thumb|Półwysep Iberyjski na mapie Europy thumb|Półwysep Iberyjski
Półwysep Iberyjski (Półwysep Pirenejski, hiszp. i port. Península Ibérica, kat. Península Ibèrica, bask. Iberiar penintsula; w starożytności i średniowieczu Hiszpania) – półwysep znajdujący się w południowo-zachodniej części Europy. Od pozostałej części kontynentu oddzielają go Pireneje na północnym wschodzie, od zachodu i częściowo północy i południa otacza go Ocean Atlantycki, a od wschodu i południowego wschodu Morze Śródziemne. Od Afryki oddziela go Cieśnina Gibraltarska. Powierzchnia półwyspu wynosi ok. 580 tys. km². Jest drugim co do wielkości półwyspem w Europie.
Geografia Topografia Linia brzegowa półwyspu jest słabo rozwinięta, z wybrzeżem północno-zachodnim typu riasowego. Większość powierzchni półwyspu zajęta jest przez wyżyny i góry. Ponad 60% powierzchni to Meseta Iberyjska, od wschodu ograniczona Górami Iberyjskimi, a na południe ciągną się Góry Betyckie, z najwyższym szczytem Półwyspu Iberyjskiego – Mulhacén (3478 m n.p.m.). Kotlina Aragońska oddziela Pireneje od Gór Iberyjskich. Na południowych wybrzeżach nadmorskich występują wąskie pasy nizin. alt=Rzeka Ebro|mały|Rzeka Ebro
Główne rzeki Ebro Duero Tag Gwadiana Gwadalkiwir Júcar
Klimat Klimat podzwrotnikowy Na północy i północnym zachodzie odmiana morska We wnętrzu półwyspu odmiana sucha Na południowym i południowo-wschodnim wybrzeżu występuje klimat śródziemnomorski Średnia temperatura stycznia 3 –7 °C do 10–12 °C na południu Średnia temperatura lipca 18–20 °C na północy i północnym zachodzie do 28 °C na północnym wschodzie Średnia roczna suma opadów 300–600 mm na północy i północnym zachodzie 700–1000 mm w górach do 2000 mm
Geologia alt=Półwysep Iberyjski – Geologia|mały|Półwysep Iberyjski – Geologia Półwysep Iberyjski zawiera skały ze wszystkich okresów geologicznych, i reprezentowany jest prawie każdy rodzaj skały. Rdzeń Półwyspu Iberyjskiego składa się z hercyńskiego bloku kratonicznego – Masywu Iberyjskiego. Na północnym wschodzie graniczy on z pirenejskim pasem fałdowym, a na południowym wschodzie z systemem Gór Betyckich. Te podwójne łańcuchy są częścią pasma alpejskiego. Od zachodu granica kontynentalna utworzona jest przez ubogie w magmę otwarcie Oceanu Atlantyckiego. Natomiast Pas Hercyński jest w większości zakopany przez mezozoiczne i trzeciorzędowe skały pokrywające na wschodzie, ale na powierzchnię wysuwają się i tak Góry Iberyjskie i system kataloński. alt=Mulhacen, Góry Betyckie|mały|Mulhacén, Góry Betyckie
Bogactwa mineralne węgiel kamienny
węgiel brunatny rudy żelaza (m.in. piryt)
miedź
cynk lit wolfram rtęć
Podział polityczny + Podział polityczny Półwyspu IberyjskiegoNie wliczając Azorów, Madery, Balearów, Wysp Kanaryjskich, Ceuty i Melilli, które wchodzą w skład wymienionych państw, ale nie są częścią Półwyspu Iberyjskiego. Podmiot polityczny Populacja Powierzchnia (km²) Stolica 86 823 467,76Andora 29 321 6,50Gibraltar 48 126 561 493 519Madryt 10 578 627 89 261Lizbona Razem 58 821 332 583 254
Największe miasta Metropolie mające powyżej 1 miliona mieszkańców w zespole miejskim wraz z liczbą mieszkańców danego miasta: Miasto Centrumadministracyjne ZespółmiejskiDemographia: World Urban Areas – Demographia, Kwiecień 2018. ZespółmetropolitalnyPopulation on 1 January by broad age group, sex and metropolitan regions – Eurostat, 2016. Madryt3 182 9816 385 0006 476 838 Barcelona1 620 8094 840 0005 474 482 Walencja787 8081 595 0002 522 383 Sewilla689 4341 115 0001 943 191 Lizbona505 5262 715 0002 821 349 Porto237 5911 490 0001 719 021
Przypisy
Kategoria:Europa Południowa Iberyjski Iberyjski Kategoria:Geografia Hiszpanii Kategoria:Geografia Portugalii