta - Zemsta krwi – jako Tomasso Madame DuBarry – jako król Ludwik XV Rose Bernd – jako Arthur Streckmann Keimendes Leben, Teil 2 – jako James Fraenkel, makler giełdowy/John Smith, amerykański inżynier 1920 Córki Kohlhiesela – jako Peter Xaver Das große Licht – jako Lorenz Ferleitner Algol – Tragödie der Macht – jako Robert Herne Der Schädel der Pharaonentochter – jako egipski faraon Osorcon Anna Boleyn – jako król Henryk VIII Colombine – jako Carlo 1921 Bracia Karamazow – jako Dymitr Karamazow Der Stier von Olivera – jako gen. François Guillaume Danton – jako Danton Der Schwur des Peter Hergatz Die Ratten – jako Bruno 1922 Otello – jako Otello Piotr Wielki – jako car Piotr Żona faraona – jako egipski faraon Amenes 1923 Tragödie der Liebe – jako Ombrade Die Gräfin von Paris – jako Ombrade Alles für Geld – jako S. I. Rupp 1924 Quo vadis? – jako Neron Portier z hotelu Atlantic – jako portier hotelowy Gabinet figur woskowych – jako Harun al Raschid Nju – Eine unverstandene Frau – jako mąż 1925 Varieté – jako Huller, szef Świętoszek – jako Tartüff 1926 Faust – jako Mefistofeles Liebe macht blind – jako on sam 1927: Niepotrzebny człowiek – jako August Schiller 1928 Ostatni rozkaz – jako gen. Dołgorucki/wlk. ks. Sergiusz Aleksander Ulica grzechu – jako Basher Bill Patriota – jako car Paweł I Sins of the Fathers – jako Wilhelm Spengler 1929 Betrayal – jako Poldi Moser Du sollst nicht töten – jako Harold Hilbrich 1930 Błękitny anioł – jako prof. Immanuel Rath Liebling der Götter – jako Albert Winkelmann 1932: Burza – jako Gustav Bumke 1933 Przygody króla Pausole/The Merry Monarch – jako król Pausole 365 żon króla Pausole – jako król Pausole 1934: Czarny wieloryb – jako Peter Petersen 1935: Stary i młody król – jako król Fryderyk Wilhelm I 1936: Traumulus – jako dyrektor, prof. Niemeyer 1937 Władca – jako Matthias Clausen Der zerbrochene Krug – jako Adam/Dorfrichter 1939 Robert Koch – jako dr Robert Koch Der Trichter. (Nr. III) – film krótkometrażowy Der letzte Appell 1941: Wujaszek Krüger – jako Paul Krüger 1942: Dymisja – jako kanclerz Bismarck 1943: Altes Herz wird wieder jung – jako Friedrich Wilhelm Hoffmann, dyrektor fabryki 1945: Gdzie jest pan Belling? [nieukończony] – jako Eberhard Belling, prezes firmy
Nagrody 1929: Nagroda Akademii Filmowej w kategorii Najlepszy aktor pierwszoplanowy za rolę w filmach Niepotrzebny człowiek (1927 r.) i Ostatni rozkaz (1928 r.). 1938: Puchar Volpiego dla najlepszego aktora za rolę w filmie Władca (1937 r.). 1960: Gwiazda na Hollywood Walk of Fame przy 1630 Vine Street za doniosły wkład w rozwój kinematografii.
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Aktorzy kina niemego Kategoria:Niemieccy aktorzy filmowi Kategoria:Niemieccy aktorzy teatralni Kategoria:Nazistowscy propagandyści Kategoria:Laureaci Oscara dla najlepszego aktora pierwszoplanowego Kategoria:Laureaci Pucharu Volpiego dla najlepszego aktora Kategoria:Urodzeni w 1884 Kategoria:Zmarli na raka wątroby Kategoria:Zmarli w 1950