Gubernia piotrkowska () – gubernia Królestwa Polskiego ze stolicą w Piotrkowie Trybunalskim.

Gubernia piotrkowska została utworzona w 1867 i funkcjonowała do wkroczenia wojsk niemieckich i austriackich podczas I wojny światowej.

Podział administracyjny Powiaty Gubernia przez cały okres swojego istnienia, podzielona była na 8 ujezdów.

Lp. Ujezd Stolica ujezdu Powierzchnia,wiorsta² Liczba ludnościw 1897 roku 1 Będziński Będzin 1200,6 244 433 2 Brzeziński Brzeziny 981,6 99 625 3 Łaski Łask 1232,7 117 685 4 Łódzki Łódź 825,1 430 305 5 Noworadomski Noworadomsk 1856,8 129 839 6 Piotrkowski Piotrków 1834,3 153 687 7 Rawski Rawa 1141,4 69 573 8 Częstochowski Częstochowa 1690,9 158 754

Miasta thumb|Ulica Piotrkowska w Łodzi, ok. 1896 r. thumb|Nowy Rynek w Częstochowie, przełom XIX i XX wieku Lista miast guberni na podstawie danych z carskiego spisu powszechnego z 1897 roku: miastopopulacja1. Łódź314 0202. Częstochowa45 0453. Piotrków31 1824. Pabianice26 7655. Będzin23 7576. Tomaszów21 0057. Zgierz19 1088. Nowo-Radomsk12 3929. Brzeziny7 64810. Rawa6 41211. Łask4 229

Gminy wiejskie +Wykaz gmin guberni piotrkowskiej wg stanu z 1867 rokuАлфавитный список сельских гмин Царства Польского : [2-е изд.] / сост. в канцелярии Учредит. Ком. – Варшава : Тип. Варш. жандарм. округа, 1867. – IX, 94 с.Lp.GminaLiczba wsiLiczba dymówLiczba duszPowiatNazwa rosyjskaNazwa polska55БобровникиBobrowniki96494939będziński163ВлодовицеWłodowice221991697będziński180Войковице-КостельноеWojkowice Kościelne465824037będziński222ГзиховъGzichów274723865będziński255Горныя-ОсадыOsady Górnicze23512785będziński372ЖаркиŻarki305163571będziński398Загуже-ОлькушскеZagórze Olkuskie83262952będziński507КозегловыKoziegłowy126274552będziński648ЛосеньŁosień144913295będziński775НеговаNiegowa154572977będziński800ОжаровицеOżarowice294613193będziński809Олькушско-СѣверскаяOlkusko-Siewierska77906291będziński874ПинчицеPińczyce184323300będziński903Поремба-МжиглодскаPoręba Mrzygłodzka114633406będziński992Рокитно-ШляхетскоеRokitno Szlacheckie195854512będziński1006Рудникъ-ВелькійRudnik Wielki75053212będziński1142СуликовъSulików208396065będziński1225ХороньChoroń163702554będziński25БедоньBedoń92671848brzeziński29БендковъBędków282361939brzeziński84БратошевицеBratoszewice313083038brzeziński111БялаBiała242852423brzeziński211ГалковъGałków244453327brzeziński321ДлугеDługie141861623brzeziński325ДмосинъDmosin192192121brzeziński329ДобраDobra374463410brzeziński616ЛазискоŁazisko496464953brzeziński617ЛазновъŁaznów82812136brzeziński636ЛипиныLipiny393772888brzeziński715МиколаевъMikołajów92992610brzeziński746Мрога-ДольнаMroga Dolna223522963brzeziński782НесулковъNiesułków132622143brzeziński899ПопеньPopień222432009brzeziński1246ЦіосныCiosny253972806brzeziński16БарглыBargły111612002częstochowski123ВаицежовъWancerzów253873129częstochowski137ВенгловицеWęglowice214753364częstochowski274ГрабувкаGrabówka245743833częstochowski290Гута-СтараHuta Stara173252471częstochowski310ДзбовъDźbów123842566częstochowski461КамыкъKamyk173662981częstochowski462Камѣница-ПольскаKamienica Polska12232001częstochowski585КузничкаKuźniczka135834054częstochowski634ЛипеLipie244092429częstochowski749МыкановъMykanów83352423częstochowski753МѣдзнаMiedźno123172024częstochowski813ОльштинъOlsztyn104092751częstochowski815ОпатовъOpatów155053512częstochowski851ПанкиPanki105463902częstochowski900ПоповъPopów153532494częstochowski908Потокъ-ЗлотыйPotok Złoty153522857częstochowski912ПржистайнъPrzystajń245473610częstochowski972РендзиныRędziny305574106częstochowski973РенкшовицеRększowice103202199częstochowski1119СтарополеStaropole72762278częstochowski10БалучьBałucz263742714łaski99БучекъBuczek293842632łaski147ВидзевъWidzew194253588łaski164ВодзерадыWodzierady284023121łaski169Воля-ВеижиковаWola Wężykowa313363798łaski196ВыгелзовъWygiełzów302762842łaski199ВымысловъWymysłów203753352łaski252Горка-ПабіянскаGórka Pabianicka253533033łaski309ДзбанкиDzbanki243392335łaski324ДлутовъDłutów204553848łaski346Домброва-ВидавскаяDąbrowa Widawska253402636łaski347Домброва-РусецкаяDąbrowa Rusiecka314064396łaski410ЗаполицеZapolice242802890łaski428ЗелювъZelów63622832łaski620ЛаскъŁask265923127łaski678ЛютомерскъLutomiersk243342146łaski918ПрушковъPruszków182242294łaski1228ХоцивъChociw192902217łaski6БабицеBabice81931305łódzki26БелдовъBełdów171981659łódzki86БройцеBrójce93052622łódzki92БружицаBrużyca121461086łódzki93БруссъBrus102502521łódzki156ВискитноWiskitno183623346łódzki254ГоркиGórki161491465łódzki263ГосподажъGospodarz153032288łódzki317ДзѣржознаDzierżązna131491237łódzki378ЖероминъŻeromin162662492łódzki611ЛагевникиŁagiewniki121691361łódzki681ЛюцмержъLućmierz132411973łódzki763НакѣльницаNakielnica172201643łódzki790НовосольнаNowosolna113723114łódzki920ПучневъPuczniew192432951łódzki948РадогощъRadogoszcz142943143łódzki994РомбеньRąbień172221574łódzki1015РшевъRszew101851257łódzki1124СтокиStoki91981320łódzki1232ХойныChojny92091640łódzki1257ЧарноцинъCzarnocin124353485łódzki75БоржиковоBorzykowa72301401noworadomski90БрудзицаBrudzice184313068noworadomski131ВельгомлыныWielgomłyny283083645noworadomski214ГарнекъGarnek114092292noworadomski225ГидлеGidle224313478noworadomski262ГославицеGosławice243342291noworadomski298ДворшовицеDworszowice112211609noworadomski313ДзѣпулцьDziepułć153031424noworadomski343ДомброваDąbrowa223623378noworadomski349ДоброшицеDobryszyce172852416noworadomski383ЖитноŻytno203453474noworadomski408ЗамостьеZamoście214353520noworadomski494КобелеKobiele284143010noworadomski523КонарыKonary224213233noworadomski527КонецполъKoniecpol163572791noworadomski575КрушинаKruszyna284504282noworadomski691МалюшинъMaluszyn223813890noworadomski694МасловицеMasłowice294364373noworadomski847ПаенчноPajęczno154342972noworadomski915ПрусецкоPrusicko171531042noworadomski924ПшеромбъPrzerąb303973360noworadomski944РадзѣховицеRadziechowice263983186noworadomski950РадомскъRadomsko223572616noworadomski978РжекиRzeki223543456noworadomski983РжонсняRząśnia182782046noworadomski1089СмотришевъSmotryszów182291847noworadomski1144СульмержицеSulmierzyce212162067noworadomski28БельхатувекъBełchatówek326554569piotrkowski40БжозаBrzoza131461674piotrkowski60БогуславицеBogusławice256415202piotrkowski97БуковеBukowie232512161piotrkowski120ВадлевъWadlew183542272piotrkowski239ГолешеGolesze243692557piotrkowski246ГомулинъGomulin292082271piotrkowski251ГоршковицеGorzkowice253382721piotrkowski267ГрабицаGrabica264743203piotrkowski358ДружбицеDrużbice202251784piotrkowski455КаменскъKamieńsk293102483piotrkowski483КлещовъKleszczów184373656piotrkowski491КлюкиKluki506634595piotrkowski555КоцишевъKociszew132231859piotrkowski601КшижановъKrzyżanów163052994piotrkowski624ЛенкаваŁękawa172342042piotrkowski627ЛенчноŁęczno254854185piotrkowski642ЛобудзицеŁobudzice192011594piotrkowski739МонколицеMąkolice132692275piotrkowski853ПаржневицеParzniewice204443276piotrkowski890ПодолинъPodolin133152833piotrkowski975РеичноRęczno416055419piotrkowski995РоспжаRozprza264533626piotrkowski1207УщинъUszczyn442541996piotrkowski1213ХабелищеChabielice463322320piotrkowski63БогущицеBoguszyce243172505rawski96БудзишевицеBudziszewice233262352rawski122ВаловицеWałowice243592969rawski248ГораGóra233573496rawski257ГортатовицеGortatowice212262036rawski374ЖелехлинъŻelechlin224042740rawski665ЛюбаняLubania273723499rawski675ЛюбохняLubochnia293862862rawski692МаріяновъMarianów353342901rawski969РегновъRegnów274063892rawski981РжечицаRzeczyca203822939rawski1112СтаравесьStara Wieś182312032rawski1269ЧерневицеCzerniewice244433526rawski

Administratorzy

GubernatorzyGubernator i wicegubernator w Królestwie Polskim po 1867 roku, [w:] A. Górak, J. Kozłowski, K. Latawiec, Słownik biograficzny gubernatorów i wicegubernatorów w Królestwie Polskim (1867–1918), Lublin 2014, s. 43. 1 stycznia/12 stycznia 1867 – 14 lutego/26 lutego 1884 – gen. Iwan Kachanow (1821–1909) 16 lutego/28 lutego 1884 – 5 lutego/17 lutego 1887 – Nikołaj Zinowjew (1839–1917) 5 lutego/17 lutego 1887 – 12 marca/24 marca 1887 – vacat 12 marca/24 marca 1887 – 21 lutego/5 marca 1890 – gen.-lejt. Aleksandr Komarow (1826–1890) 21 lutego/5 marca 1890 – 10 października/22 października 1904 – płk Konstantin Miller (1836–1904) 10 października/22 października 1904 – 13 stycznia/25 stycznia 1906 – Michaił Arcimowicz (1859–1915) 13 stycznia/25 stycznia 1906 – 22 marca/3 kwietnia 1910 – Anton von Essen (1863–1919) 22 marca/3 kwietnia 1910 – 28 lutego/12 marca 1911 – vacat 28 lutego/12 marca 1911– 23 lutego/7 marca 1917 – Michaił Jaczewski (1865–po 1921)

WicegubernatorzyGubernator i wicegubernator w Królestwie Polskim po 1867 roku, [w:] A. Górak, J. Kozłowski, K. Latawiec, Słownik biograficzny gubernatorów i wicegubernatorów w Królestwie Polskim (1867–1918), Lublin 2014, s. 43–44. 1 stycznia/12 stycznia 1867 – 4 lutego/16 lutego 1872 – Władimir Priewłocki (1819–1874) 10 marca/22 marca 1872 – 10 listopada/22 listopada 1883 – mjr Roman Essen (Reinhold von Essen) (1836–1895) 24 listopada/6 grudnia 1883 – 6 czerwca/18 czerwca 1885 – Władimir Tchorżewski (1841–1905) 6 czerwca/18 czerwca 1885 – 4 lipca/16 lipca 1885 – Aleksandr Sołncew (1833–1885) 4 lipca/16 lipca 1885 – 26 lutego/10 marca 1891 – Iwan Podgorodnikow (1840–1911) 26 lutego/10 marca 1891 – 16 stycznia/28 stycznia 1892 – vacat 16 stycznia/28 stycznia 1892 – 3 grudnia/15 grudnia 1892 – Matwiej Michalewicz (1845–1908) 3 grudnia/15 grudnia 1892 – 1 lipca/13 lipca 1899 – Boris Ozieriow (1853–1914) 21 lipca/2 sierpnia 1899 – 20 września/2 października 1902 – Aleksander von Lüders-Weymarn (1856–1914) 23 października/4 listopada 1902 – 24 września/6 października 1905 – płk Iwan Reinhardt (1864–1914) 24 września/6 października 1905–marzec 1917 – gen.-mjr Fiodor Fortwengler (1862–?)

Wzmianki z r. 1887 Gubernia obejmowała ujezdy (powiaty) bardzo uprzemysłowione, m.in. będziński, częstochowski, noworadomski czy łódzki.

Słownik geograficzny Królestwa Polskiego zawiera hasło o guberni: „Piotrkowska gubernia utworzona została w 1867 r. z części dawnych guberni: warszawskiej, kaliskiej i kieleckiej. Na obszarze Królestwa Polskiego stanowi ona długi, lecz wąski pas, ciągnący się od płn.-wschodu ku płd.-zach., między gubernią kaliską od zachodu a radomską i kielecką od wschodu.”

W książce „Rys geografii Królestwa Polskiego” z 1887 roku odnajdujemy następujący opis guberni piotrkowskiej:

Przypisy

Linki zewnętrzne

Piotrkowska Kategoria:Historia Piotrkowa Trybunalskiego