Osocze krwi (plazma) – zasadniczy płynny składnik krwi, w którym są zawieszone elementy morfotyczne (komórkowe). Stanowi ok. 55% objętości krwi. Osocze uzyskuje się z krwi pobranej po odwirowaniu elementów morfotycznych lub za pomocą zabiegu plazmaferezy Gdy dojdzie do krzepnięcia osocza, wydziela się skrzep, a pozostały płyn to surowica.
Nazwę plazma wprowadził czeski fizjolog Jan Evangelista Purkyně; pochodzi ona od późnołacińskiego słowa plasma, a ono od starogreckiego πλάσμα plasma „kształt, odlew, obraz”.
Właściwości Osocze krwi jest płynem składającym się przede wszystkim z wody, transportującym cząsteczki niezbędne komórkom (elektrolity, białka, składniki odżywcze), ale również produkty ich przemiany materii. Z powodu zdolności krzepnięcia odgrywa podstawową rolę w hemostazie. Białka osocza pełnią różne funkcje: odpowiadają za równowagę kwasowo-zasadową, ciśnienie onkotyczne, lepkość osocza, obronę organizmu, a w przypadku głodu są źródłem aminokwasów dla komórek. Osocze ma na ogół zabarwienie słomkowe, ale może przybierać także inne barwy w zależności od stanu fizjologicznego organizmu i spożytych pokarmów, np.: zielony – u kobiet stosujących antykoncepcję hormonalną, brązowy – w przypadku chorób wątroby, żółta – w przypadku spożycia dużej ilości tłuszczu.
Skład osocza człowieka: 90–92% – woda 6–8% – białka albuminy (ok. 58% białek osocza) globuliny (ok. 37% białek osocza) globuliny α1 globuliny α2 globuliny β globuliny γ fibrynogen (ok. 4% białek osocza) inne białka krzepnięcia krwi białka regulatorowe białka dopełniacza inne substancje rozpuszczone lipoproteiny: chylomikrony, HDL, IDL, LDL, VLDL jony wapnia, sodu, potasu, żelaza, wodoru, chlorkowe, wodorowęglanowe gazy oddechowe składniki odżywcze (glukoza, cholesterol, aminokwasy, witaminy, kwasy tłuszczowe) zbędne produkty metabolizmu (np. mocznik, kwas mlekowy, kreatynina, bilirubina, amoniak).
W medycynie osocze jest stosowane jako jeden z preparatów krwiopochodnych, np.: świeżo mrożone osocze osocze bogatopłytkowe
Zobacz też białka ostrej fazy limfa (chłonka) buforowe układy krwi
Przypisy
Kategoria:Hematologia Kategoria:Preparaty krwiopochodne