Chałupy (dodatkowa nazwa w , Dr F. Lorentz „Polskie i kaszubskie nazwy miejscowości na Pomorzu Kaszubskiem” () ().) – wieś w Polsce, w województwie pomorskim, w powiecie puckim, w gminie Władysławowo. Dawniej część miasta Władysławowo. Ma status sołectwa.
Według danych urzędu miejskiego Chałupy mają 415 mieszkańców, a obszar sołectwa wynosi 63,7 ha. Miejscowość z letnim kąpieliskiem oraz dwiema przystaniami morskimi dla rybaków. Płytkie i spokojne wody Zatoki Puckiej są wykorzystywane do uprawiania windsurfingu i kitesurfingu.
Historia Wcześniej miejscowość nazywała się m.in. Budziszewo – od nazwiska rybaków BudziszówFranciszek Mamuszka, Ziemia Pucka, Warszawa, PTTK „Kraj”, 1989, .. Do dziś najczęstsze nazwisko mieszkańców Mierzei Helskiej to Budzisz. Pierwsze wzmianki o osadzie pochodzą z roku 1635, kiedy to król Władysław IV założył w tej okolicy twierdzę Vladislausburg, stanowiącą element systemu obrony polskiego wybrzeża. W 1664 osada rybacka Budziszew, przeszła pod władanie rodziny Sobieskich. Inna nazwa Chałup to Ceynowa.
W roku 1836 odbył się w Chałupach ostatni na Kaszubach (a także w Polsce i być może całej Europie) „sąd boży” – 51-letnia Krystyna Ceynowa, samotna wdowa po rybaku, posądzona została o czary i poddana tzw. próbie wody, która skończyła się samosądem i jej śmiercią. Na podstawie tej historii powstała legenda o czarownicy Ortyszy. Od jej imienia nazwano wydmę Ortus położoną 3 km od centrum Chałup.
Na koniec 1892 r. wieś miała 193 mieszkańców, 191 Kaszubów katolików i 2 Niemców ewangelików.
Zaraz po odzyskaniu przez Polskę niepodległości tereny osady wykupił mieszkaniec Warszawy, znany jako dr Majewski. Nowy nabywca rozpoczął pomiary gruntów pod place budowlane. Dr Majewski rościł sobie prawo do całego obszaru Chałup, w tym do parceli, które od wielu pokoleń należały do miejscowych rybaków. Mieszkańcy zdecydowanie i czynnie wystąpili przeciwko poczynaniom Majewskiego, odmawiając mu jakichkolwiek opłat. Nazwa Chałupy pojawiła się pierwszy raz w roku 1920, choć nazwa Ceynowa funkcjonowała jeszcze do roku 1928. W 1922 poprowadzono przez Chałupy linię kolejową, łącząca Hel z Władysławowem, z przystankiem kolejowym Chałupy. Wtedy wieś liczyła 230 osób. Od tego czasu wieś poczęła stopniowo przekształcać się z osady rybackiej w popularny kurort wypoczynkowy. W 1991 w Chałupach powstał kościół pod wezwaniem św. Anny, a w 1997 od strony Zatoki Puckiej wybudowano przystań morską. Od kilkudziesięciu lat odbywają się w Chałupach regaty starych łodzi rybackich (tzw. pomeranek) Kaszubskie Łodzie pod Żaglami (kasz. „Kaszëbszczé Bôtë pòd Żôglama).
Od roku 1954 Chałupy administracyjnie leżały w granicach miasta Władysławowo. Zmieniło się to z dniem 1 stycznia 2015 roku. thumb|Morze Bałtyckie w Chałupach
Infrastruktura W Chałupach zostały ustanowione dwie przystanie morskie dla rybaków. Przystań „Chałupy I” to pas plaży od strony otwartego morza, natomiast „Chałupy II” to przystań od strony Zatoki Puckiej (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego Nr 19, poz.133, Dz. Urz. Woj. Warmińsko – Mazurskiego Nr 14, poz. 74)..
W miejscowości znajduje się parafia rzymskokatolicka, stanowiąca siedzibę dekanatu morskiego archidiecezji gdańskiej.
Transport We wsi znajduje się przystanek kolejowy.
Turystyka Przy ul. Bosmańskiej zostało zorganizowane letnie kąpielisko nadmorskieUchwała Nr XXV/211/2012 Rady Miejskiej Władysławowa z dnia 25 kwietnia 2012 r. (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego z 2012 r. poz. 1677).. W 2012 r. kąpielisko Chałupy (wejście nr 22) spełniało wytyczne wymogi jakościowe dla wody w kąpielisku Unii Europejskiej.
Nieopodal wsi znajduje się również plaża nudystów, upamiętniona przez Grażynę Orlińską i Ryszarda Poznakowskiego w piosence wykonywanej przez Zbigniewa Wodeckiego Chałupy welcome to.
Chałupy położone są 7 km od nasady Mierzei Helskiej, nad Zatoką Pucką. We wsi znajdują się kwatery, pensjonaty i ośrodki wypoczynkowe.
Samorząd lokalny Samorząd gminy Władysławowo utworzył jednostkę pomocniczą – osiedle „Chałupy”. 1 stycznia 2015 r. zostało zastąpione sołectwem. Organem uchwałodawczym osiedla jest zebranie wiejskie. Organem wykonawczym osiedla jest sołtys. Dodatkowo organem opiniodawczym i doradczym, a także pomocniczym dla sołtysa, jest rada sołecka, która składa się z 3–5 osób.
Przypisy Liczba mieszkańców w poszczególnych miejscowościach gminy (dane na dzień 31 grudnia 2021 r.) Strona gminy, sołectwa i osiedla GUS. Wyszukiwarka TERYT Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 4 grudnia 2014 r. w sprawie ustalenia, zmiany i zniesienia urzędowych nazw niektórych miejscowości oraz ustalenia nazw obiektów fizjograficznych ()..
Linki zewnętrzne
Kategoria:Plaże naturystów