thumb|Budynek I Gimnazjum Męskiego im. gen. Sowińskiego przy ul. Młynarskiej 2 thumb|Budynek Państwowego Gimnazjum im. Stefana Batorego przy ul. Myśliwieckiej 6 thumb|Gmach Muzeum Narodowego w Warszawie thumb|Grobowiec Tołwińskich na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie w Warszawie Jan Tadeusz Tołwiński (ur. w Odessie, zm. 13 stycznia 1951 w Warszawie) – polski architekt, przedstawiciel neobaroku i modernizmu, urbanista, historyk i teoretyk urbanistyki, profesor Politechniki Warszawskiej; autor planów regulacyjnych Warszawy (1916), planu odbudowy Kalisza (1916), projektu gmachu Muzeum Narodowego w Warszawie (1924), przewodniczący Wydziału Konserwatorskiego Towarzystwa Opieki nad Zabytkami Przeszłości.
Życiorys Był synem architekta Mikołaja Tołwińskiego i Jadwigi Władysławy Brzozowskiej, córki Feliksa Brzozowskiego. Po uzyskaniu matury w 1905, rozpoczął studia na Wydziale Architektury Politechniki w Karlsruhe, ze specjalizacją urbanistyka, które ukończył w 1910. W celach naukowych zwiedzał Włochy, Francję, Rosję, Niemcy i Stany Zjednoczone. W 1912 roku opublikował swój pierwszy artykuł w „Przeglądzie Technicznym”. Od 1913, po zdaniu egzaminu w Instytucie Inżynierów Cywilnych w Petersburgu, rozpoczął praktykę architektoniczną w Warszawie.
W 1915 był jednym z organizatorów Politechniki Warszawskiej (PW) i członkiem Towarzystwa Opieki nad Zabytkami Przeszłości. Z dniem 1 października 1920 został mianowany profesorem nadzwyczajnym, a 9 maja 1934 profesorem zwyczajnym. Od 1935 profesor Politechniki Warszawskiej na Wydziale Architektury, w latach 1937–1938 dziekan tego wydziału. Należał do Polskiej Korporacji Akademickiej Związek Akademików Gdańskich Wisła.
Był członkiem Rady SARP. W marcu 1937 Zarząd Główny SARP wydał oświadczenie w sprawie antysemickich zajść na wyższych uczelniach, w tym zwłaszcza na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej, w którym wskazywał na bierność władz wydziału wobec ataków fizycznych na studentów żydowskich. 5 kwietnia 1937 zrzekł się uczestnictwa w Radzie i w stowarzyszeniu w proteście przeciwko temu oświadczeniu Zarządu. Wycofał swoją rezygnację po tym jak nadzwyczajny walny zjazd delegatów SARP odwołał Zarząd Główny i powołał nowe władze.
W czasie okupacji niemieckiej, 30 października 1942 roku, został aresztowany przez Gestapo i osadzony na Pawiaku. Został jednak wykupiony przez rodzinę i zwolniony z więzienia. W 1943 roku, po aresztowaniu i rozstrzelaniu przez Niemców Stefana Bryły, Rada Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej na tajnym posiedzeniu powierzyła mu ponownie funkcję dziekana.
W 1945 podjął pracę w Biurze Odbudowy Stolicy. W 1947 otrzymał tytuł doctora honoris causa PW
Został pochowany na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kw. 217–VI–1/3).
Ważniejsze prace zespół budynków Szkoły Tramwajowej przy ul. Młynarskiej 2 w Warszawie, a obecnie III Liceum Ogólnokształcącego im. gen. Sowińskiego przy ul. Rogalińskiej 2 (1912) projekt osady mieszkaniowej – miasta-ogrodu Ząbki (1912) projekt osady mieszkaniowej – miasta-ogrodu Podkowa Leśna (1916) projekt przebudowy północnej dzielnicy Warszawy – miasta-ogrodu Młociny (1916) i Żoliborza Oficerskiego (1921–1923) projekty willi dla spółdzielni mieszkaniowej Sadyba (1925) projekt odbudowy Teatru Rozmaitości (1919) plan regulacji Targówka i Florentynowa (1919) projekt osady letniskowej – miasta-ogrodu Kamienna Góra (1922–1924) Państwowe Gimnazjum im. Stefana Batorego przy ul. Myśliwieckiej 6 w Warszawie (1922–1923) regulacja i rozbudowa Kalisza, Ciechocinka i Lwowa Muzeum Narodowe w Warszawie Café de Varsovie przy ul. Nowy Świat 5 (z Franciszkiem Polkowskim) projekt wiaduktu linii średnicowej w Warszawie projekt gmachu Polskiej Poczty i Telegrafu w Warszawie (niezrealizowany) projekt Dworca Centralnego (III nagroda w konkursie – niezrealizowany)
Publikacje Urbanistyka (t. I—II: 1934–1937; t. III: 1963)
Odznaczenia Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1938)10 listopada 1938 „za zasługi na polu pracy naukowej”
Przypisy
Bibliografia Stanisław Łoza, Architekci i Budowniczowie w Polsce, Warszawa 1954. VI Lista członków Związku Filistrów Korporacji „ZAG Wisła”, 1935.
Linki zewnętrzne Urbanistyka Tom 1 (1939) tekst dostępny w Pomorskiej Bibliotece Cyfrowej w formacie DjVu
Kategoria:Architekci związani z Kaliszem Kategoria:Architekci związani z Warszawą Kategoria:Doktorzy honoris causa Politechniki Warszawskiej Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Ludzie urodzeni w Odessie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polscy architekci Kategoria:Polscy korporanci Kategoria:Polscy urbaniści Kategoria:Urodzeni w 1887 Kategoria:Więźniowie Pawiaka (okupacja niemiecka) Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej Kategoria:Zmarli w 1951 Kategoria:Ludzie związani z Gimnazjum i Liceum im. Stefana Batorego w Warszawie Kategoria:Absolwenci Instytutu Inżynierów Cywilnych cesarza Mikołaja I