thumb|Piasek kwarcowy na plaży thumb|Ziarna kwarcowe piasku widziane w obrazie BSE skaningowego mikroskopu elektronowego thumb|Czarny piasek wulkaniczny (w zbliżeniu) thumb|Występowanie piasku w Polsce Piasek – luźna skała osadowa złożona z niezwiązanych spoiwem klastów (okruchów) o średnicy od 0,05W geologii podstawowej, geotechnice i gruntoznawstwie według nadal jeszcze niekiedy stosowanych norm krajowych PN-B-02480:1986, PN-B-02481:1998 i PN-B-03020:1981 oraz w gleboznawstwie. lub 0,063W geotechnice według norm europejskich PN-EN ISO 14688-1. do 2 mm, w zależności od przyjętej klasyfikacji. Piasek mogą tworzyć ziarna mineralne (najczęściej kwarc, rzadziej skalenie, miki, kalcyt i inne), małe fragmenty skał lub mikroskamieniałości. Gęstość ziaren piasku kwarcowego wynosi około 2,62-2,65 g/cm³.

Piaski są najczęściej występującą luźną skałą osadową. Jego złoża znajdują się na znacznym obszarze Polski. Wraz z innymi składnikami tworzy gleby. Pod wpływem oddziaływania wody i wiatru piasek tworzy formy akumulacyjne takie jak wydmy, wały piaszczyste, rewy, odsypy boczne, łachy, zmarszczki, antydiuny, fale piaszczyste, wstęgi piaszczyste i inne. Pod wpływem procesów diagenezy i lityfikacji piasek może przejść w skałę osadową zwięzłą, nazywaną piaskowcem, a w przypadku piasków kwarcowych następnie wskutek metamorfizmu w kwarcyt.

Piasek do celów gospodarczych wydobywany jest metodą odkrywkową w kopalniach zwanych piaskowniami (i żwirowniami), jest również pozyskiwany przy pogłębianiu rzek, kanałów żeglugowych na obszarach jezior i mórz itp.

Wykorzystywany jest m.in. do wyrobu szkła, a w budownictwie jako składnik betonu, zapraw murarskich, tynków.

Typy piasku Pod względem składu mineralnego wyróżnia się piaski: kwarcowe (główny składnik: kwarc – SiO2) (najpowszechniejsze ze względu na stosunkowo dużą odporność chemiczną i fizyczną kwarcu) wapienne lub węglanowe (główny składnik: kalcyt, rzadziej aragonit – minerały CaCO3) polimineralne (różne minerały, np. produkty wietrzenia innych skał) wulkaniczne (główny składnik: pyły i popioły wulkaniczne, okruchy szkliwa) Oprócz tego, w piaskach znajdować się mogą domieszki miki (łyszczyków), chlorytów, glaukonitu, węgla, substancji humusowych itp.

Pod względem składu granulometrycznego wyróżnia się piaski: w gleboznawstwie: luźne, słabogliniaste, gliniaste; w geotechnice i gruntoznawstwie: według Polskich Norm: grube, średnie, drobne i pylaste w ramach gruntów niespoistych (sypkich) i piaski gliniaste w ramach gruntów spoistych; według norm europejskich: grube, średnie i drobne (z możliwym dalszym uszczegółowieniem).

Kształt ziaren piasku (głównie kwarcu) pozwala rozpoznać środowisko przyrodnicze i środowisko transportu, w którym był on przemieszczany do momentu jego depozycji.

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Skały okruchowe Kategoria:Zanieczyszczenia atmosferyczne Kategoria:Surowce mineralne