Instytut Prymasowski Stefana Kardynała Wyszyńskiego – jeden z instytutów świeckich w Polsce założony na bazie powstałego w 1942 Stowarzyszenia Żeńskiej Młodzieży Katolickiej, przekształconego w Instytut Świecki Pomocnic Maryi Jasnogórskiej Matki Kościoła powołany przez Stefana Wyszyńskiego, późniejszego prymasa Polski. Charyzmatem instytutu jest maryjność eklezjalna. Z Instytutem związany był powołany w 1957 Instytut Prymasowski Ślubów Narodu na Jasnej Górze realizujący Śluby Narodu i Wielką Nowennę, a później obchody Milenium chrztu Polski. Od 1993, jako kościelna i cywilna osoba prawna, Instytut Prymasowski zajął się zabezpieczaniem i upowszechnianiem dziedzictwa S. Wyszyńskiego.
Historia mały|Kwatera z grobami zasłużonych członkiń Instytutu na Cmentarzu Bródnowskim w WarszawieW dniu 1 listopada 1942 z inicjatywy Marii Okońskiej założono Stowarzyszenie Żeńskiej Młodzieży Katolickiej. Celem było wychowywanie dziewcząt i kobiet w duchu chrześcijańskim w szkołach, teatrach, kościołach i szpitalach. Stowarzyszenie gromadziło kobiety z różnych grup społecznych, które miały być w swoich środowiskach apostołkami w celu odrodzenia polskich kobiet na wzór Maryi. W 1943 ojcem duchowym pierwszych ośmiu członkiń (Maria Okońska, Hanna Iłowiecka, Zofia Daremniak, Maria Wantowska, Janina Piasecka, Wanda Kupczyńska, Telimena Pietraszun, Maryla Kurowska), tzw. Ósemki (nazwa inspirowana ośmioma błogosławieństwami), został ks. Stefan Wyszyński, który pełnił posługę kapłańską w Zakładzie dla Ociemniałych w Laskach. Opierano się na kulcie Maryi Jasnogórskiej. W 1947 Ósemka – na podstawie konstytucji apostolskiej papieża Piusa XII Provida Mater Ecclesia – zaczęła działać jako Instytut Świecki Pomocnic Maryi Jasnogórskiej Matki Kościoła, propagując swoje idee na obozach młodzieżowych.
W 1952 na ręce Wyszyńskiego Maria Okońska, Maria Wantowska i Janina Michalska złożyły śluby wieczyste. W 1956 w porozumieniu z przeorem klasztoru na Jasnej Górze o. Jerzym Tomzińskim powstały ustawy wspólnoty. Autorem był Wyszyński. W 2005 zmieniono nazwę organizacji na Instytut Prymasa Wyszyńskiego, co zasugerował Jan Paweł II. Wskazał bowiem na konieczność podjęcia przez członkinie organizacji działalności na rzecz dziedzictwa Wyszyńskiego. Nazwę w 2006 zatwierdziła ją watykańska Kongregacja Instytutów Życia Konsekrowanego i Stowarzyszeń Życia Apostolskiego.
Kard. Stefan Wyszyński 3 maja 1957 powołał w Częstochowie Instytut Prymasowski Ślubów Narodu na Jasnej Górze. Miał wspierać przygotowania do realizacji Ślubów Jasnogórskich i Wielkiej Nowenny przed obchodami milenium chrztu Polski. Prowadził biuro w klasztorze paulinów, drukarnię oraz Wydawnictwo Jasna Góra. Była to działalność ewangelizacyjna, religijna i edukacyjna skierowana do młodych ludzi i pielgrzymów na Jasną Górę z różnych grup zawodowych, jak również duchownych. Członkinie Instytutu Świeckiego Pomocnic Maryi Jasnogórskiej Matki Kościoła wygłaszały prelekcje, przepisywały teksty, organizowały pielgrzymki, a w szkołach prowadziły katechezy.
W okresie PRL przesłuchania i procesy sądowe osób związanych z instytutem oraz konfiskaty majątku powodowały ograniczenie jego działalności (szczególnie wydawniczej). Dekretem prymasa Polski kard. Józefa Glempa z 3 lipca 1993 (nr. 2046/93/P) zatwierdzonym rozporządzeniem Szefa Urzędu Rady Ministrów z 30 września 1993 (Dz.U.RP nr 95 z 12 października 1993, poz. 435) Instytut Prymasowski Ślubów Narodu na Jasnej Górze został przekształcony w Instytut Prymasowski Stefana Kardynała Wyszyńskiego. Jego celem jest zachowanie i upowszechnianie dziedzictwa Wyszyńskiego.
Członkinie Instytutu Prymasowskiego to osoby świeckie decydujące się na życie według rad ewangelicznych w domach wspólnych lub indywidualnie. Składają śluby posłuszeństwa, czystości i ubóstwa, nie noszą zewnętrznych oznak konsekracji. Podejmują działania w ramach Instytutu oraz w instytucjach kościelnych i świeckich.
W ramach Instytutu Prymasowskiego funkcjonuje Wydawnictwo „Soli Deo” i księgarnia. Instytut gromadzi publikacje związane z Wyszyńskim.
Instytut powołał Dom Pamięci Kardynała Wyszyńskiego w Częstochowie i Sekretariat Misyjny Jeevodaya. Jest związany z Ruchem Pomocników Matki Kościoła założonym w 1969 przez Wyszyńskiego. Współpracuje z Fundacją Dziedzictwo Stefana Kardynała Wyszyńskiego powstałą 1998 lub 1999 oraz Ruchem Apostolskim Rodziny Rodzin.
W 1993 powstał Krąg Przyjaciół Prymasa Tysiąclecia upowszechniający i utrwalający jego dziedzictwo.
W 2008 Instytut został odznaczony Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”.
Ośrodki
Dom Pamięci Kardynała Wyszyńskiego Mieści się u podnóża Jasnej Góry. Został zbudowany w Częstochowie ze względu na głęboki związek duchowy Wyszyńskiego z Maryją. Kamień węgielny wmurowano w 2000. Dom stworzyła Fundacja Dziedzictwo Stefana Kardynała Wyszyńskiego. Placówkę otwarto w 2002. Można tu obejrzeć wystawę poświęconą kardynałowi i skorzystać z archiwum tekstów prymasa. Odbywają się tu sympozja, warsztaty, przedstawienia, pielgrzymki. Funkcjonuje tu dom rekolekcyjny. Dom prowadzą członkinie Instytutu Prymasowskiego. mały|Kaplica Prymasowska i krzyż w Choszczówce
Ośrodek Jasnogórskiej Matki Kościoła mały|Tablica pamiątkowa na ścianie kaplicy W Choszczówce, na terenie gminy Białołęka w Warszawie, na obszarze podległym parafii pw. Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski w Jabłonnej, znajduje się Ośrodek Jasnogórskiej Matki Kościoła. Jest to jedno z miejsc, gdzie Wyszyński odpoczywał, pisał listy pasterskie, prowadził rekolekcje dla Instytutu, spotykał się z gośćmi i miejscową ludnością. Duży teren z parkiem i alejkami otoczony lasem Wyszyński nabył w 1969. Miejsce, jako że było miejscem zebrań Rady Głównej Episkopatu Polski, Komisji Maryjnej i spotkań Wyszyńskiego z dostojnikami Kościoła, nazywane jest polskim Castel Gandolfo. Natomiast Wyszyński określał to miejsce zbiornikiem nowych sił miłości lub Jasną Górką. Są tu:
dom główny Instytutu Prymasowskiego, wybudowany w 1938 przez przedsiębiorcę Eugeniusza Pietrusińskiego przy ul. Świerkowej, zaprojektowany przez architekta Eugeniusza Zarębskiego, zmodernizowany po zakupie w 1969, z kaplicą na parterze poświęconą przez Wyszyńskiego w 1969 i mieszczącym się w niej obrazem Matki Bożej Częstochowskiej pędzla Wandy Zagórskiej z Częstochowy, z pokojem Wyszyńskiego w stanie, w jakim zostawił go 31 marca 1981, kiedy był tu po raz ostatni, niewielkim muzeum Prymasa Tysiąclecia i pokojem Marii Okońskiej; przy drzwiach jest tablica upamiętniająca Wyszyńskiego; kaplica pw. Jasnogórskiej Matki Kościoła mieszcząca się w dużej drewnianej chacie rodziny Ceberków z Zalasa (dawnym domu sołtysa z 1873 lub końca lat 40. XX wieku), sprowadzona na miejsce 22 lipca 1973, poświęcona przez Wyszyńskiego i oddana do użytku w 1975, z kamieniem węgielnym z sanktuarium w Lourdes, nazywana Kaplicą Prymasowską lub Prymasówką, z elementami architektury charakterystycznej dla Kurpiów (śparogi na szczycie kaplicy, rzeźbione obramowania okien i drzwi) oraz m.in. stacjami Drogi Krzyżowej i obrazami namalowanymi przez Ewelinę Pęksową; dom rekolekcyjny; pomnik przedstawiający głowę S. Wyszyńskiego wykonany według projektu Jana Kucza w 2014, a poświęcony przez abp. Henryka Hosera, oraz krzyż; ogród z aleją lipową, figurą św. Anny, Drogą Krzyżową i kapliczkami różańcowymi; archiwum gromadzące dokumenty (notatki, rękopisy, kalendarze, taśmy z nagraniami, zdjęcia) związanymi z Wyszyńskim.
Sekretariat Misyjny Jeevodaya To jednostka wewnętrzna Instytutu Prymasa Wyszyńskiego powołana do pomocy Ośrodkowi Rehabilitacji Trędowatych Jeevodaya w Indiach, gdzie pracuje członkini instytutu dr Helena Pyz. Działa od 1993. Sekretariat pośredniczy w kontakcie pomiędzy ofiarodawcami z Polski a ośrodkiem, prowadzi działalność na rzecz walki z trądem i uprzedzeniami, organizuje pomoc materialną i moralną dla Jeevodaya, m.in. przez akcję adopcji serca.
Publikacje
Jadwiga Jełowicka, Wspomnienie po pół wieku, Warszawa 2002
Przypisy
Linki zewnętrzne Instytut Prymasowski Stefana Kardynała Wyszyńskiego – strona oficjalna Sekretariat Misyjny Jeevodaya – strona oficjalna Stowarzyszenie Przyjaciół Szkół im. Kard. Stefana Wyszyńskiego – strona oficjalna
Kategoria:Kościół katolicki w Polsce Kategoria:Laureaci Nagrody im. Stefana Kardynała Wyszyńskiego Prymasa Tysiąclecia Kategoria:Organizacje odznaczone Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”