Oskomian pospolity, karambola, gwiaździsty owoc (Averrhoa carambola L.) – gatunek tropikalnego drzewa z rodziny szczawikowatych (Oxalidaceae). Występujące w naturze w Malezji oraz w Indonezji na wyspie Jawa. Poza naturalnymi siedliskami można spotkać go także w Afryce (Ghana), Oceanii (Polinezja Francuska), Ameryce Południowej (Brazylia, Gujana) i Ameryce Północnej, gdzie uprawiany jest na Florydzie i Hawajach.

Morfologia Pokrój Wiecznie zielone drzewo o kulistej koronie. W zależności od odmiany osiąga od 7 do 10 m wysokości. Liście Ulistnienie naprzemianległe. Liście pierzaste, złożone z 7–11 jajowatych listków. Kwiaty Zebrane w 12–20 kwiatowe grona. Są czerwone, drobne, mają 5-dzielny kielich, 5-płatkową koronę, 1 słupek i 10 pręcików. Owoc Żółtawa jagoda o wydłużonym kształcie i pięciu podłużnych żebrach, które w owocach w pełni dojrzałych mają brązowe wierzchołki. Otoczona jest woskowaną skórką. thumb|left|Owoc, w przekroju poprzecznym ma formę gwiazdy pięcioramiennej

Biologia thumb|240px|Siewka zaraz po zrzuceniu okryw nasiennych Roślina tworzy kwiaty niemal przez cały rok, lub przynajmniej przez dwa sezony, np. na Florydzie intensywnie kwitnie od kwietnia do maja i powtórnie od września do października. Owoce dojrzewają po upływie 6–8 tygodni. Siewka opuszcza okrywy nasienne posiadając nie tylko liścienie, ale i już wykształcone, choć jeszcze małych rozmiarów młodsze liście.

Zastosowanie Roślina uprawna, uprawiana głównie dla swoich owoców. Owoce przeznaczone do dłuższego transportu zbierane są z drzewa ręcznie, przed osiągnięciem dojrzałości.

Sztuka kulinarna. Owoce są jadalne, mają słodko-kwaśny smak. Pojawiają się w Polsce w sprzedaży od jesieni do wiosny, są jednak mało znane. Można je po starannym umyciu jeść na surowo w całości, ze skórką i nasionami. Zawierają chrupiący, soczysty miąższ bez włókien. Można je przechowywać w lodówce przez ok. 3 tygodnie. Pokrojone na plastry mogą stanowić dekorację różnych potraw. Surowe mogą stanowić dodatek do surówek i sałatek, można je podawać także z mięsami lub rybami po krótkim podsmażeniu na maśle. Odmiany o bardziej kwaśnym smaku można przeznaczyć na marynaty, sosy, dżemy lub wino. Po nakłuciu skórki można je w całości suszyć lub kandyzować.

Ostrzeżenie. Nie polecane dla osób z chorymi nerkami, owoce (podobnie jak w przypadku innych roślin z rodziny szczawikowatych) są bogate w kwas szczawiowy, który w połączeniu z wapniem sprzyja powstawaniu kamieni nerkowych. Odnotowano także przypadki zatrucia u pacjentów dializowanych oraz pacjentów z mocznicą, spowodowanego obecnością w owocach neurotoksyny zwanej karamboksyną; toksyna ta jest w normalnych warunkach filtrowana przez nerki, jednak u pacjentów poddawanych dializoterapii lub chorujących na zaburzenia czynności nerek może wywołać cięższe objawy.

Przypisy

Bibliografia (Charakterystyka)

(Zastosowanie)

Kategoria:Szczawikowate Kategoria:Rośliny owocowe tropikalne Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza