thumb|Kwiaty kruszyny pospolitej Kruszyna (Frangula Mill.) – rodzaj krzewu należący do rodziny szakłakowatych (Rhamnaceae). Jest siostrzany względem rodzaju szakłak Rhamnus i w wielu ujęciach systematycznych do niego włączany. Obejmuje 56 gatunków. Występują one na wszystkich kontynentach półkuli północnej – w całej Europie po Syberię, w Azji Środkowej i Wschodniej na obszarze od Półwyspu Indochińskiego po Japonię, w rejonie Kaukazu i Azji Mniejszej, w północno-zachodniej Afryce oraz na rozległych obszarach obu kontynentów amerykańskich, włączając w to całą strefę międzyzwrotnikową. Rodzaj najbardziej zróżnicowany jest w Nowym Świecie. W Polsce pospolicie na całym niżu i w niższych położeniach górskich występuje jeden gatunek – kruszyna pospolita F. alnus.
Kruszyna pospolita ma duże znaczenie użytkowe jako roślina lecznicza (kora jest środkiem przeczyszczającym). Z jej owoców pozyskiwano także żółty barwnik, a węgiel drzewny z jej drewna był cenionym surowcem do wyrobu prochu strzeleckiego. W takim samym zakresie leczniczym wykorzystywana jest kora amerykańskiego gatunku – Frangula purshiana.
Morfologia thumb|Owoce Rhamnus caroliniana Pokrój Małe drzewa i krzewy, o pędach bez cierni, pąki bez łusek, owłosione, młode pędy zwykle owłosione, łysiejące. Liście Sezonowe, rzadko zimozielone, skrętoległe, rzadko naprzeciwległe lub skupione w pęczki na krótkopędach. Blaszka pojedyncza, całobrzega lub ząbkowana. Użyłkowanie liścia pierzaste, z żyłkami bocznymi niemal prostymi, przebiegającymi równolegle względem siebie. Kwiaty Wyrastają na szypułkach pojedynczo lub skupione w baldachy i pęczki w kątach liści. Są obupłciowe. Hypancjum ma kształt półkulisty i średnicę od 1 do 3 mm. Działki kielicha w liczbie 5, rzadko 4, wzniesione, rzadziej rozpostarte, nieco mięsiste, jajowatotrójkątne, zielone, żółtawe lub białe. Płatki korony także w liczbie 5, rzadziej 4, kapturkowate, jajowate i odwrotnie jajowate, u nasady zwężone w paznokieć, żółtawe. Pręcików 5, rzadko 4, podobnej długości jak płatki lub nieco dłuższe. Dysk miodnikowy cienki. Zalążnia górna, kulista, trójkomorowa (rzadko dwukomorowa) z pojedynczą szyjką, na końcu ze znamieniem dwu- lub trójdzielnym. Owoce Pestkowce zwykle z dwoma–trzema nasionami, rzadziej z pojedynczym. Nasiona jajowate do soczewkowatych, z dzióbkiem na szczycie, gładkie. Rodzaj podobny Szakłak Rhamnus ma często pędy cierniste, pąki okryte łuskami i nagie, żyłki boczne w liściach łukowate, kwiaty zwykle jednopłciowe i czterokrotne, rzadziej pięciokrotne, działki kielicha niemięsiste, zawsze rozpostarte, płatków czasem brak, a jeśli są to nie zwężone w paznokieć. Nasiona bez dzióbka, podłużnie żłobione.
Systematyka Pozycja systematyczna Rodzaj należący do plemienia Rhamneae, podrodziny Rhamnaceae i rodziny szakłakowatych (Rhamnaceae).
Rodzaj jest siostrzany w stosunku do rodzaju szakłak Rhamnus. Ze względu na bliskie pokrewieństwo tych taksonów, przez wielu autorów są one łączone w jednym rodzaju Rhamnus dzielonym na podrodzaje Frangula i Rhamnus.
Wykaz gatunków
Przypisy
Kategoria:Szakłakowate Kategoria:Środki przeczyszczające