Kościół katolicki na świecie

Kościół katolicki na świecie – sytuacja Kościoła katolickiego na świecie jest przedmiotem wielu analiz, przeprowadzanych zarówno przez przedstawicieli Kościoła katolickiego, w tym jego wyspecjalizowane instytucje, jak też niezależną prasę i literaturę z zakresu religioznawstwa oraz instytucje państwowe i organizacje pozarządowe. Analizy te dotyczą różnych aspektów sytuacji kościoła, w tym: statystyki liczby wiernych, działalności i struktury katolickiego duchowieństwa, zaangażowania osób świeckich w życie religijne kościoła, kondycji duchowej i poglądów członków wyznania, wpływu nauk katolickich oraz działalności religijnej na pozostałą część społeczeństwa, sposobu postrzegania katolicyzmu oraz katolickiego duchowieństwa przez pozostałą ludność, współpracy międzywyznaniowej, sytuacji prawnej w poszczególnych krajach, wolności praktyk religijnych oraz dyskryminacji i prześladowań religijnych i wielu innych.

Sytuacja demograficzna thumb|350px|Udział katolików w populacji poszczególnych krajów Liczba katolików na świecie wzrasta w tempie zbliżonym do przyrostu naturalnego ludności świata. W ostatnich dziesięcioleciach spowodowało to niespotykany przedtem wzrost liczby wiernych (wzrost o 56,11% czyli o 424,5 miliona w latach 1978–2009). Połowa światowej populacji katolików żyje na obszarze Ameryki Północnej i Ameryki Południowej (48%), 19,3% w Afryce, 18,1% mieszka w krajach Europy, blisko 11% w Azji i pozostałe ok. 0,8% w krajach Oceanii.

Katolicy stanowią obecnie 17,67% ludności świata. Największy jest udział katolików w ludności Ameryki Południowej i Północnej – 64,1%, w Europie jest to 39,6%, w Oceanii 25,9%, w Afryce 19,4, a w Azji 3,3% (dane z 2021 roku). W 2013 roku według oficjalnych danych Kościoła liczba katolików wzrosła o około 25 milionów, z tego 16,1 mln ochrzczono.

Liczba katolików nieustannie rośnie w krajach Afryki i w Azji. Natomiast w niektórych państwach od lat obserwuje się spadek liczby wiernych. Dotyczy to np. wielu krajów europejskich.Tendencja ta nie była tak gwałtowna, jak w przypadku Kościołów protestanckich. Udział wyznawców tradycyjnych wspólnot protestanckich (luteranie, kalwini, anglikanie) w ludności Europy zmalał z 23% w 1900 roku do 10% w roku 2000 – według Religijność XX wieku, opoka.ogr.pl.. W niektórych państwach europejskich, m.in. we Francji, Czechach i Niemczech, Kościół katolicki sprzedaje swoje dobra, ponieważ nie stać go na ich utrzymanie. Niemniej jednak w skali całego świata obserwuje się stały wzrost liczby wiernych, która w 2010 roku wyniosła około 1,196 mld osób, a w 2021 roku 1,378 mld osób.

W niektórych krajach, zwłaszcza w Stanach Zjednoczonych, wzrost jest związany z napływem katolickiej ludności z innych krajów (w tym wypadku imigrantów z Ameryki Łacińskiej). Kościół katolicki prowadzi także działalność misyjną w krajach byłego ZSRR, które charakteryzują się słabą religijnością – po latach komunizmu, gdy ateizm był częścią państwowej ideologii, a kościoły były burzone lub zamykane.

Liczba katolików na świecie Dane w milionach dla wybranych lat

Powyższe oficjalne dane dotyczą liczby wszystkich żyjących osób ochrzczonych w Kościele katolickim. Nie uwzględniają odchodzenia wiernych do innych religii ani innych przyczyn zaprzestania utożsamiania się z Kościołem. Dlatego liczba osób podających się za katolików może istotnie różnić się od oficjalnych statystyk, np. w samej Brazylii jest to rozbieżność wynosząca ok. 30 milionów osób (155 mln według Watykanu, 125 mln według spisu powszechnego z 2000 r.).

Katolickie duchowieństwo Obecnie na świecie działa ponad 400 000 kapłanów katolickich. W roku 2009 było to 410 593 kapłanów, z tego 275 542 to księża diecezjalni, a 135 051 – księża zakonnicy. Od początku XXI w. liczba księży na świecie powoli wzrastała, jednak daje się zauważyć jej spadek. W Europie (od roku 1999 do 2009 o 9%) oraz w Ameryce (od roku 1999 do 2009 spadek liczby księży diecezjalnych o 7%) i w Oceanii (od roku 1999 do 2009 o 4,6%). Liczba księży diecezjalnych na początku lat 20. XXI wieku rośnie w Azji, Afryce i Oceani. Spadek liczby księży zakonnych dotyczy Europy i obu Ameryk. W 2021 roku ogólna liczba księży katolickich wyniosła 407 872 co w porównaniu z rokiem poprzednim oznacza spadek o 0,57%.

W związku ze znacznym wzrostem ogólnej liczby katolików spadek liczby księży w ostatnich dziesięcioleciach XX w. oraz niewielki jej wzrost obecnie na niektórych kontynentach powoduje znaczny wzrost liczby parafian przypadających na jednego księdza. W wyniku tego rośnie też liczba parafii, w których nie ma księdza – od 1970 do 2004 roku jest to wzrost z 39 431 do 55 729.

Poważnym problemem są ujawnione skandale seksualne z udziałem katolickich duchownych, co przyznał papież Benedykt XVI.

Liczba księży katolickich na świecie Dane w tysiącach dla wybranych lat

W publikacji Watykanu dotyczącej danych z roku 2018 podano, że liczba księży spadła w stosunku do roku 2013 o 0,3%, co daje ich liczbę 414,1 tys. (± 200).

Wolność religijna W większości krajów świata Kościół katolicki działa jako legalna, zarejestrowana wspólnota wyznaniowa, z zagwarantowaną wolnością do nauczania i praktykowania swojej religii.

Watykan jest uznawany za suwerenne państwo i utrzymuje stosunki dyplomatyczne z większością państw świata. Jednakże, podobnie jak inne kościoły chrześcijańskie, w wielu krajach Bliskiego i Środkowego Wschodu możliwość praktykowania tej wiary jest bardzo ograniczona, a nawet zakazana. W niektórych spotykane są przypadki prześladowania ze względu na wyznanie, z napadami na chrześcijan włącznie. Wśród tych krajów wymieniane są: Egipt, Nigeria, Filipiny, Irak, Iran a także Pakistan i Wietnam. Za kraj szczególnie łamiący wolność religijną uznana jest Korea Północna.

Kościół katolicki w Europie

Austria

Chociaż Austria była krajem niemieckojęzycznym, nie rozwinęła się tam nigdy poza okolicami Salzburga i krajami jej podległymi, jak Czechy, silna formacja protestancka. Cesarstwo Austriackie było jednym z fundamentów europejskiego katolicyzmu. W XVIII wieku jednak cesarz Józef II Habsburg skonfiskował część majątków kościelnych, przekazując je na szkolnictwo, wojsko i administrację. Zakazał także pielgrzymek.

W 2013 roku praktykowało około 7% społeczeństwa, podczas gdy w 2005 roku praktykowało jeszcze około 9% społeczeństwa, a w 1995 roku 14% społeczeństwa. Do Kościoła katolickiego w 2015 roku należało 5,21 mln osób (60,7% z 8,58 mln ludności). W stolicy Austrii Wiedniu katolicy stanowią mniej niż połowę ludności. Na negatywny wizerunek Kościoła w XXI wieku wpływ miały ujawnione przez media informacje o posiadaniu przez kleryków w seminarium duchownym w St. Pölten pornografii dziecięcej i fotografie seminarzystów w niedwuznacznych pozach razem z wykładowcami. Seminarium zostało ostatecznie zamknięte. W 2010 roku w związku z tym z Kościoła w Austrii wystąpiła rekordowa liczba 85 960 osób. 5% austriackich katolików popiera celibat, przeciwnych jest zaś 90%.

Belgia

thumb|Niegdyś kaplica katolicka w Zonnebeke w Belgii, obecnie magazyn Belgia jest krajem trójjęzycznym. W XIX wieku jednym z bodźców do powstania tego państwa było wyznanie katolickie, gdyż dla mieszkańców Flandrii nie do zaakceptowania był antykatolicki kalwinizm Niderlandów. Ruch antyklerykalny początkowo rozwijał się tam słabo, później zaczął się wzmagać na wzór francuski. W Belgii zidentyfikowano około 500 ofiar duchownych-pedofilów; 13 z ofiar popełniło samobójstwo. Kościół katolicki w Belgii doliczył się 134 księży-pedofilów. W czerwcu 2010 policja belgijska dokonała przeszukania siedziby Kurii Arcybiskupiej w Mechelen w celu odnalezienia dokumentów potwierdzających tuszowanie pedofilii przez tamtejsze władze kościelne, co wywołało oburzenie Watykanu. W 2011 roku około 80 osób złożyło pozew przeciwko Kościołowi w Belgii i papieżowi Benedyktowi XVI. Jest to pierwszy taki pozew w Europie. W nim ofiary księży, którzy dopuścili się przestępstw seksualnych, domagają się odszkodowań. 30 maja 2011 roku belgijscy biskupi ogłosili, że ofiarom zostanie wypłacone odszkodowanie.

Katolicy stanowią 74% społeczeństwa. Praktykuje 5% wiernych.

Chorwacja

Katolicy w Chorwacji stanowią 87% społeczeństwa. Większość praktykuje. Tak jak w większości krajów ludzie są bardziej religijni na wsiach i małych miastach niż np. w Zagrzebiu czy miastach turystycznych.

Po uzyskaniu przez Chorwację niepodległości uregulowano stosunki państwa z Kościołem katolickim poprzez umowy zawarte ze Stolicą Apostolską w latach 1996-1998. Dotyczyły one m.in kwestii prawnych, nauczania religii i działalności kulturalnej, duszpasterstwa w siłach zbrojnych i policji oraz spraw gospodarczych. Kościół katolicki w Chorwacji posiada rozbudowaną strukturę terytorialną, obejmującą m.in. metropolie z siedzibami w Zagrzebiu, Splicie, Đakovie i Rijece oraz archidiecezję zadarskąCouncil of the Bishops' Conferences of Europe, Croatia.

W 2011 roku Kościół w Chorwacji borykał się ze skandalem związanym z wystawnym życiem hierarchów. Od 1996 roku dostawali od państwa budynki w ekskluzywnych miejscach w Zagrzebiu, które później remontowali. Finalizacją tego procesu było oddanie do użytku willi należącej do Konferencji Episkopatu. Ma ona 6000 m² powierzchni i kosztowała 10 mln euroAngora, nr 17 (1088), 24.04.11, "Onyksowa ściana płaczu", str. 79. Czechy

W Czechach Kościoła katolickiego nie utożsamia się z ideami narodowymi, ponieważ w czasach rządów Habsburgów sprzyjał germanizacji. W czasach realnego socjalizmu cały majątek Kościoła katolickiego został upaństwowiony, a msze odprawia się w kościołach należących oficjalnie do państwa. Niechęć Czechów do Kościoła wiąże się z bezprawnym straceniem reformatora religijnego Jana Husa na Soborze w Konstancji i z przymusowym nawracaniem na katolicyzm w czasach habsburskich. Z uwagi na to, że w Czechach działają 2 seminaria, ok. 40% księży to obcokrajowcy, głównie Polacy. W 2011 roku katolicy stanowili oficjalnie 10,3% społeczeństwa (spadek z 39,1% w 1991 i 26,8% w 2001), 59% Czechów nie należało do żadnego kościoła. Czesi są jednym z najbardziej zateizowanych narodów świata. Praktykuje 4-5% katolików.

Francja

thumb|upright|Katedra Notre-Dame w Paryżu Relacje Kościół-państwo reguluje tzw. prawo z 1905 roku, które oddziela państwo i Kościół; stulecie jego funkcjonowania obchodzono publicznie. Francja nie ma podpisanego konkordatu ze Stolicą Apostolską. Stosunkowo wielu księży pochodzi spoza Francji, na przykład z krajów afrykańskich i azjatyckich; również wierni rekrutują się przeważnie ze starszych Francuzów. W skali kraju w 2007 roku podczas sondażu CSA 51% (wobec 64% w 1994 roku) społeczeństwa zadeklarowało się jako katolicy (według innych ocen 70% żyjących obecnie Francuzów było ochrzczonych), a chodzi do kościoła regularnie około 6–8% ludności. Często jednak nadal zdarza się, że w niedziele niektóre kościoły są zapełnione, dzieje się tak, ponieważ w jednym kościele dla całego miasta odprawia się jedną mszę w niedzielę. W wielu parafiach jednak msze odprawia się jedynie co którąś niedzielę. Wiele osób nie wie nawet, że wiele świąt obchodzi się z przyczyn religijnych. Znacząco wzrósł też odsetek osób deklarujących ateizm (obecnie 31% wobec 24% w 1994 roku), a mocno spada liczba powołań kapłańskich. Muzułmanie stanowią około 8 – 10% ludności. Proces odchodzenia od wiary katolickiej we Francji nasilił się w latach sześćdziesiątych XX wieku wraz z pojawieniem się powszechnych zmian obyczajowych. Z historycznego punktu widzenia niekorzystnie na obraz Kościoła we Francji wpłynęły organizowane przez władców i Kościół prześladowania i likwidacja katarów w XIII w.