Horst Köhler (wym. ; ur. 22 lutego 1943 w Skierbieszowie, zm. 1 lutego 2025 w Berlinie) – niemiecki ekonomista i polityk, działacz Unii Chrześcijańsko-Demokratycznej (CDU), prezes Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju (1998–2000), dyrektor zarządzający Międzynarodowego Funduszu Walutowego (2000–2004), w latach 2004–2010 prezydent Republiki Federalnej Niemiec.
Życiorys Działalność do 2004 Urodził się w rodzinie rolników, jako jego z ośmiorga dzieci Eduarda i Elisabeth Köhlerów. Jego rodzice byli Niemcami, którzy zamieszkiwali w miejscowości Rîșcani w należącej do Rumunii Besarabii. W wyniku porozumień paktu Ribbentrop-Mołotow Besarabia została anektowana przez ZSRR; tamtejszą ludność niemiecką przesiedlono w ramach akcji Heim ins Reich. W 1942 Köhlerowie w ramach akcji kolonizacyjnej zostali osiedleni w Generalnym Gubernatorstwie; zamieszkali w Skierbieszowie, skąd uprzednio wysiedlono ludność polską. W późniejszym czasie rodzina została zmuszona do przeprowadzki do Łodzi, a następnie uciekła przed Armią Czerwoną do Niemiec. Początkowo mieszkała w okolicach Lipska, gdzie Köhlerowie prowadzili niewielkie gospodarstwo rolne. W 1953 w obliczu zagrożenia kolektywizacją rolnictwa w NRD uciekli przez Berlin Zachodni do Republiki Federalnej Niemiec. Po czterech latach pobytu w obozach dla uchodźców rodzina osiedliła się Ludwigsburgu w Badenii-Wirtembergii.
Horst Köhler w 1963 zdał egzamin maturalny w Ludwigsburgu. Odbył następnie dwuletnia służbę wojskową, dołączając do grenadierów pancernych w Ellwangen i uzyskując stopień porucznika rezerwy. W latach 1965–1969 studiował na Uniwersytecie w Tybindze, uzyskując dyplom z ekonomii. W latach 1969–1976 pracował naukowo na macierzystej uczelni w instytucie badań nad gospodarką stosowaną. W 1977 na Uniwersytecie w Tybindze uzyskał doktorat na podstawie rozprawy dotyczącej uwarunkowań rynku pracy w kontekście postępu technologicznego.
W 1976 podjął pracę w departamencie politycznym w federalnym ministerstwie gospodarki. W 1981 wstąpił do Unii Chrześcijańsko-Demokratycznej. Od tegoż roku był doradcą premiera Szlezwika-Holsztynu Gerharda Stoltenberga. W 1982 przeszedł do federalnego resortu finansów, był dyrektorem gabinetu ministra oraz dyrektorem departamentu. W latach 1990–1993 pełnił funkcję sekretarza stanu w ministerstwie finansów. Stał się w tym czasie bliskim współpracownikiem kanclerza Helmuta Kohla i jego osobistym przedstawicielem podczas spotkań grupy G7. Odpowiadał za główne kwestie polityki fiskalnej, był zaangażowany w proces zjednoczenia Niemiec, a także brał udział w licznych negocjacjach międzypaństwowych, m.in. dotyczących wycofania Armii Radzieckiej z dawnego NRD.
W latach 1993–1998 był prezesem Deutscher Sparkassen- und Giroverband, zrzeszenia niemieckich kas oszczędnościowych. Następnie do 1998 kierował Europejskim Bankiem Odbudowy i Rozwoju. W 2000 z inicjatywy kanclerza Gerharda Schrödera został wybrany na dyrektora zarządzającego Międzynarodowego Funduszu Walutowego. Na czele tej instytucji stanął w maju 2000.
Prezydent Republiki Federalnej Niemiec W 2004 CDU, CSU i FDP zgłosiły go jako kandydat na urząd prezydenta Niemiec, w konsekwencji w marcu tegoż zrezygnował ze stanowiska w MFW. 23 maja 2004 został wybrany na stanowisko prezydenta przez Zgromadzenie Federalne – otrzymał 604 głosy, pokonując Gesine Schwan (która dostała 589 głosów). Urząd prezydenta objął 1 lipca 2004. W maju 2008 ogłosił, że będzie startował w kolejnych wyborach. 23 maja 2009 uzyskał reelekcję z wynikiem 613 głosów, ponownie wygrywając z Gesine Schwan (która otrzymała 503 głosy).
W pierwszą po wyborach wizytę zagraniczną jako pierwszy prezydent Niemiec udał się do Warszawy. W 2006 dwukrotnie odmówił podpisania ustaw przegłosowanych w Bundestagu, co ze względu na pozycję ustrojową niemieckiego prezydenta miało uprzednio miejsce tylko kilka razy w powojennych Niemczech. Jako prezydent angażował się szczególnie w działania na rzecz Afryki.
W 2006 wziął udział w „Dniu Stron Ojczystych” organizowanym przez Związek Wypędzonych. W swoim przemówieniu przypomniał, że to Niemcy ponoszą odpowiedzialność za śmierć od pięciu do sześciu milionów polskich obywateli w okresie okupacji, a także za deportacje i wysiedlenia Polaków w czasie II wojny światowej. Stwierdził, że w stosunkach polsko-niemieckich nie ma miejsca na wzajemne roszczenia materialne, a także poparł odcięcie się związku od działań Powiernictwa Pruskiego. W 2007 w wywiadzie dla „Frankfurter Allgemeine Zeitung” stwierdził m.in., że nie uważa się za wypędzonego, a wypędzeni zostali Polacy, w których domu zakwaterowano następnie jego rodziców.
W 2008 ogłosił wstrzymanie się z podpisaniem ratyfikacji traktatu lizbońskiego do czasu rozstrzygnięcia Federalnego Trybunału Konstytucyjnego w przedmiocie jego zgodności z ustawą zasadniczą. Ostatecznie dokument ten zatwierdził we wrześniu 2009.
W maju 2010 krytykę wywołała jego wypowiedź dla Deutschlandradio dotycząca interwencji wojskowej w Afganistanie i potencjalnego użycia Bundeswehry w celu zabezpieczania niemieckich interesów gospodarczych. Stanowisko to zostało przez część komentujących uznane za kontrowersyjne, a nawet określone jako wspierające działania niezgodne z niemiecką konstytucją. 31 maja 2010 w następstwie tej krytyki Horst Köhler złożył rezygnację z urzędu prezydenta; wykonywanie obowiązków głosy państwa przejął przewodniczący Bundesratu Jens Böhrnsen.
Działalność po prezydenturze W 2011 został członkiem rady doradczej przedsiębiorstwa Kulczyk Investments. W 2012 sekretarz seneralny ONZ Ban Ki-moon powołał go w skład panelu doradczego ds. opracowania Agendy 2030, planu działań na rzecz zrównoważonego rozwoju. W latach 2016–2017 wraz z Kofim Annanem współprzewodniczył specjalnemu panelowi doradczemu Afrykańskiego Banku Rozwoju. W sierpniu 2017 sekretarz generalny ONZ António Guterres mianował go specjalnym wysłannikiem ds. Sahary Zachodniej. Funkcję tę pełnił do maja 2019. Wykładał również na Uniwersytecie w Tybindze (którego profesorem honorowym został w 2003).
Zmarł 1 lutego 2025 w Berlinie. Uroczystości pogrzebowe odbyły się 18 lutego tego samego roku; uczestniczyli w nich m.in. urzędujący Frank-Walter Steinmeier, kanclerz Olaf Scholz i była kanclerz Angela Merkel.
Życie prywatne W 1969 zawarł związek małżeński z Evą Luise Bohnet. Para miała dwoje dzieci: córkę Ulrikę i syna Jochena.
Odznaczenia i wyróżnienia Krzyż Wielki Klasy Specjalnej Orderu Zasługi Republiki Federalnej Niemiec (2004, ex officio) Order „Przyjaźń” I klasy (2001, Kazachstan) Order Orła Białego (2005, Polska) Kawaler Krzyża Wielkiego Udekorowany Wielką Wstęgą Orderu Zasługi Republiki Włoskiej (2006, Włochy) Krzyż Wielki Orderu Świętego Olafa (2007, Norwegia) Honorary Companion of Honour with Collar Narodowego Orderu Zasługi (2007, Malta) Krzyż Wielki Orderu Infanta Henryka (2009 Portugalia) Nagroda Orła Jana Karskiego (2023)
Przypisy Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 sierpnia 2005 r. o nadaniu orderu ().
Kategoria:Prezydenci Niemiec Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu w Tybindze Kategoria:Dyrektorzy zarządzający Międzynarodowego Funduszu Walutowego Kategoria:Niemieccy ekonomiści Kategoria:Politycy CDU Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wielkim Orderu Infanta Henryka (Portugalia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Narodowym Zasługi (Malta) Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Orderem „Przyjaźń” (Kazachstan) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Olafa Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi Republiki Federalnej Niemiec Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi Republiki Włoskiej Kategoria:Ludzie urodzeni w Skierbieszowie Kategoria:Urodzeni w 1943 Kategoria:Zmarli w 2025