Cinema Paradiso, inne tłum. Nowe Kino Paradiso lub Kino Paradiso (wł. Nuovo Cinema Paradiso) – włoski dramat filmowy z 1988 roku, będący drugą fabułą w dorobku reżyserskim Giuseppe Tornatore. Przedstawia historię przyjaźni kinooperatora Alfredo i małego chłopca Toto, którego wprowadza w magiczny świat kina.
Film otrzymał wiele nagród, m.in. Oscara za najlepszy film nieanglojęzyczny, Złoty Glob i nagrodę BAFTA oraz nominacje do Cezara i Złotej Palmy.
Fabuła Salvatore, znany włoski reżyser, na wieść o śmierci starego kinooperatora Alfredo przyjeżdża do swojego rodzinnego miasteczka na pogrzeb. Następuje retrospekcja w czasy dzieciństwa – Toto (jak nazywano Salvatore) jest wychowywany przez samotną matkę. Jedyną rozrywką w mieście jest małomiasteczkowe kino Cinema Paradiso, gdzie zafascynowany filmami chłopiec pomaga operatorowi Alfredo. Filmy cenzuruje ksiądz Adelfio, który dbając o dusze swoich owieczek, każe wycinać sceny pocałunków.
Pewnego dnia dochodzi do tragedii – kino zostaje strawione przez pożar, zaś Alfredo w wyniku oparzeń traci wzrok, lecz zostaje uratowany przez małego Toto. Cinema Paradiso zostaje odbudowane i otwarte pod nazwą Nuovo cinema Paradiso, a funkcję operatora otrzymuje w nim dorastający Salvatore.
Młodzieniec przeżywa miłość rodem z filmów, zakochując się w Elenie, córce miejscowego bankiera. Ta początkowo nie odwzajemnia jego uczuć. Salvatore cierpliwością i uporem zmienia nastawienie dziewczyny. W końcu w sylwestrową noc Elena udaje się z Salvatore do kina. Szczęście nie trwa długo, gdyż młody operator dostaje powołanie do wojska. Po powrocie okazuje się, że Elena wyjechała z rodzicami i nie wiadomo, gdzie przebywa. Ślepy Alfredo radzi Salvatore, aby ten wyjechał z rodzinnego miasteczka i więcej tu nie wracał, że jest stworzony do rzeczy wielkich.
Salvatore opuszcza miasto i powraca po trzydziestu latach. Po pogrzebie starego przyjaciela przyjdzie mu zostać świadkiem zburzenia Cinema Paradiso. Na miejscu kina powstanie parking. Alfredo pozostawił Salvatore w spadku taśmę filmową. W finale filmu główny bohater siada sam w sali kinowej i ogląda film, który przygotował dla niego stary kinooperator. Film składa się z ocenzurowanych przez księdza „gorszących” fragmentów starych filmów.
Obsada Philippe Noiret – Alfredo Salvatore Cascio – Salvatore (dziecko) Marco Leonardi – Salvatore (młodzieniec) Antonella Attili – Maria (młoda) Jacques Perrin – Salvatore (dorosły) Pupella Maggio – Maria (stara) Leopoldo Trieste – Ojciec Adelfio Agnese Nano – Elena (nastolatka) Nicola Di Pinto – Wiejski idiota Brigitte Fossey – Elena (dorosła) (pojawia się jedynie w wersji reżyserskiej)
Produkcja Zdjęcia kręcono w następujących lokacjach na terenie Włoch: Rzym (m.in. Ołtarz Ojczyzny, plac Wenecki, Termy Karakalli); prowincja Palermo (Palermo, Palazzo Adriano, Castelbuono, Cefalù, Santa Flavia, Lascari, Bagheria, Chiusa Sclafani); prowincja Trapani (Poggioreale); prowincja Viterbo (Oriolo Romano).
Nawiązania filmowe W Kino Paradiso można zobaczyć fragmenty ponad 20 różnych filmów, które oglądają bohaterowie. Są wśród nich: Życie należy do nas (tytuł oryginalny: Les Bas-fonds, włoski tytuł Verso la vita) z 1936 roku w reżyserii Jeana Renoira – pierwszy film, który ogląda i zarazem cenzuruje ojciec Adelfio; Mambo z 1954 roku w reżyserii Roberta Rossena; Ulisse z 1955 roku w reżyserii Mario Cameriniego.
Opinie o filmie The Best of Video. Poradnik: kino, tv, sat, video, pod red. Witolda NowakowskiegoThe Best of Video, pod red. Witolda Nowakowskiego, Warszawa 1994, s. 57. Wzruszający film o ludziach i kinie lat czterdziestych i pięćdziesiątych. Magdalena Michalska, Kultura (dodatek do Dziennika Polska-Europa-Świat)Magdalena Michalska, Magia filmowego dzieciństwa, „Kultura” (dodatek do Dziennika Polska-Europa-Świat), nr z dn. 26.01.2007, s. 79. Tornatore w lekkiej tonacji, w której utrzymana jest znaczna część „Cinema Paradiso”, oddał hołd ubogiej mieścinie z jej codziennymi kłopotami i pokazał fantastyczną panoramę kina z „Fatty'm” Arbuckle'm, Charliem Chaplinem i Anną Magnani w rolach głównych. W kadrach jego filmu pojawiają się fragmenty „lektur obowiązkowych”: „Dyliżansu” Forda, „Na dnie” Renoira, „Jestem niewinny” Langa, „Ziemia drży” Viscontiego czy „La strady” Felliniego.Jest też w „Cinema Paradiso” gorzki posmak. Kiedy pali się taśma nitro, ogień ogarnia kino. Toto ratuje z płomieni Alfreda. Oślepionemu przyjacielowi chce dać swoje oczy, a gdy Alfredo się wycofuje, zajmuje jego miejsce w kabinie projekcyjnej. Dzięki tej szczypcie goryczy udało się reżyserowi zgrabnie ominąć mieliznę nostalgicznie naiwnej komedii. Robert GoneraRobert Gonera, Magiczne „Cinema Paradiso”, „Dziennik Polska-Europa-Świat” nr z dn. 1.02.2007, s. 28. To historia ukazująca magię kina w najpiękniejszym wydaniu.
Przypisy
Bibliografia The Best of Video. Poradnik: kino, tv, sat, video, pod red. Witolda Nowakowskiego, Warszawa 1994, s. 56-57. Michalska M., Magia filmowego dzieciństwa, „Kultura” (dodatek do Dziennika Polska-Europa-Świat), nr z dn. 26.01.2007, s. 79.
Linki zewnętrzne Plakat z filmu
Kategoria:Włoskie dramaty filmowe Kategoria:Włoskie filmy z 1988 roku Kategoria:Włoskie filmy zgłoszone do rywalizacji o Oscara w kategorii filmu nieanglojęzycznego Kategoria:Francuskie filmy z 1988 roku Kategoria:Filmy kręcone w Bagherii Kategoria:Filmy kręcone w Palermo Kategoria:Filmy kręcone w Poggioreale Kategoria:Filmy kręcone w prowincji Viterbo Kategoria:Filmy kręcone w Rzymie Kategoria:Filmy nagrodzone Grand Prix Międzynarodowego Festiwalu Filmowego w Cannes Kategoria:Filmy nagrodzone Oscarem za najlepszy film międzynarodowy Kategoria:Filmy nagrodzone Złotym Globem dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego Kategoria:Filmy o kinie Kategoria:Filmy w reżyserii Giuseppe Tornatore Kategoria:Filmy wyróżnione nagrodą BAFTA dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego Kategoria:Włoskie filmy zrealizowane w koprodukcji międzynarodowej Kategoria:Francuskie filmy zrealizowane w koprodukcji międzynarodowej Kategoria:Filmy, których akcja toczy się na Sycylii