Spółgłoska nosowa podniebienna – rodzaj dźwięku spółgłoskowego występujący w językach naturalnych. W międzynarodowej transkrypcji fonetycznej IPA oznaczanej symbolem: [].
Artykulacja Opis W czasie artykulacji podstawowego wariantu []: modulowany jest prąd powietrza wydychanego z płuc, czyli jest to spółgłoska płucna egresywna Mimo iż dochodzi do zablokowania przepływu powietrza przez tor ustny jamę ustną, podniebienie miękkie jest opuszczone i powietrze uchodzi przez nos – jest to spółgłoska nosowa prąd powietrza w jamie ustnej przepływa ponad całym językiem lub przynajmniej powietrze uchodzi wzdłuż środkowej linii języka – jest to spółgłoska środkowa tylna część języka dotyka podniebienia twardego – jest to spółgłoska podniebienna wiązadła głosowe periodycznie drgają, spółgłoska ta jest dźwięczna
Warianty Opisanej powyżej artykulacji może towarzyszyć dodatkowo: przewężenie w gardle, mowa wtedy o spółgłosce faryngalizowanej: [] wzniesienie tylnej części grzbietu języka w kierunku podniebienia tylnego, mowa wtedy o spółgłosce welaryzowanej: [] zaokrąglenie warg, mowa wtedy o labializowanej spółgłosce []
Między innymi w języku polskim występuje właściwie spółgłoska nosowa środkowojęzykowo-podniebienna.
Przykłady w języku polskim: koń [] w języku czeskim: kůň [] „koń” w języku francuskim: montagne [] „góra” w języku hiszpańskim: enseñar [] „uczyć” w języku serbsko-chorwackim: коњ/konj [] „koń” w języku słowackim: pečeň [] „wątroba” w języku węgierskim: nyolc [] „osiem” w języku wietnamskim: nhai [] „żuć”
Pisownia w polszczyźnie głoska ta jest zapisywana literą ń lub dwuznakiem ni (przed samogłoskami) w języku hiszpańskim występuje litera ñ, a w czeskim i słowackim – ň w języku francuskim i włoskim stosuje się dwuznak gn w języku portugalskim, oksytańskim i wietnamskim stosuje się dwuznak nh w języku katalońskim, aragońskim i węgierskim stosuje się dwuznak ny w języku serbskochorwackim stosuje się dwuznak nj, choć serbska cyrylica posiada dla tego dźwięku odrębny znak њ. Ten sam znak stosuje też cyrylica macedońska.
nosowa podniebienna