thumb|Moździerz płytki thumb|Moździerz z brązu thumb|Moździerz ceramiczny Moździerz (słowo zapożyczone z łaciny mortarium oznaczające naczynie do miażdżenia) – naczynie z tłuczkiem do ręcznego rozdrabniania i ucierania rozmaitych substancji. Różne typy moździerzy mają różne zastosowania, m.in. w pracowniach i laboratoriach do przygotowania medykamentów i kosmetyków, oraz w kuchni, szczególnie azjatyckiej i włoskiej. Znane były już w starożytnym Egipcie.
Opis Moździerze kuchenne w zależności od zastosowania mają różną głębokość: moździerz płytki i szeroki to naczynie podobne do moździerza laboratoryjnego. Moździerz taki wykonany jest najczęściej z porcelany, kamienia np. marmur lub granit, podobnie jak tłuczek, a służy do dokładnego rozdrabniania niewielkich ilości substancji, aby otrzymać je w postaci dokładnie sproszkowanej, bez grudek. Praca z tego typu moździerzem polega jedynie na rozgniataniu i ucieraniu, natomiast uderzanie jest niewskazane zarówno z powodu kruchości kamiennego trzonka, jak i ryzyka wysypania się zawartości naczynia. Część robocza trzonka w takim moździerzu jest zaokrąglona, aby dokładnie stykała się z powierzchnią naczynia pod różnymi kątami trzymania trzonka, zatem uderzanie nią byłoby nieprecyzyjne. Moździerze płytkie służą głównie do rozdrabniania przypraw i innych twardych produktów stosowanych w kuchni, ale także do rozgniatania miękkich części roślin na miazgę. moździerz głęboki i dość wąski tego typu naczynie dostosowane jest do rozdrabniania mniej precyzyjnego, za to przeznaczone jest do większych ilości substancji oraz służy do energiczniejszego ich rozdrabniania, łącznie z metodą polegającą na silnym uderzaniu tłuczkiem. Stąd tego typu moździerze mają zupełnie inną budowę - zarówno naczynie, jak i tłuczek są wykonane z metalu, najczęściej z mosiądzu lub brązu. Tłuczek ma dłuższy i pewniejszy uchwyt, a jego część robocza jest spłaszczona, aby rozdrabniane substancje nie przemieszczały się przy uderzaniu w nie. Tego typu moździerze służą np. do rozdrabniania skawalonych brył cukru oraz wstępnego rozbijania bardzo twardych produktów, jak silnie zdrewniałe pestki, lub np. gałka muszkatołowa.
Zobacz też moździerz moździerz laboratoryjny
Przypisy
Kategoria:Sprzęt kuchenny