Wacław Gluth-Nowowiejski (ur. 10 czerwca 1926 w Warszawie, zm. 23 grudnia 2024 tamże) – polski dziennikarz, publicysta, pisarz, varsavianista, dowódca drużyny w zgrupowaniu „Żmija” Armii Krajowej w powstaniu warszawskim, ostatni robinson warszawski.

Życiorys Urodził się w rodzinie pułkownika Alojzego Gluth-Nowowiejskiego, legionisty, i Marii z Kaszów, peowiaczki (1896–1986). Był najmłodszym z czterech braci – żołnierzy AK i jedynym, który przeżył II wojnę światową. Bliźniacy Zbigniew ps. „Nowacki”, „Nowak” (1920–1944) i Janusz ps. „Ścieżyński” (1920–1944), więzieni na Pawiaku, zostali rozstrzelani, a Jerzy ps. „Pigi” (1922–1944), kapral podchorąży w 2. kompanii Batalionu Golski, poległ na Powiślu podczas powstania warszawskiego.

Uczęszczał do szkoły podstawowej, a przed samą wojną zdał do I Państwowego Gimnazjum i Liceum im. Stefana Batorego w Warszawie, którego uczniami było jego trzech starszych braci. W 1944 w ramach tajnego nauczania zdał maturę w Liceum im. Stanisława Staszica w WarszawieSzkoła im. Stanisława Staszica w Warszawie 1906–1950.Znani absolwenci XIV Liceum Ogólnokształcącego im. Stanisława Staszica w Warszawie [dostęp 2023-10-05].. W 1942 został zaprzysiężony w Armii Krajowej, dołączył do konspiracyjnego plutonu 225, ukończył szkołę podchorążych. Podczas okupacji niemieckiej pracował w ochotniczej straży pożarnej. 2 lutego 1944 został ujęty przez policję niemiecką wraz z dwoma kolegami z plutonu. Został wraz z nimi przewieziony do posterunku Schutzpolizei Nordwache (ul. Chłodna róg ul. Żelaznej), a następnie do siedziby Gestapo przy Al. Szucha 25, skąd ze względu na szczęśliwy zbieg okoliczności zostali zwolnieni jeszcze tego samego dnia.

Podczas powstania warszawskiego w stopniu kaprala podchorążego (ps. „Wacek”, „Wiwer”) dowodził drużyną zgrupowania „Żmija” na Żoliborzu w II Obwodzie "Żywiciel" Okręgu Warszawa Armii Krajowej. Później awansowany do stopnia plutonowego podchorążego. 14 września został ranny podczas walk na Marymoncie. Jako jeden z dwóch rannych ocalał z masakry urządzonej przez Niemców w powstańczym punkcie sanitarnym przy ul. Rajszewskiej 12. Ukrył się wtedy w piwnicy jednego z okolicznych domów, gdzie pozostawał do połowy listopada 1944.

Po wojnie podjął studia na Uniwersytecie Warszawskim. W 1948 został aresztowany, następnie był więziony i przesłuchiwany w areszcie śledczym MBP przy ul. Koszykowej, a następnie po pokazowym procesie skazany na osiem lat więzienia za nielegalne posiadanie broni i przynależność do Armii Krajowej, po tym jak w maju 1948 wraz z kolegą zakopał w ogrodzie zabezpieczoną powstańczą broń. Więziony przez reżim komunistyczny do amnestii w 1953, kiedy został zwolniony. Wyrok odbywał w więzieniu mokotowskim oraz w więzieniu w Rawiczu.

Był dziennikarzem w redakcjach „Dziś i Jutro”, „Za i Przeciw”, „Kurierze Polskim”, redaktorem naczelnym wydawnictw książkowych „Epoki”, autorem wielu publikacji na temat Warszawy w latach okupacji. W 1983 wspomagał realizację filmu dokumentalnego Sceny z powstania warszawskiego. W latach 1999–2001 był redaktorem naczelnym „Biuletynu Informacyjnego” - organu prasowego Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej.

Członek Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich, prezes Stowarzyszenia Żołnierzy Armii Krajowej „Żywiciel” i Miłośników Ich Tradycji.

Od 1960 do śmierci był żonaty z Anną Gluth-Nowowiejską. Doczekał się syna i córki oraz wnuków.

Zmarł w wieku 98 lat jako ostatni robinson warszawski. Został pochowany w grobie rodzinnym na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kw. A-21-tuje).

Publikacje Śmierć poczeka (w serii Zdarzenia, sensacje, zagadki) Rzeczpospolita gruzów Nie umieraj do jutra (w serii Zdarzenia, sensacje, zagadki) Stolica jaskiń: z pamięci warszawskiego Robinsona Jesień na Marymoncie

Odznaczenia Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Armii Krajowej Medal za Warszawę 1939-1945 Warszawski Krzyż Powstańczy Medal „Pro Patria” (2013) Medal Stulecia Odzyskanej Niepodległości (2019) Medal pamiątkowy z okazji 70. rocznicy Powstania Warszawskiego

Przypisy

Zobacz też Robinsonowie warszawscy

Bibliografia

Linki zewnętrzne Artykuł W. Glutha-Nowowiejskiego Stolica jaskiń Gluth-Nowowiejski w Archiwum Historii Mówionej na stronie Muzeum Powstania Warszawskiego

Kategoria:Członkowie Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich Kategoria:Członkowie Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej (kombatanci) Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Ludzie związani z Gimnazjum i Liceum im. Stefana Batorego w Warszawie Kategoria:Ludzie związani z XIV Liceum Ogólnokształcącym im. Stanisława Staszica w Warszawie Kategoria:Ludzie związani z Uniwersytetem Warszawskim Kategoria:Członkowie Ochotniczej Straży Pożarnej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski Kategoria:Odznaczeni Warszawskim Krzyżem Powstańczym Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Armii Krajowej Kategoria:Odznaczeni Medalem za Warszawę 1939–1945 Kategoria:Odznaczeni Medalem Stulecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pro Patria Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym z okazji 70. rocznicy Powstania Warszawskiego Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Podchorążowie Armii Krajowej Kategoria:Polscy dziennikarze prasowi Kategoria:Polscy publicyści Kategoria:Polskie ofiary represji stalinowskich Kategoria:Powstańcy warszawscy Kategoria:Uczestnicy tajnego nauczania na ziemiach polskich 1939–1945 Kategoria:Varsavianiści Kategoria:Więźniowie aresztu śledczego MBP przy ul. Koszykowej w Warszawie Kategoria:Więźniowie polityczni w Polsce Ludowej 1944–1956 Kategoria:Więźniowie więzienia mokotowskiego (Polska Ludowa) Kategoria:Więźniowie więzienia w Rawiczu (Polska Ludowa) Kategoria:Urodzeni w 1926 Kategoria:Zmarli w 2024