thumb|Proporczyk dowódcy Ordnungspolizei thumb|Flaga Ordnungspolizei thumb|Szef Ordnungspolizei, SS-Oberstgruppenführer i Generaloberst policji Kurt Daluege w mundurze generała policji thumb|Alfred Wünnenberg thumb|Gmach Najwyższej Izby Kontroli, w latach 1939–1945 warszawska siedziba Orpo Ordnungspolizei (w skrócie Orpo, czasem OrPo, pol. Policja Porządkowa) – formacja istniejąca w III Rzeszy w latach 1936–1945, podporządkowana bezpośrednio głównodowodzącemu Heinrichowi Himmlerowi w stopniu Chef der Deutschen Polizei (pol. Szef Niemieckiej Policji). W praktyce na czele Orpo stał komendant główny (niem. Chef der Ordnungspolizei), zaś centralą Orpo był Główny Urząd Policji Porządkowej (niem. Hauptamt Ordungspolizei).
Szefem Ordnungspolizei był do 31 sierpnia 1943 SS-Oberstgruppenführer i Generaloberst policji Kurt Daluege, następnie do 8 maja 1945 SS-Obergruppenführer i generał policji Alfred Wünnenberg.
Obok Orpo drugim filarem narodowo-socjalistycznej struktury policyjnej była Policja Bezpieczeństwa (niem. Sicherheitspolizei, Sipo), składająca się z policji kryminalnej (niem. Kriminalpolizei, Kripo) i policji politycznej (niem. Gestapo) wraz ze Służbą Bezpieczeństwa (niem. Sicherheitsdienst, SD). 27 września 1939 z połączonych Sipo i SD utworzono RSHA (pol. Główny Urząd Bezpieczeństwa Rzeszy).
Stopnie Stopnie generalskie Nazwa stopnia Odpowiednik w SS Naramiennik Insygnia1936-42 Insygnia1942-45 Chef der Deutschen Polizei Reichsführer-SS 70px 35px 35px Generaloberst der Polizei SS-Oberstgruppenführer 65px – 60px General der Polizei Obergruppenführer 65px – 60px Generalleutnant der Polizei Gruppenführer 65px – 60px Generalmajor der Polizei Brigadeführer 65px – 60px
Stopnie oficerskie
Nazwa stopnia Odpowiednik w SS Naramiennik Oberst der Polizei Standartenführer 65px Oberstleutnant der Polizei Obersturmbannführer 65px Major der Polizei Sturmbannführer 65px Hauptmann der Polizei Hauptsturmführer 65px Oberleutnant der Polizei Obersturmführer 65px Leutnant der Polizei Untersturmführercentruj|bezramki|66x66px
Stopnie podoficerskie
Nazwa stopnia Tłumaczenie Odpowiednik w SS Naramiennik Meister Mistrz Sturmscharführer 7 Hauptwachtmeister Szef-wachmistrz Hauptscharführer 6 Revier-oberwachtmeister(Schupo)Bezirks-oberwachtmeister(Gendarmerie)Zugwachtmeister(Kasernierte Polizei) Starszy wachmistrz dzielnicowyStarszy wachmistrz rejonowyWachmistrz-plutonowy Oberscharführer 5 Oberwachtmeister Starszy wachmistrz Scharführer 4 Wachtmeister Wachmistrz Unterscharführer 3 Rottmeister Mistrz drużynowy Rottenführer Unterwachtmeister Młodszy wachmistrz Sturmmann Anwärter Kandydat Mann
Formacje podległe W skład Policji Porządkowej Orpo w III Rzeszy, jak i w Generalnym Gubernatorstwie wchodziły:
Schutzpolizei (Schupo, Policja Prewencyjna dosł. Policja Ochronna) w miastach powyżej 5000 mieszkańców i Kasernierte Polizei zwarte skoszarowane jednostki policyjne (bataliony i pułki policyjne por. Pułk Policji Krakau). Zwarte oddziały Schupo były używane także poza macierzystymi garnizonami, w tym na obszarze tyłowym frontu (m.i. z Einsatzgruppen) i w krajach okupowanych przez III Rzeszę, w tym na ziemiach polskich. Gendarmerie (Żandarmeria) w mniejszych miejscowościach – policja ochronna w mniejszych miejscowościach, Bahnschutzpolizei (Policja Kolejowa) – straż kolejowa, Feuerschutzpolizei (Policja Przeciwpożarowa) – zawodowa straż pożarna, Funkschutz (Straż Radiowa) – ochrona obiektów nadawczych, Luftschutzpolizei (Policja Przeciwlotnicza) – obrona przeciwlotnicza, Postschutz (Straż Pocztowa) – ochrona urzędów pocztowych, a także linii telegraficznych i telefonicznych, Technische Nothilfe (Wsparcie Techniczne) – zwarte oddziały inżynieryjno-saperskie, Verkehrspolizei (Policja Drogowa) – policja drogowa, Verwaltungspolizei (Policja Administracyjna) – odpowiadała za postępowania administracyjne, Wasserschutzpolizei (Policja Wodna) – policja rzeczna, Werkschutzpolizei (Policja Zakładowa) – straż w zakładach pracy.
Poza terenem Rzeszy w skład Policji Porządkowej wchodziły jeszcze inne struktury o charakterze policyjnym: Policja Polska Generalnego Gubernatorstwa (tzw. granatowa policja) Żandarmeria w Generalnym Gubernatorstwie Jüdischer Ordnungsdienst Białoruska Policja Pomocnicza Ukraińska Policja Pomocnicza
Przypisy
Bibliografia
Christopher R. Browning, Jürgen Peter Krause: Ganz normale Männer. 3. Aufl., Rowohlt, Hamburg 1999. . Hans Buchheim: SS und Polizei im NS-Staat. Staatspolitische Schriftenreihe 13 (Sammlung über Recht des Nationalsozialismus), Studiengesellschaft für Zeitprobleme, Duisdorf bei Bonn, 1964. ASIN B0000BGX84 Wolfgang Curilla: Die deutsche Ordnungspolizei und der Holocaust im Baltikum und in Weißrußland 1941–1944. 2. Aufl., Schöningh, Paderborn 2006. . Friedrich Wilhelm: Die Polizei im NS-Staat. Die Geschichte ihrer Organisation im Überblick. 2. Aufl., Schöningh, Paderborn 1999. .