Lena Żelichowska

thumb|Ślub Leny Żelichowskiej z Januszem Grzędzicą (1934) thumb|Zdzisław Karczewski i Żelichowska w filmie Szpieg w masce (1933) thumb|Lena Żelichowska (1934) thumb|Grób Leny Żelichowskiej i jej męża Stefana Norblina na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Lena Żelichowska, właśc. Helena Żelichowska (ur. 12 sierpnia 1910 w Warszawie, zm. 28 sierpnia 1958 w San Francisco) – polska aktorka filmowa, rewiowa i teatralna.

Życiorys W wieku sześciu lat rozpoczęła naukę baletu w szkole Piotra Zajlicha. Jako nastolatka (1926-29) występowała w Teatrze Wielkim, a następnie w stołecznych teatrzykach rewiowych, m.in.: „Morskie Oko”, „Wesoły Wieczór”, „Rex”, „Hollywood”. W Teatrze Nowym występowała w 1934 roku, a od 1935 do wybuchu II wojny światowej grała w Teatrze Letnim i Cyruliku Warszawskim. W Teatrze Wielkim w Warszawie wystąpiła m.in. w roli Hawajki w sztuce Słońce w Meksyku.

W kinie zadebiutowała w 1933 roku, u boku Ordonki w Szpiegu w masce. Szybko zdobyła popularność, zaliczano ją do największych gwiazd filmu i teatru. Ostatnią jej rolą była gwiazda kabaretu Kamilla (Żołnierz królowej Madagaskaru), dla której tracą głowę „wszyscy” mężczyźni. Film wszedł na ekrany w czasie okupacji.

W 1934 wyszła za mąż za Janusza Grzędzicę.

Tuż po wybuchu wojny ewakuowała się wraz z drugim mężem Stefanem Norblinem do Rumunii, stamtąd przez Turcję do Iraku, następnie przebywała w Indiach (tam urodził się ich syn). Wreszcie po wojnie wyjechała do USA (w 1946 r.). Nie wróciła już ani na scenę, ani do kraju. W 1947 r. złożyła wniosek o przyznanie amerykańskiego obywatelstwa. Imała się różnych zajęć. Po samobójczej śmierci męża w 1952 pracowała jako manicurzystka. Zmarła 6 lat później w wieku 48 lat.

Życie prywatne Córka Jerzego Michała Floriana Żelichowskiego i Henryki z domu Fronczyk. Jako dwuletnia dziewczynka została oddana na wychowanie.

Żona malarza Juliusza Stefana de la Gourdaine Norblina (1892–1952) i matka wirtuoza gitary klasycznej Andrew Norblina (ur. 1944).

Syn odziedziczył po niej talent muzyczny. Pierwszą gitarę tylko w połowie sfinansowała mu matka, gdyż nie było jej stać, żeby kupić synowi na urodziny wymarzony instrument. Andrew został sierotą w wieku 14 lat. Ponad sześćdziesięcioletni muzyk z czcią wspomina rodziców, nie mówi jednak po polsku. Artysta wystąpił w filmie dokumentalnym o swoim ojcu: Stefan Norblin w reżyserii Roberta Ćwiklińskiego.

Prochy Leny Żelichowskiej i jej męża Stefana Norblina zostały sprowadzone do Polski i pochowane (12 października 2012) na warszawskich Starych Powązkach (kwatera F/G-5-1/2).

Filmografia 1939/1940: Żołnierz królowej Madagaskaru jako Kamilla 1938: Sygnały jako Marta Wrońska 1938: Granica jako Justyna Bogutówna 1937: Ty, co w Ostrej świecisz Bramie jako Irma 1937: Parada Warszawy 1937: O czym marzą kobiety jako Lena Kort 1937: Dyplomatyczna żona jako Inez de Costello 1937: Dorożkarz nr 13 jako Krystyna, córka Tarskiej 1936: Tajemnica panny Brinx jako Ketty Brinx 1936: Róża jako Maria Daniłowska 1936: Jego wielka miłość jako Ludwika, żona Kurczka 1936: Barbara Radziwiłłówna jako faworyta królewska 1934: Czarna perła jako Rena Torn 1933: Szpieg w masce jako agentka kontrwywiadu polskiego 1932: film reklamowy polskiego Fiata 508, jako klientka stacji benzynowej

Spektakle teatralne 1930 – Codziennie dancing, „Morskie Oko” 1930 – Pieniądze dla wszystkich, „Morskie Oko” 1931 – Kocha... lubi... szanuje..., teatr „Wesoły Wieczór” 1932 – Banda naprzód, „8.30” 1932 – Bawmy się w miłość, „Wesołe Oko” 1933 – Piękna Galatea, „Banda” 1933 – Zjazd gwiazd, „Rex” 1933 – Ram–pam–pam, „Cyganeria” 1934 – Cyganeria rozfikana, „Cyganeria” 1934 – Hulaj Banda, „Stara Banda w Hollywood” 1934 – Co w trawie piszczy 1935 – Na jeża, „Cyrulik Warszawski” 1935 – Muzyka na ulicy, „Teatr Letni w Warszawie” 1936 – Ogród rozkoszy, „Cyrulik Warszawski” 1936 – Król pod parasolem, „Cyrulik Warszawski” 1937 – Słońce Meksyku, „Teatr Wielki” 1937 – Podwójne życie panny Leny, „Wielka Rewia” 1939 – Pakty i fakty

Przypisy Zdjęcie małżonków przed kościołem Wszystkich Świętych w Warszawie, 2 kwietnia 1934 r., Narodowe Archiwum Cyfrowe [dostęp 2015-01-01]. Na podstawie dokumentów linii S.S. General W.H. Gordon z 22 sierpnia 1946 r. – lista 4, pozycje nr 22÷24. Na podstawie dokumentów U.S. Naturalization Record; (skan na portalu FamilySearch). Według California Death Index aktorka zmarła 28 sierpnia 1958 r., a nie jak podają różne źródła 14 października. „Stefan and Lena Norblin” San Francisco Chronicle, 2012-10-07 [dostęp 2012-10-19].

Na podstawie przypisu w akcie chrztu 1844/1911 – Akta metrykalne Parafii Wszystkich Świętych w Warszawie. Na podstawie aktu chrztu z 16.11.1911, Akta metrykalne Parafii Wszystkich Świętych w Warszawie, akt nr 1844/1911. „Dzień poświęcony pamięci Stefana Norblina i Leny Żelichowskiej” – Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego [dostęp 2012-10-19]. Na podstawie wywiadu z artystą . Na podstawie aktu chrztu, ojciec: Jerzy Michał Floryan Żelichowski, księgowy, lat 29; matka: Henryka Żelichowska de domo Fronczyk, lat 21; zamieszkali w Warszawie, przy ul. Marszałkowskiej 1377. Lena Żelichowska – Odeon Stanisława Janickiego RMF Classic [dostęp 2015-01-01]. Wywiad The Better Part – Andrew Norblin: The Journey of a Guitarist .

Bibliografia Internetowa Baza Filmu Polskiego magazyn „Film”, nr 04 (1996) artykuł Małgorzaty Hendrykowskiej

Linki zewnętrzne

Lena Żelichowska na zdjęciach w bibliotece Polona

Kategoria:Polskie aktorki teatralne Kategoria:Polskie aktorki filmowe Kategoria:Polscy artyści kabaretowi Kategoria:Polonia w Stanach Zjednoczonych (biografie) Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1910 Kategoria:Zmarli w 1958