Dywizje grenadierów ludowych (Volksgrenadier-Divisionen) – formacje Wehrmachtu tworzone od połowy 1944 roku.

Dywizje grenadierów ludowych zaczęto tworzyć w połowie 1944 roku i choć miały one skład zbliżony do typowej dywizji piechoty i podlegały dowództwu Wehrmachtu, to na podstawie rozkazu Głównego Urzędu SS (SS-Führungshauptamt) z dnia 17 lipca 1944 roku właśnie SS odpowiadało za dobór kadry oficerskiej i podoficerskiej do tych oddziałów. Zgodnie z tym rozkazem stanowiska dowódcze w tych jednostkach mieli obsadzać ludzie deklarujący związek z narodowym socjalizmem. Całe składy osobowe podlegały także przepisom dyscyplinarnym i sądowym SS, a kadra dowódcza mogła być przenoszona na stanowiska wyłącznie do jednostek Waffen-SS. Dywizje tworzone zgodnie z tym rozkazem otrzymały przydomek „ludowy” (volks) co miało być wyróżnikiem podkreślającym ich przywiązanie dla idei narodowego socjalizmu.

Można je podzielić na 2 kategorie: dywizje piechoty szczególnie zasłużone w walkach, które otrzymały nową nazwę, np. 12 Dywizja Grenadierów Ludowych, dywizje zdziesiątkowane na różnych frontach, wzmocnione rekonwalescentami, rekrutami, personelem Luftwaffe i Kriegsmarine.

Organizowane były do działań ofensywnych, każdy z 3 pułków liczył 2 bataliony, dlatego były mniej liczne niż dywizje piechoty. Dywizje grenadierów ludowych były jednak znacznie lepiej wyposażone w broń automatyczną (z założenia w dywizjach grenadierów ludowych karabiny szturmowe miały całkowicie zastąpić karabiny, co w praktyce okazało się niemożliwe do zrealizowania), a artyleria dywizyjna była w znacznym stopniu zmotoryzowana. Ich minusem były niedobory sprzętowe i brak doświadczenia części żołnierzy.

Ich debiut nastąpił podczas ofensywy w Ardenach. Ogółem utworzono 79 dywizji grenadierów ludowych. 6 Dywizja Grenadierów Ludowych 9 Dywizja Grenadierów Ludowych 12 Dywizja Grenadierów Ludowych 16 Dywizja Grenadierów Ludowych 18 Dywizja Grenadierów Ludowych 19 Dywizja Grenadierów Ludowych 22 Dywizja Grenadierów Ludowych 26 Dywizja Grenadierów Ludowych 31 Dywizja Grenadierów Ludowych 36 Dywizja Grenadierów Ludowych 45 Dywizja Grenadierów Ludowych 46 Dywizja Grenadierów Ludowych 47 Dywizja Grenadierów Ludowych 61 Dywizja Grenadierów Ludowych 62 Dywizja Grenadierów Ludowych 78 Dywizja Grenadierów Ludowych 79 Dywizja Grenadierów Ludowych 167 Dywizja Grenadierów Ludowych 183 Dywizja Grenadierów Ludowych 211 Dywizja Grenadierów Ludowych 212 Dywizja Grenadierów Ludowych 246 Dywizja Grenadierów Ludowych 256 Dywizja Grenadierów Ludowych 257 Dywizja Grenadierów Ludowych 271 Dywizja Grenadierów Ludowych 272 Dywizja Grenadierów Ludowych 276 Dywizja Grenadierów Ludowych 277 Dywizja Grenadierów Ludowych 320 Dywizja Grenadierów Ludowych 326 Dywizja Grenadierów Ludowych 337 Dywizja Grenadierów Ludowych 340 Dywizja Grenadierów Ludowych 347 Dywizja Grenadierów Ludowych 349 Dywizja Grenadierów Ludowych 352 Dywizja Grenadierów Ludowych 361 Dywizja Grenadierów Ludowych 363 Dywizja Grenadierów Ludowych 462 Dywizja Grenadierów Ludowych 541 Dywizja Grenadierów Ludowych 542 Dywizja Grenadierów Ludowych 544 Dywizja Grenadierów Ludowych 545 Dywizja Grenadierów Ludowych 547 Dywizja Grenadierów Ludowych 548 Dywizja Grenadierów Ludowych 549 Dywizja Grenadierów Ludowych 551 Dywizja Grenadierów Ludowych 553 Dywizja Grenadierów Ludowych 558 Dywizja Grenadierów Ludowych 559 Dywizja Grenadierów Ludowych 560 Dywizja Grenadierów Ludowych 561 Dywizja Grenadierów Ludowych 562 Dywizja Grenadierów Ludowych 563 Dywizja Grenadierów Ludowych 564 Dywizja Grenadierów Ludowych 565 Dywizja Grenadierów Ludowych 566 Dywizja Grenadierów Ludowych 567 Dywizja Grenadierów Ludowych 568 Dywizja Grenadierów Ludowych 569 Dywizja Grenadierów Ludowych 570 Dywizja Grenadierów Ludowych 571 Dywizja Grenadierów Ludowych 572 Dywizja Grenadierów Ludowych 573 Dywizja Grenadierów Ludowych 574 Dywizja Grenadierów Ludowych 575 Dywizja Grenadierów Ludowych 576 Dywizja Grenadierów Ludowych 577 Dywizja Grenadierów Ludowych 578 Dywizja Grenadierów Ludowych 579 Dywizja Grenadierów Ludowych 580 Dywizja Grenadierów Ludowych 581 Dywizja Grenadierów Ludowych 582 Dywizja Grenadierów Ludowych 583 Dywizja Grenadierów Ludowych 584 Dywizja Grenadierów Ludowych 585 Dywizja Grenadierów Ludowych 586 Dywizja Grenadierów Ludowych 587 Dywizja Grenadierów Ludowych 588 Dywizja Grenadierów Ludowych 708 Dywizja Grenadierów Ludowych

Struktura organizacyjna dywizji grenadierów ludowych (W nawiasach liczba pododdziałów, liczebność oraz wyposażenia w broń zespołową) Dowództwo i sztab dywizji pluton kartograficzny pluton żandarmerii Pułk grenadierów (3) (1876 ludzi) kompania sztabowa (10 lekkich karabinów maszynowych) kompania dział piechoty (4 działa piechoty, 8 moździerzy kal. 120 mm, 4 lekkie karabiny maszynowe) kompania przeciwpancerna (54 granatniki przeciwpancerne, 4 lekkie karabiny maszynowe) batalion grenadierów (2) (642-699 ludzi) kompania grenadierów (3) (9 lekkich karabinów maszynowych – w każdej) kompania broni ciężkiej (8 ciężkich karabinów maszynowych, 4 działa piechoty, 6 moździerzy kal. 80 mm) pluton zaopatrzenia (1 lekki karabin maszynowy) kompania fizylierów (rowerowa) (200 ludzi) (2 ciężkie karabiny maszynowe, 8 lekkich karabinów maszynowych, 2 moździerze kal. 80 mm, 2 działa piechoty) Oddział przeciwpancerny (502 ludzi) kompania sztabowa (1 lekki karabin maszynowy) kompania ciężkich dział przeciwpancernych (9 ciężkich działa przeciwpancernych, 9 lekkich karabinów maszynowych) kompania dział szturmowych (14 dział szturmowych, 16 lekkich karabinów maszynowych) kompania samobieżnych dział przeciwlotniczych (9 dział przeciwlotniczych kal. 37 mm, 4 lekkie karabiny maszynowe) Pułk artylerii (1869 ludzi) bateria sztabowa (1 lekki karabin maszynowy) dywizjon artylerii polowej 75 mm bateria sztabowa (2 lekkie karabin maszynowe) bateria armat 75 mm (3) (6 armat kal. 75 mm, 4 lekkie karabiny maszynowe – w każdej) dywizjon haubic 150 mm bateria sztabowa (2 lekkie karabin maszynowe) bateria haubic 150 mm (2) (6 haubic kal. 150 mm, 4 lekkie karabiny maszynowe – w każdej) dywizjon haubic 105 mm (2) bateria sztabowa (2 lekkie karabiny maszynowe) bateria haubic 105 mm (2) (6 haubic kal. 105 mm, 4 lekkie karabiny maszynowe – w każdej) Batalion saperów (426 ludzi) kompania saperów (2) (2 ciężkie karabiny maszynowe, 9 lekkich karabinów maszynowych, 2 moździerze kal. 80 mm, 6 miotaczy ognia – w każdej) Batalion łączności (379 ludzi) (11 lekkich karabinów maszynowych) kompania telefoniczna kompania radio kolumna zaopatrzenia Oddział zaopatrzenia (1051 ludzi) kompania transportowa (120 ton) kompania transportowa (2) (30 ton) pluton zaopatrzenia kompania amunicyjna kompania warsztatowa kompania sanitarna kompania weterynaryjna poczta polowa piekarnia i rzeźnia Batalion zapasowy (925 ludzi) kompania szkolna kompania zapasowa (do 4)

Łącznie dywizja grenadierów ludowych liczyła 11 197 ludzi.

Bibliografia

Linki zewnętrzne Volks-Grenadier-Divisionen