mały|strona Biblii karaimskiej mały|Wnętrze kienesy Bnei Israel w Kalifornii

Karaimizm, karaizm – kierunek w teologii żydowskiej, odrzucający Talmud i autorytet tradycji rabinów.

Pochodzenie Karaimizm wyodrębnił się z judaizmu ok. VIII w. na terenie Mezopotamii, a następnie rozszerzył się na tereny Bizancjum, Egiptu i Imperium osmańskiego. Wyznawcy nazywani są karaimami. Pojęcie „karaimizm” pochodzi od hebrajskiego קרא (kar’a) – czytać, recytować. Za głównego kodyfikatora religii karaimskiej uznawany jest Anan, syn Dawida z Basry (urodzony ok. 754–755).

Karaimizm przyjęły oprócz Żydów niektóre ludy tureckie, których potomkowie zamieszkują w Rosji i na Ukrainie. Kultywują oni nieco odmienne, niż karaimi orientalni, obrządki religijne karaimizmu.

Nauka Anana W swoim mniemaniu Anan nie był założycielem nowej religii, ale reformatorem i odnowicielem zasad wiary. Istota jego działalności polegała na propagowaniu powrotu do czystej nauki Mojżesza i proroków. Anan wystąpił przeciwko nauczaniu talmudystów. Skupił wokół siebie ludzi niezadowolonych z wprowadzenia porządku talmudycznego. Sedno nauki Anana można streścić w zdaniu: „Szukajcie dokładnie w Biblii i nie polegajcie na własnym zdaniu”.

Nawiązania Karaimizm przejął pewne tendencje od innych grup religijnych: od saduceuszy niechęć do tradycji niemającej wyraźnych podstaw w Torze, od esseńczyków skłonność do ascetycznego sposobu życia.

Religia Podstawowymi źródłami Karaimizmu są: Pięcioksiąg – szczególnie Dekalog, z zasadą i obowiązkiem samodzielnej interpretacji, oraz późniejsza tradycja nietalmudyczna o ile nie jest sprzeczna z Torą i tradycją, Mojżesz uznawany jest za głowę Bożych proroków.

Religia zasadza się na dwóch głównych podstawach: dziesięciorgu przykazaniach Bożych oraz dziesięciu artykułach wiary.

Artykuły wiary: wszechmocny Bóg istnieje odwiecznie, jedność i potęga boska nie mogą być przyrównane do żadnej istoty i są niepojętne dla rozumu ludzkiego, wszystko, co istnieje, od aniołów począwszy, a na najniższych istotach skończywszy, zostało stworzone przez Boga, opatrzność Boża czuwa nad każdą istotą, Bóg natchnął duchem proroczym Mojżesza i przez niego zesłał prawo, Pięcioksięgu ani zawartych w nim Dziesięciorga Przykazań nie można zmienić ani uzupełnić, prorocy zawsze byli natchnieni duchem Bożym, Bóg wyznaczył każdemu człowiekowi nagrodę i karę według zasług i przewinień jego, wskrzeszenie zmarłych nastąpi w dniu Sądu Ostatecznego, Bóg wybawi świat poprzez zesłanie Mesjasza.

Modlitwa składa się z trzech części: pochwała Boga, wyrażenie wdzięczności Bogu, prośba o wybaczenie grzechów oraz o dobrodziejstwo na przyszłość.

Podstawą liturgii są psalmy. Spowiedź jest powszechna, ale grzechy nie są wyjawiane przed innymi, także przed duchownymi.

Dalsze losy W XIII i XIV w. powstały większe społeczności karaimskie w Haliczu oraz we Lwowie. W okresie rządów wielkiego księcia Witolda (1392–1430) Karaimi zostali osadzeni w obrębie pasa obronnego jako obrona przed Krzyżakami. Obecnie żyją w Izraelu, na Litwie, Ukrainie, Turcji, Egipcie oraz Polsce.

W Polsce funkcjonuje Karaimski Związek Religijny. W Warszawie istnieje jedyny czynny cmentarz karaimski w Polsce.

Przypisy

Bibliografia

Karaimi. Materiały z sesji naukowej, red. A. Dubiński, E. Śliwka, Pieniężno 1987 M. Marczewska-Rytko: Religie niechrześcijańskie w Polsce, Lublin 1997 I. Koszewska, W. Koszewski, Karaimi polscy: struktura ekologiczno-społeczna mniejszości etnicznej i religijnej, Warszawa 1987 (wydanie drugie: 1991)

Linki zewnętrzne

Karaimskie Życie – Tłumaczenia artykułów z czasopisma Karaimskie Życie Instrukcje do podstawowej edukacji karaimskich dzieci Prawa Bożego i krótkiej historii karaizmu Karaism , Routledge Encyclopedia of Philosophy, rep.routledge.com [dostęp 2023-05-12].

Kategoria:Karaimi